Genetik injeneriya – molekulyar genetika sohasi; genlarning tabiatda uchramaydigan yangi birikmalarini Ge- netik va biokimyoviy usullar yordamida maqsadga muvofiq holda vujudga kelti- rish b-n shug’ullanadi. Muayyan organism hujayrasidan ajratib olingan gen yoki genlar guruhini nuklein kislotaning ma’lum molekulalari b-n biriktirib, hosil bo’lgan duragayni boshqa organism hujayrasiga kiritishga asoslangan. VI- ruslar va b. har qanday tirik mavjudot hujayralarining irsiy programmasi- ni maqsadga muvofiq modellashtirish, yangi shtamm virus va mikroorganizmlar, o’simlik, hayvon hujayralarining yangi xillarini, o’simlik navlari va hayvon zotlarining q. x. uchun zarur shakllari- ni yaratish va b. G. i. vazifasidir. AQSh olimi P. Berg xodimlari b-n birga VI- rus va mikroorganizmlar irsiy moleku- lasi qismlarini probirkada ulab, re- kombinant DNK olishi g. i. ning vujudga kelishiga asos soldi (1972). G. i. umumiy genetika, molekulyar genetika, molekulyar biologiya, Bioorganik kimyo, mikrobio- logiya, o’simlikshunoslik kabi biologic fanlar nazariyalari hamda tadqiq etish usullarining bir-birini to’ldirishi tufayli shakllandi. G. i.ning rivojla- Nishida genetik enzimologiya va nukle- in kislotalar kimyosi yutuklari katta ahamiyatga ega. Molekulyar darajada olib boriladigan ishlar natijasi ikki xil ferment \u2014 restriktsiey endonukleaza va ligazaga bog’liq. Restriktazalardan (300 dan ortiq xili bor) DNK moleku- lasini har xil qismlarga ajratishda, ligazadan esa ularni yana qayta birlash- tirishda foydalaniladi. G. i.da eng ko’p ishlatiladigan restriktaza (eso Rb) 1971 y.da olingan. G. i.ning rivojlanish tarixi in vitro sharoitida (organizmdan tashqarida) rekombinant DNK moleku- lalarini, ya’ni har xil plazmidalar (xromosomalarsiz, mustaqil yashash Xu- susiyatiga ega DNK halqa molekulala- ri), hattoki plazmida b-n faglar orasi- da duragaylar yoki vektor molekul alar (xo’jayin hujayrada mustaqil qayta ti- klana olish xususiyatiga ega DNK mole- kulasi) olish mumkinligini printsipi- al isbotlashdan boshlangan. Keyinchalik prokariotlar (shakllangan yadrosi yo’q organizmlar)ga taalluqli xromosoma genlari b-n har xil plazmidalar orasida rekombinant molekulalar olindi. Vek- tor molekulalarga eukariot (shakllangan yadroga ega) organizm (asosan, hayvon va o’simlik) genlari DNKsini kiritish g. i.ning katta yutug’idir. Natijada hayvon genlarini bakteriya hujayralarida ko’paytirish va ekspressiya qilish (gen- larni klonlash) imkoniyati vujudga keddi. Nihoyat, G. i. b-n hujayra inje- neriyasi yutuqlarining sintezi tufay- li biotexnologiya fani shakllandi. Abdusattor Abdukarimov, Sotiboldi Jataev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Genetik injeneriya – molekulyar genetika sohasi; genlarning tabiatda uchramaydigan yangi birikmalarini Ge- netik va biokimyoviy usullar yordamida maqsadga muvofiq holda vujudga kelti- rish b-n shug’ullanadi. Muayyan organism hujayrasidan ajratib olingan … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[210],"tags":[],"class_list":["post-134722","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-g-harfi-2","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=134722"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134722\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134729,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134722\/revisions\/134729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=134722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=134722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=134722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}