{"id":152730,"date":"2024-12-28T13:01:40","date_gmt":"2024-12-28T10:01:40","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=152730"},"modified":"2024-12-28T13:01:44","modified_gmt":"2024-12-28T10:01:44","slug":"abjad-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/abjad-5\/","title":{"rendered":"Abjad"},"content":{"rendered":"\n<p>Abjad \u2013 1) qadimgi arab alifbosi tarkibidagi harflardan tuzilgan va har qaysi harfning son qiymatini eslab qolish uchun yasalgan 8 ta so\u2019zning birinchi va shartli umumiy nomi. Bu so\u2019zlar: abjad, havvaz, xutti, kalaman, sa\u2019fas, qarashat, saxxaz, zazag\u2019. Aslida, arab harflarining mazkur tartibi finikiy va oromiy harflaridan kelib chiqqan bo\u2019lib, ular muayyan sonlarni ifodalaydi. Finiky-oromiy alifbosida 400 dan keying sonlarni ifodalash uchun tav (400) harfiga boshqa harflar qo\u2019shilgan. Masalan, tavfoq (500), tavresh (600), tavshin (700), tavtav (800), tavtavqof (900) va hokazolar. Arablar esa mazkur 8 ta so\u2019zning oldingi 6 tasini 22 harfdan iborat finikiy-oromiy alifbosida tuzib, harflarning son ifodasini 1000 ga yetkazish uchun finikiy-oromiy alifbosida bo\u2019lmagan 6 ta arab harflaridan Abjadning keyingi ikki so\u2019zini (saxxaz, zazag\u2019) yasagan. Harflarni sonlar va sonlarni harglar bilan ifodalash Abjad va jimal hisobi ismlari bilan atalib, qadimgi vaqtlarda sonlarni, masalan, ko\u2019paytirish jadvalini yodlashni osonlashtirgan. Bundan tashqari, Sharq, shu jumladan, o\u2019zbek mumtoz adabiyotida biror muhim hodisaning sanasini esda tutishni osonlashtirish uchun sonlar harflar bilan ifodalangan. O\u2019zbek adabiyotida Abjaddan maxfiy yozuvlar yozishda ham foydalanilgan. O\u2019zbek mumtoz adabiyotida Abjad hisobi 20-asr boshlariga qo\u2019llanilgan; 2) boshlang\u2019ich, ilk ma\u2019nosiga ham ega; 3) musiqada-Yaqin va O\u2019rta Sharq musiqa ilmida tovush (parda, nag\u2019ma)lar yozilishi va ularning nisbatlari aniqlanishida Abjad tizimidan foydalanilgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abjad \u2013 1) qadimgi arab alifbosi tarkibidagi harflardan tuzilgan va har qaysi harfning son qiymatini eslab qolish uchun yasalgan 8 ta so\u2019zning birinchi va shartli umumiy nomi. Bu so\u2019zlar: abjad, &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/abjad-5\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":152644,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[977],"tags":[],"class_list":["post-152730","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-harfiga-oid-islomga-oid-ensiklopediya","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152730","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=152730"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152730\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":152734,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152730\/revisions\/152734"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/152644"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=152730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=152730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=152730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}