{"id":133773,"date":"2024-06-15T11:26:36","date_gmt":"2024-06-15T08:26:36","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=133773"},"modified":"2024-06-15T11:26:38","modified_gmt":"2024-06-15T08:26:38","slug":"tibet-tili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/tibet-tili\/","title":{"rendered":"Tibet tili"},"content":{"rendered":"\n<p>Tibet tili \u2014 xitoytibet tillari oilasidagi tibetbirma tarmog&#8217;iga mansub tillardan. Lama ibodatxonasi (dini)ning tili hisoblangan yozma adabiy T. t. asosan Xitoyning TSinxay va Ichki Mongoliya hududlarida, Mongoliya Respublikasida, qisman RFning Buryatiya va Tuva respublikalarida tarqalgan. Unda so&#8217;zlashuvchilar 5 mln. kishiga yaqin. Yozma T. t. va Lxasa lahjasi butun Tibet hududida qabilalararo aloqa hamda ish yuritish tillari hisoblanadi. O&#8217;rta asrdagi T. t. bilan hozirgi T. t. o&#8217;rtasida so&#8217;z yasalishi va morfologiya sohasida birmuncha farqlar bor. Adabiy tilning paydo bo&#8217;lishi yozuvning paydo bo&#8217;lishi (eng qad. yozma yodgorlik 7-a.ga mansub) va Tibetga buddaviylikning kirib kelishi bilan bog&#8217;liq. Adabiy til sanskritdan muqaddas diniy kitoblarni tarjima qilish jarayonida (8-a.) shakllanib, keyinroq boy tarixiy, diniy, badiiy adabiyot yaratilishi bilan rivojlanib borgan. T. t. fonetik jihatdan o&#8217;zaro farqlanuvchi bir necha lahjaga ega. Tovush tizimida 16 unli va 36 undosh fonema mavjud. So&#8217;zlar o&#8217;zaklarning qo&#8217;shilishi va takrorlanishi orqali hosil qilinadi. So&#8217;zlar va iboralar o&#8217;rtasidagi grammatik munosabat yuklamalar, yordamchi so&#8217;zlar va gapdagi so&#8217;z tartibi bilan ifodalanadi. Hoz. adabiy T. t. qad. davrlardan boshlab an&#8217;anaviy imloni saqlab qolgan, grammatika ham aytarli o&#8217;zgarmagan, o&#8217;zgarish va yangiliklar, asosan, leksikada sodir bo&#8217;lgan. Tibet yozuvi qad. hind yozuvi brahmidan kelib chiqqan (5-a.).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tibet tili \u2014 xitoytibet tillari oilasidagi tibetbirma tarmog&#8217;iga mansub tillardan. Lama ibodatxonasi (dini)ning tili hisoblangan yozma adabiy T. t. asosan Xitoyning TSinxay va Ichki Mongoliya hududlarida, Mongoliya Respublikasida, qisman RFning &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/tibet-tili\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[187],"tags":[],"class_list":["post-133773","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-t-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133773","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=133773"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133773\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133780,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133773\/revisions\/133780"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=133773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=133773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=133773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}