Rasmiy nomi-Vengriya Respublikasi. Poytaxti-Budapesht. Hududi \u2014 93 ming km.kv. Aholisi- 10 mln kishidan ortiq (2012-yil). Davlat tili \u2014 vengr. Dini \u2014 katoliklar (68%), protestantlar (25 %). Pul birligi \u2014 forint.\u00a0Geografik joylashuvi va tabiati.\u00a0Markaziy Yevropada joylashgan davlat. Shimolda \u2014 Slovakiya, sharqda \u2014 Ruminiya, shimoli sharqda \u2014 Ukraina, janubda \u2014 Serbiya, Xorvatiya va Sloveniya, g\u2018arbda \u2014 Avstriya bilan chegaradosh. Vengriya hududi asosan tekisliklardan iborat. Vengr-slovak chegarasining bir qismini tashkil qiladigan Dunay keskin janubga burilib, mamlakatni ikki qismga ajratadi. 0\u2018rta Dunay tekisligi Dunay daryosidan sharqda joylashgan bo\u2018lib, shimolini Vengriyaning eng yuqori nuqtasi \u2014 Kekesh tog\u2018i (1015 m) joylashagan Alp cho\u2018qqilari egallagan. G\u2018arbda baland bo\u2018lmagan Meshek va Bakoni tog\u2018lari hamda Markaziy Yevropadagi eng yirik ko`li \u2014 Balaton joylashgan.\u00a0Iqlimi\u00a0\u2014 mo\u2018tadil, kontinental. Asosiy daryolari: Dunay, Tisa. Foydali qazilmalardan boksit, ko\u2018mir, tabiiy gaz mavjud. Bargli o\u2018rmonlar mamlakat hududining 17% ini egallagan. Emanzorlar asosan o\u2018rta togiik hududlarda saqlanib qolgan. Hayvonot dunyosida tulki, quyon, yovvoyi cho\u2018chqa, kiyiklar mavjud. Qushlardan \u2014 laylak, turna, yovvoyi o\u2018rdaklarni ko\u2018plab uchratish mumkin.\u00a0Davlat tuzilishi, siyosiy partiyalari.\u00a0Veng\u00adriya \u2014 parlamentar respublika. Ijro etuvchi hokimiyat prezidentga va premyer-ministr boshchiligidagi hukumatga tegishlidir. Qonun chiqaruvchi hokimiyat bir palatali parlament \u2014 Davlat Yig\u2018ini tomonidan amalga oshiriladi. Vengriya 19 ta viloyatga bo`lingan bo\u2018lib, mamlakat poytaxti Budapesht alohida maqomga ega. Mamlakatda 50 dan ortiq siyosiy partiya va uyushmalar ro\u2018yxatga olingan bo\u2018lib, ulardan eng yiriklari \u2014 Vengriya demokratik forumi, Xristian-demokratik xalq partiyasi, Erkin demokratlar ittifoqi, Vengriya sotsialistik partiyasi.<\/p>\n\n\n\n
Iqtisodi, transport kommunikatsiyalari. Vengriya \u2014 industrial-agrar davlat. Rivojlangan sanoat sohalari: mashinasozlik (avtomobilsozlik, lokomotiv-kemasozlik), asbob-uskunasozlik (aloqa vositalari, EHM, tibbiyot anjomlari), kimyo, yengil (to\u2018qimachilik, poyabzal) va oziq-ovqat sanoati. Mamlakatda ko\u2018p miqdorda boksitlar qazib olinadi (Yevropada 2-o\u2018rinda). Marganes va temir rudasi konlari ham ko\u2018p. Mamlakatda qora va rangli metallurgiya korxonalari ham faoliyat ko\u2018rsatmoqda. Kimyo sanoati turli xil o\u2018g\u2018itlar, plastmassa, sintetik materiallar va dori-darmonlar ishlab chiqaradi. To\u2018qimachilik, tikuvchilik va poyabzal sanoati ham rivojlangan. Oziq-ovqat ishlab chiqaruvchi korxonalar mamlakat hududi bo\u2018ylab keng tarqalgan. Qishloq xo\u2018jaligi ekinlari mamlakat hududining 75% ini egallaydi. Bug\u2019doy, tariq, makkajo\u2018xori, qandlavlagi, kartoshka, kungaboqar, mevalar yetishtiriladi. Uzumchilik va bog\u2018dorchilik keng tarqalgan. Bu yerda tayyorlanadigan tokay vinolari dunyoga mashhur. Chorvachilik yirik shoxli qoramollar va cho\u2018chqalarni boqishga ixtisoslashgan. Yilqichilik rivojlangan. Parranda boqish muhim ahamiyatga ega. Keyingi yillarda turizm yaxshi rivojlanmoqda. 2012-yil YIM miqdori 175 mlrd AQSH dollarni (aholi jon boshiga \u2013 17,4 ming AQSH doll.) tashkil etgan. Asosiy savdo hamkorlari: Germaniya, Avstriya, Italiya, Rossiya, Niderlandiya. Asosiy daryo portlari: Budapesht, Dunayvarosh. Tarixi. \u041c. a. I asr oxirlarida zamonaviy Vengriya hududi Pannoniya provinsiyasi sifatida Rim imperiyasi tarkibiga kirdi. IV asrda Rim imperiyasining inqirozidan so\u2018ng Pannoniyaga V-IX asrlarda xunnlar, vestgotlar, avarlar bostirib kirishgan. 1000-yilda Ishtvan I boshchiligida birinchi Vengr qirolligi tashkil topdi. XIII asrda Vengr qirolligi o\u2018zaro urushlar hamda tatarlar bosqinlari (1241) oqibatida zaiflashib qoldi. XVI asrda Vengriya o\u2018z mustaqilligini yo\u2018qotdi. 1526-yili Moxach yonidagi jangda vengr qo\u2018shinlari turklar tomonidan tor-mor qilindi. Turklar Buda shahriga bostirib kirib, uni talon-taroj qilishdi. Mamlakat ikki qismga bo\u2018linib, g\u2018arbiy qismi Gabsburglar, sharqiy qismi esa 1541-yilda Usmoniylar imperiyasi hukmronligi ostiga tushib qoldi. XVII asr oxirlarida turklar hozirgi Vengriya hududidan siqib chiqariladi va u butunlay Gabsburglar hukmronligi ostiga tushib qoladi. 1867-yilda Avstro-Vengriya qirolli\u00adgi tashkil etiladi. 1914-yilda Avstro-Vengriya I jahon urushiga kirdi. Urush tugaganidan so\u2018ng 1918-yilning oktabrida mamlakatda inqilob boshlandi, natijada Vengriya mustaqil respublika deb e\u2019lon qilindi. 1919-yil 21-martda hokimiyat Bela Kun boshchiligidagi Sotsialistik partiya qo\u2018liga o\u2018tdi. 1919-yil avgustda rumin qo\u2018shinlari Peshtni bosib olishdi. 1920-yilda esa admiral Xorti diktatorlik rejimi o\u2018rnatildi. 1941-yilda Vengriya II jahon urushiga Germaniyaning ittifoqchisi sifatida kirdi. 1946-yil 1-fevralda Vengriya respublika deb e\u2019lon qilindi. Vengriyaning hozirgi chegaralari 1947-yilgi Parij tinchlik shartnomasiga ko\u2018ra o\u2018rnatilgan. 1949-yilda mamlakat yangi konstitutsiya va yangi nomga \u2014 Veng\u00adriya Xalq Respublikasi \u2014 ega bo\u2018ldi. 1956-yilning oktabrida Rakoshining kommunistik rejimiga qarshi qo\u2018zg\u2018olon ko\u2018tarildi, bu qo\u2018zg\u2018olon sovet qo\u2018shinlari tomonidan bostirildi. 1989-yili kommunistlar hokimiyatdan chetlashtirildi va mamlakat Vengriya Respub\u00adlikasi deb e\u2019lon qilindi. 1999-yili Vengriya NATOning to\u2018la huquqli a\u2019zosi bo\u2018ldi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rasmiy nomi-Vengriya Respublikasi. Poytaxti-Budapesht. Hududi \u2014 93 ming km.kv. Aholisi- 10 mln kishidan ortiq (2012-yil). Davlat tili \u2014 vengr. Dini \u2014 katoliklar (68%), protestantlar (25 %). Pul birligi \u2014 forint.\u00a0Geografik … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22402,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[173],"tags":[],"class_list":["post-22393","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yevropa-mamlakatlari","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22393"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22393\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22403,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22393\/revisions\/22403"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}