Gipofiz (Yun. hypophysis \u2014 o’siq), bosh miyaning pastki ortig’i \u2014 odam va umurtqali hayvonlar inki sekresiya bez- laridan biri; u kalla suyagi asosidagi turk egarida joylashadi bo’lib, gipo- fizar oyoqcha deb atalgan maxsus tuzilma orqali bosh miya b-n birikkan. Moddalar almashinuvi, shuningdek, boshqa ichki sekresiya bezlari faoliyatini boshkara – digan bir qancha peptid gormonlar ish- lab chiqaradi. Vazni 0,5\u20140,6 g. G.ning oldingi, o’rta va orqa bo’lagi bor. Ol- dingi bo’lak butun bezning 70% ni tash- kil etadi, u qon tomirlari juda ko’p bo’lgan zich bezsimon to’qimadan iborat. Bu bo’lak boshqa bezlarga qaraganda gor- monlar hosil qilish jihatidan eng faol hisoblanadi. U 7 xil gormon ajratadi; bular orasida organizmni o’stiradigan gormon bor, u to’qimalarda yuz beradi- gan biokimyoviy jarayonlarga bevosita ta’sir ko’rsatadi; g.ning boshqa gormon- lari ichki sekresiyaning boshqa bezla- ri orqali ta’sir etadi. Shu bois ular tropgormonlar (Yun. tropos \u2014 yo’nalish) deb nomlanadi. Bularga buyrak osti bez- lari po’stlog’ining faoliyatini stimul- lovchi adrenokortikotrop; qalqonsimon bez faoliyatiga ta’sir qiluvchi tireo- trop; jinsiy bezlarga ta’sir qiluvchi gonadotrop; sut bezlari funktsiyasini stimullovchi prolaktin va b. kiradi. O’rta bo’lak to’qimalarda Mela- nin pigmentining hosil bo’lishi va taqsimlanishini, ko’zning to’r parda- sida esa ko’ruv purpurini tartibga so- lib turadigan gormon ishlab chiqaradi. Orqa bo’lak ancha kichik va miya gipofizar oyoqchasining go’yo davomi hisoblanadi. Unda bezsimon to’qima bo’lmaydi va tuzi- lishiga ko’ra nerv to’qimasiga juda uxshab ketadi. TSHU sababli u neyro-gipofiz deb ataladi; bu bo’lak gormonlar ajratmaydi; u gormonlarning o’ziga xos yig’iladigan joyidir; bu erda vazopressin va oksito- Tsin gormonlari tuplanib boradi, bular gipotalamus yadrolarida hosil bo’lib, u erdan g.ning orqa bo’lagiga tushadi. G. gormonlari oqsildan tashkil topgan, ularning kimyoviy tuzilishi aniqlangan va ko’pchiligi sintez qilingan. Ular en- dokrin va b. kasalliklarni davolashda qo’llaniladi. Moddalar almashinuvi, gormonal regulyasiya va o’sishni nazo- rat qilishda g.ning ahamiyati muhim (q. Akromegaliya, Gigantizm, Pakanalik). Abdurahimon Mamadaliev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gipofiz (Yun. hypophysis \u2014 o’siq), bosh miyaning pastki ortig’i \u2014 odam va umurtqali hayvonlar inki sekresiya bez- laridan biri; u kalla suyagi asosidagi turk egarida joylashadi bo’lib, gipo- fizar oyoqcha … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[210],"tags":[],"class_list":["post-134166","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-g-harfi-2","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=134166"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134176,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134166\/revisions\/134176"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=134166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=134166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=134166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}