{"id":153356,"date":"2025-09-15T08:59:40","date_gmt":"2025-09-15T05:59:40","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=153356"},"modified":"2025-09-15T08:59:41","modified_gmt":"2025-09-15T05:59:41","slug":"nega-mamontlar-qirilib-ketganligini-bilasizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/nega-mamontlar-qirilib-ketganligini-bilasizmi\/","title":{"rendered":"Nega mamontlar qirilib ketganligini bilasizmi?"},"content":{"rendered":"\n<p>Mamontlarni tosh davri odamlari ovlagan. Ular bu hayvonlarni suratlarda tasvirlagan, loy, tosh va suyakdan o\u02bbyib yasagan. Bu bo\u02bbyi 3,5 m gacha, vazni 6 tonnagacha, xartumga ega, yuqoriga qayrilgan ulkan tishlari va jun qoplagan kichik quloqlari bor boshi qisqa bo\u02bbyniga joylashgan haybatli hayvon bo\u02bblgan. Oyoqlari ustunlarga o\u02bbxshagan. Kalta dumini dag\u02bbal jun qoplagan. Kuraklari va yonlaridan qariyb bir metrdan ortiq uzunlikdagi juni deyarli yergacha osilib turgan. Uning butun tanasini qoplab turgan jun rangi sarg\u02bbish bo\u02bblsa-da, yag\u02bbrini va dumi, shuningdek, oyoqlarining yuqori qismidagi ayrim joylarida qora rangli chigal tutamlar bo\u02bblgan. Peshonasida ham dag\u02bbal qora jun o\u02bbsgan. Mamontlarning bolalari ham serjun bo\u02bblib tug\u02bbilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMamont\u201d so\u02bbzi tatarcha \u201cmamma\u201d \u2014 \u201cyer\u201ddan kelib chiqqan: qazilma hayvonning suyaklari doimo yerda topilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>So\u02bbnggi muzlik davrining boshida mamont bilan bir qatorda jundor karkidon, ot, bug\u02bbu, ibtidoiy tur va bizon, ho\u02bbkizqo\u02bby, g\u02bbor sheri va ayiq ham yashagan. Eng sovuq ob-havo taxminan 70 000 yil oldin boshlanib, 10 000 yil oldin tugagan.<\/p>\n\n\n\n<p>Birinchi marta mamont skeleti 1799-yilda Lena daryosi etaklarida topilgan. U Sankt-Peterburgga olib kelingan va ommaga namoyish etilgan. Keyinchalik Alyaska va Sibirda ham yana bir nechta topilmalar, Chernigov yaqinidagi dashtlarda hatto paleolit davri odamlari tomonidan mamont suyaklaridan qurilgan \u201cmamont uyi\u201d ham topilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>Sankt-Peterburgdagi Fanlar akademiyasining Zoologiya muzeyida 200 yildan ortiq vaqt davomida to\u02bbplangan kolleksiyalar namoyish etilgan maxsus \u201cmamontlar zali\u201d mavjud. Ular orasida eng diqqatga sazovor eksponat \u2014 Kolima daryosining irmog\u02bbi bo\u02bblgan Dima daryosining uzoq qirg\u02bboqlaridan olib kelingan Magadan mamontining tulumidir. Mamont bolasi Dima (unga daryo nomi berilgan) yerda 44 000 yildan ortiq vaqt davomida qolib ketgan bo\u02bblsa-da, butunlay saqlanib qolgan. U 1977-yilning yozida Magadan chetidagi abadiy muzloq qatlamida topilgan. Chamasi, u kuzda jilg\u02bba oqimiga tushganida bo\u02bbg\u02bbziga suyuq loy tiqilib bo\u02bbg\u02bbilib o\u02bblgan. U 6 oylik bo\u02bblgan va bo\u02bbyi 104 sm, vazni esa 90 kg ga yaqin. Terisida qo\u02bbng\u02bbir-qizg\u02bbish rangdagi qalin juni qisman saqlanib qolgan.<\/p>\n\n\n\n<p>Mamontlar Yevroosiyo va Shimoliy Amerikadagi ulkan hududlarda yashagan. Ularning suyak va qoziq tishlari Britaniya, O\u02bbrta Osiyo cho\u02bbllari va Shimoliy muz okeani qirg\u02bboqlari, Saxalin oroli, Skandinaviya va Kavkazda topilgan. Aftidan, o\u02bbsha paytda hamma joyda yashash sharoitlari o\u02bbxshash bo\u02bblgan. So\u02bbngra to\u02bbsatdan nimadir yuz bergan.<\/p>\n\n\n\n<p>Nega mamontlar qirilib ketgan? Bu savolga aniq javob yo\u02bbq. Muzlik davrining oxirida bir qator keskin harorat o\u02bbzgarishlari ro\u02bby bergan bo\u02bblishi ham mumkin. Hayvonlar ularga dosh bera olmagan. Ibtidoiy ovchilar esa bu jarayonni tezlashtirgan. Ular mamontlarni birinchi odamlarning nayza va chaqmoqtoshdan yasalgan boltalari oldida himoyasiz bo\u02bblib qoladigan botqoqlarga haydab borgan. Mamontlarning eng katta qabristonlari aynan orqaga chekinayotgan buyuk muzliklar chetida paydo bo\u02bblgan ulkan botqoqlar joyida topilgan.<br><br>Manba: <a href=\"https:\/\/sinaps.uz\/bilasizmi\/26040\/\">https:\/\/sinaps.uz\/bilasizmi\/26040\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mamontlarni tosh davri odamlari ovlagan. Ular bu hayvonlarni suratlarda tasvirlagan, loy, tosh va suyakdan o\u02bbyib yasagan. Bu bo\u02bbyi 3,5 m gacha, vazni 6 tonnagacha, xartumga ega, yuqoriga qayrilgan ulkan tishlari &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/nega-mamontlar-qirilib-ketganligini-bilasizmi\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":152644,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-153356","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilasizmi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=153356"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":153357,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153356\/revisions\/153357"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/152644"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=153356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=153356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=153356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}