{"id":21858,"date":"2022-03-18T10:05:50","date_gmt":"2022-03-18T07:05:50","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=21858"},"modified":"2022-03-18T10:05:50","modified_gmt":"2022-03-18T07:05:50","slug":"chingizxon-yasosi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/chingizxon-yasosi\/","title":{"rendered":"CHINGIZXON YASOSI"},"content":{"rendered":"\n<p>CHINGIZXON YASOSI, Buyuk yasoq, Buyuk yasa (mo&#8217;g&#8217;ulcha &#8220;jasoq&#8221; \u2014 qonun, qaror, jazolash so&#8217;zining turkiy &#8220;yasoq&#8221; shakli) \u2014 Chingizxon tomonidan mo&#8217;g&#8217;ul qabilalarining O&#8217;non daryosining boshlanish joyida chaqirilgan qurultoyi (1206) da qabul qilingan qonunlar majmui, o&#8217;rta asrlar mo&#8217;g&#8217;ul hukuqi to&#8217;g&#8217;risidagi asosiy yozma yodgorlik. Chingizxon amriga binoan yozilib, &#8220;oltun daftar&#8221; (chingiziy xonlarning rasmiy tarixi) bilan birga xon xazinasida saqlangan. Mo&#8217;g&#8217;ullar davlatining tashkil topishi bilan Chingizxon yasosini takomillashtirish, yangi qonunlar bilan to&#8217;ldirish zarurati tug&#8217;ilgan. 1218 yilda unga muhim tuzatishlar kiritilgan. Chingizxon yasosining so&#8217;nggi tahriri 1225 yildagi qurultoyda qabul qilingan. Dastavval Chingizxon yasosi, asosan, davlat tomonidan amalga oshiriladigan turfa tadbirlar, muayyan gunohlar uchun beriladigan jazo choralarini o&#8217;zida mujassam qilgan. Chingizxon yasosi to&#8217;la shaklda saqlanib qolmagan, uning ayrim parchalari bizgacha yetib kelgan. Juvayniy (13-asr) ning yozishicha, Chingizxon yasosi uyg&#8217;ur yozuvida tumor shaklida bitilgan bo&#8217;lib, u &#8220;Yasa nomayi buzurg&#8221; (&#8220;Yasa buyuk kitobi&#8221;) deb nomlangan. Chingizxon yasosining parchalari musulmon tarixchilari Juvayniy, Rashiduddin, Ibn Battuta, Taqyaddin Makriziy; yevropalik sayyohlar Plano Karpini, Billem Rubruk, Marko Polo (13-14-asrlar) asarlarida saqlanib qolgan. 1240 yilga oid \u2014 &#8220;Mo&#8217;tullarning maxfiy tarixi&#8221; va Xitoy manbalarida ham yasoq haqida ba&#8217;zi ma&#8217;lumotlar mavjud. Ad.: Utemishxodji, Chingizname, Alma Ata, 1992; Sultonov T. I., Podnyatie na beloy koshme. Potomki Chingizxana, Almati, 2001.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>CHINGIZXON YASOSI, Buyuk yasoq, Buyuk yasa (mo&#8217;g&#8217;ulcha &#8220;jasoq&#8221; \u2014 qonun, qaror, jazolash so&#8217;zining turkiy &#8220;yasoq&#8221; shakli) \u2014 Chingizxon tomonidan mo&#8217;g&#8217;ul qabilalarining O&#8217;non daryosining boshlanish joyida chaqirilgan qurultoyi (1206) da qabul &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/chingizxon-yasosi\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16402,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[171],"tags":[],"class_list":["post-21858","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ch-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21858","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21858"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21858\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21865,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21858\/revisions\/21865"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}