{"id":20821,"date":"2022-03-11T19:38:58","date_gmt":"2022-03-11T16:38:58","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=20821"},"modified":"2022-03-11T19:38:59","modified_gmt":"2022-03-11T16:38:59","slug":"olik-tillar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/olik-tillar\/","title":{"rendered":"O&#8217;LIK TILLAR"},"content":{"rendered":"\n<p>O&#8217;LIK TILLAR \u2014 jonli iste&#8217;moldan chiqqan (tabiiy so&#8217;zlashuv tili bo&#8217;lmagan), yozma yodgorliklarda saqlangan til. Ayrim tillar bosqinchilik, mustamlakachilik, unda so&#8217;zlashuvchilarni majburlash natijasida yoki tarixiy, iqtisodiy va madaniy o&#8217;zgarishlar ta&#8217;sirida yo&#8217;qolib borgan. Shumer, lotin, etrusk, yunon, qadimiy slavyan, pruss, vestgot, ostgot, italiy, gall, gyoz, kopt (qibtiy), o&#8217;rxun, qad uyg&#8217;ur, eski o&#8217;zbek, qadimiy fors, sanskrit, pali, prakrit, bulg&#8217;or va boshqalar O&#8217;lik tillar hisoblanadi. Tilning taraqqiy etish qonuniyatlarini belgilashda O&#8217;lik tillarlar katta ahamiyatga ega. Shuni ta&#8217;kidlash joizki, qadimiy tilshunoslikning dastlabki salmoqli yutuqlarga erishishida ham qadimiy Mesopotamiyadagi Shumer, qadimiy kichik Osiyodagi Xett, qadimiy Hindistondagi sanskrit singari O&#8217;lik tillarlarni o&#8217;rganish asosiy o&#8217;rin tutgan edi. Ba&#8217;zi O&#8217;lik tillarlardan, ular ko&#8217;p sohalarda iste&#8217;moldan chiqqaniga ming yillar o&#8217;tgan bo&#8217;lsa ham, insoniyat aloqa-aralashuv tili emas, balki ibodat tili sifatida foydalanib kelinmoqda. Masalan, misrlik xristianlar kopt tilidan, katolik cherkovi vakillari lotin tilidan, mo&#8217;g&#8217;ul xalqlarining lamaistik cherkovi vakillari Tibet tilidan foydalanadilar. Shuningdek, O&#8217;lik tillarlardagi yozma yodgorliklar tarixiy manbalar sifatida ham muhim ahamiyatga ega. O&#8217;lik tillarlar milliy tillar rivojlanishiga ham (Hindistonda klassik sanskrit, Arab mamlakatlarida klassik Arab, G&#8217;arbiy Yevropada lotin, Rossiyada cherkovslavyan, Yunonistonda qadimiy yunon tillari) ijobiy ta&#8217;sir ko&#8217;rsatgan. Keyingi davrda yozma O&#8217;lik tillarni davlat, fan, maktab tiliga aylantirish uchun urinishlar sodir bo&#8217;lmoqda. Chunonchi, Isroilda qadimiy yahudiy tili (ivrit) davlat tili deb e&#8217;lon qilingan bo&#8217;lsa, Vatikanda lotin tilida yangi terminlar lug&#8217;atlari nashr etib borilmoqda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O&#8217;LIK TILLAR \u2014 jonli iste&#8217;moldan chiqqan (tabiiy so&#8217;zlashuv tili bo&#8217;lmagan), yozma yodgorliklarda saqlangan til. Ayrim tillar bosqinchilik, mustamlakachilik, unda so&#8217;zlashuvchilarni majburlash natijasida yoki tarixiy, iqtisodiy va madaniy o&#8217;zgarishlar ta&#8217;sirida yo&#8217;qolib &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/olik-tillar\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16402,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[115],"tags":[],"class_list":["post-20821","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-o-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20821"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20821\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20823,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20821\/revisions\/20823"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}