{"id":22431,"date":"2022-03-26T10:03:42","date_gmt":"2022-03-26T07:03:42","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=22431"},"modified":"2022-03-26T10:03:42","modified_gmt":"2022-03-26T07:03:42","slug":"moldova","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/moldova\/","title":{"rendered":"Moldova"},"content":{"rendered":"\n<p>Rasmiy nomi \u2014 Moldova Respublikasi. Poytaxti \u2014 Kishinyov. Hududi \u2014 33,8 ming km.kv. Aholisi \u2014 4,4 mln.dan ortiq (2012). Davlat tili \u2014 moldovan. Dini \u2014 pravoslav. Pul birligi \u2014 ley.\u00a0 Geografik joylashuvi va tabiati.\u00a0Sharqiy Yevropa tekisligining janubi g\u2018arbida joylashgan davlat. Janubda, sharqda va shimolda Ukraina (chegara uzunli\u00adgi \u2014 939 km), g\u2019arbda Ruminiya bilan (450 km) chegaradosh. Chegarasining umumiy uzunligi \u2014 1389 km. Mamlakat hududini tepalikli tekisliklar, daryo vodiylari va jarliklar egallaydi. Eng baland qismi (429 m) mamlakat markazida joylashgan Kodri tepalaridir. Asosiy daryolari \u2014 Dnestr, Prut. Asosiy foydali qazil- malari \u2014 fosforitlar, soz tuproq, ohaktosh. Mamlakat hududining yarmi haydaladigan yerlar hisoblanadi.\u00a0 Iqlimi \u2014 yumshoq, mo\u2018tadil, kontinental. Hududining 10% qismi o\u2018rmonlar bilan qoplangan. Mamlakat faunasi 400 turdan oshiq umurtqali, 4500 turdan oshiq umurtqasiz hayvonlardan iborat.\u00a0 Davlat tuzilishi, siyosiy partiyalari.\u00a0Davlat tuzilishi \u2014 respublika. 1990-yili Moldova Respublikasi tarkibidagi ikki rayon \u2014 Gagauz Respublikasi va Pridnestrovye o\u2018zlarini mustaqil davlat deb e\u2019lon qilish- di, biroq ular jahon jamoatchiligi tomonidan tan olinmadi. Moldova mustaqilligi 1991-yil 27-avgustda e\u2019lon qilingan (oldingi nomi \u2014 Moldaviya Sovet Sotsialistik Respublikasi). Mustaqillik kuni milliy bayram sifatida nishonlanadi. Ijroiya hokimiyat prezidentga (davlat boshlig\u2018i) va premyer-ministr boshchiligidagi Ministrlar Kabinetiga tegishli. Oliy qonun chiqaruvchi organ \u2014 bir palatali parlament (Oliy Kengash).\u00a0Yirik siyosiy partiyalari: Agrar-demokratik partiyasi, Xristian-demokratik xalq fronti, Demokratik partiya.\u00a0Iqtisodi, transport kommunikatsiyalari. Sanoatning peshqadam tarmog\u2018i \u2014 oziq-ovqat ishlab chiqarish, shuningdek, og\u2018ir va yengil sanoat ham rivoj\u00adlangan. Ko\u2018p tarmoqli qishloq xo\u2018jaligi YIMning 40% (vino va tamaki eng muhim eksport mahsulotlari hisoblanadi)ini tashkil qiladi. 2012-yil YIM miqdori 11,1 mlrd AQSH dollarni (aholi jon boshiga \u2013 2,9 doll.) tashkil etgan. Asosiy savdo hamkorlari: Rossiya, Ukraina, O\u2018zbekiston, Ruminiya, Germaniya.\u00a0Temiryo\u2018llarining umumiy uzunligi \u2014 1150 km, avtomobil yo\u2018llari \u2014 20000 km (13900 km \u2014 qattiq qoplamali yoilar).\u00a0Tarixi.\u00a0XII asrdan XIV asrgacha Moldova \u2014 skif, gott, gunn va slavyan davlatlarining tarkibida bo\u2018lib keldi. XIV asrga kelib voloxlar va sharqiy slavyanlar bilan aloqalar natijasida Moldova xalqi shakllandi, 1359-yili esa Bogdan I mustaqil Moldaviya knyazligini tuzdi. Bu knyazlik shu davrda ham madaniy, ham iqti- sodiy jihatdan yuksaldi. XV asrda Stefan Buyukning qahramonlarcha ko\u2018rsatgan qarshiligiga qaramasdan Moldova knyazligi turklar tomonidan bo\u2018ysundirildi va Usmoniylar imperiyasining bir qismiga aylandi. 1774- yili Moldova Avstriya hukmronligi ostiga, 1806-yili esa Rossiya imperiyasi tarkibiga qo\u2018shildi. 1859-yili Moldava Valaxiya bilan birlashdi va Rumin knyazligini tashkil etdi. Bu knyazlikni moldavan knyazi Aleksandru Kuza idora qilgan. 1924-yil tuzilgan Moldova muxtor respublikasi va 1940-yil Ruminiyaning anneksiya qilingan Bessarabiya hududlarida 1940-yil 2-avgustda Moldaviya Sovet Sotsialistik Respublikasi tuzildi. Moldaviya 1941-yili rumin va nemis qo\u2018shinlari tomonidan bosib olindi, ozod qilinganidan so\u2018ng 1944-yili Sovet Ittifoqi tarkibiga qaytdi. 1947-yilgi Parij shartnomasiga ko\u2018ra Ruminiya Moldaviya hududlariga bo`lgan da\u2019vosidan tamomila voz kechdi. Moldaviya 1991-yil mustaqillikka erishdi, biroq mamlakatning sharqiy qismi, jahon jamoatchiligi tomonidan tan olinmagan Pridnestrovye Respublikasi mamlakatning yangi hukumatini tan olishdan bosh tortib kelmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p>Moldova O\u2018zbekiston Respublikasi bilan 1994-yilda diplomatiya munosabatlari o\u2018rnatgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rasmiy nomi \u2014 Moldova Respublikasi. Poytaxti \u2014 Kishinyov. Hududi \u2014 33,8 ming km.kv. Aholisi \u2014 4,4 mln.dan ortiq (2012). Davlat tili \u2014 moldovan. Dini \u2014 pravoslav. Pul birligi \u2014 ley.\u00a0 &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/moldova\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22455,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[173],"tags":[],"class_list":["post-22431","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yevropa-mamlakatlari","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22431"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22431\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22456,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22431\/revisions\/22456"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}