{"id":22499,"date":"2022-03-26T16:43:32","date_gmt":"2022-03-26T13:43:32","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=22499"},"modified":"2022-03-26T16:43:33","modified_gmt":"2022-03-26T13:43:33","slug":"estoniya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/estoniya\/","title":{"rendered":"Estoniya"},"content":{"rendered":"\n<p>Rasmiy nomi \u2014 Estoniya Respublikasi. Poytaxti \u2014 Tallin. Hududi \u2013 45,1 ming km.kv. Aholisi \u2013 1,3 mln.dan ortiq (2012). Davlat tili \u2014 eston. Dini \u2014 lyuteran, pravoslav. Pul birligi \u2014 eston kronasi.\u00a0Geografik joylashuvi va tabiati.\u00a0Sharqiy Yevropaning shimoli g\u2018arbidagi davlat. Sharqda Rossiya (chegaraning uzunligi \u2014 280 km), janubda Latviya (267 km) bilan chegaradosh. G\u2018arbda Estoniya Boltiq dengizi, shimolda Fin ko\u2018rfazi bilan tutashgan. Chegarasining umumiy uzunligi \u2014 557 km, sohil bo\u2019ylab chegara uzunligi \u2014 1393 km. Mamlakat hududining katta qismini tekisliklar tashkil etadi. Mamlakatning janubi sharqida qirliklar bor. Asosiy tabiiy resurslar: yonuvchi slaneslar, fosforitlar, torf, neft, kahrabo. Haydaladigan yerlar hududning 22% ini, o\u2018rmon va to\u2019qaylar 35% ini tashkil etadi. Iqlimi dengiz iqlimidan kontinentalga o\u2018tuvchi. Estoniyaning shimolida va g\u2019arbida keng bargli o\u2018rmonlar, janubi va janubi sharqi\u00adda ignabargli o\u2018rmonlar o\u2018sadi. Los, kosulya, qobon, quyon, tulki, silovsin, bo\u2018rsiq, bo\u2018ri, ayiq, turli qushlar va baliqlar faunani tashkil etadi.\u00a0 Davlat tuzilishi, siyosiy partiyalari.\u00a0Davlat tuzilishi \u2014 Respublika. Mamlakat tarkibiga 15 uezd va markazga bo\u2019ysunuvchi 6 shahar kiradi. 1991-yilning 20-avgustida Estoniya o\u2018z mustaqilligini e\u2019lon qilgan (avval SSSR tarkibiga kirgan). Milliy bayram 24-fevral \u2014 Mustaqillik kuni (1918) hisoblanadi. Ijro etuvchi hokimiyat prezident (davlat boshlig\u2018i) va Bosh vazir boshliq hukumatga tegishli. Qonun chiqaruvchi oliy organ \u2014 Riygikogu (parlament). Yirik siyosiy partiyalari: Estoniya sotsial-demokratik partiyasi, Qish\u00adloq partiyasi, Estoniya yer ittifoqi.\u00a0 Iqtisodi, transport kommunikatsiyalari.\u00a0Hozirgi kunda Estoniya iqtisodida bir qator islohotlar o\u2018tkazilmoqda. Sanoatining rivojlangan tarmoqlari: slanes qazib olish va qayta ishlash, yog\u2018ochni qayta ishlash, kimyo, mashinasozlik, metallni qayta ishlash, qurilish mahsulotlarini ishlab chiqarish, yengil sanoat, oziq-ovqat sanoati. Qishloq xo\u2018jaligi asosan go\u2018sht-sut chorvachiligiga ixtisoslashgan. 2006-yil YIM miqdori 18563 mln dollami (aholi jon boshiga \u2014 14010 doll.) tashkil etgan. Asosiy savdo sheriklari: Rossiya, Finlyandiya, Shvetsiya, Germaniya.Temiryo`llarining umumiy uzunligi \u2014 1000 km, avtomobil yo`llari \u2014 14800 km, ichki suv yo\u2018llari \u2014 500 km. Asosiy port \u2014 Tallin.Tarixi.\u00a0XIII asrda estonlar awal nemislar, keyinroq daniyaliklar tomonidan bo\u2018ysundiriladi. Daniyaliklar 12-13-yili Tallinga asos solishadi. 1346-yilda hozirgi Estoniya hududini Tevton ordeni Daniyadan sotib oladi. Ivan Grozniy hukmronligi davrida Rossiya Narva va Tartuni bosib oladi. Tevton ordeni parchalangandan so\u2018ng (1561) Estoniya Shvetsiya, Daniya va Rech Pospolita o\u2018rtasida bo`lib olinadi. XVII asrda Estoniya mamlakatga lyuteranlikni olib kelgan Shvetsiyaga qaram bo\u2018ladi. Shimoliy urush (1700-1721) davrida Estoniya Pyotr I tomonidan zabt etilib, Nishtadt shartnomasiga ko\u2018ra Rossiya tasarrufiga o\u2018tadi. 1917-yilning fevral inqilobidan so\u2018ng Estoniya mustaqillikka erishadi, lekin 1917-yilning noyabrida bolsheviklar mamlakatda sovet hokimiyatini o\u2018rnatadi. Nemislar Estoniyani 1918-yilda bosib oladi va Estoniya muvaqqat hukumati \u00a0 \u00a0 24-fevralda e\u2019lon qilinadi. Bu mustaqillik Germaniyaning kapitulyatsiyasidan so\u2018ng, 1920-yilda tan olinadi. 1934-yilda mamlakatda diktatura, 1940-yilda sovet qo\u2018shinlari bostirib kirishi oqibatida sovet hokimiyati o\u2019rnatiladi. 1944-yilda nemis qo\u2018shinlaridan ozod qilingan Estoniya 1991-yilgacha SSSR tarkibiga kiradi. 1991-yilda Esto\u00adniya o\u2018z mustaqilligini e\u2019lon qiladi.\u00a0Estoniya bilan O\u2018zbekiston munosabatlari 1994-yilda o\u2018rnatilgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rasmiy nomi \u2014 Estoniya Respublikasi. Poytaxti \u2014 Tallin. Hududi \u2013 45,1 ming km.kv. Aholisi \u2013 1,3 mln.dan ortiq (2012). Davlat tili \u2014 eston. Dini \u2014 lyuteran, pravoslav. Pul birligi \u2014 &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/estoniya\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22365,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[173],"tags":[],"class_list":["post-22499","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yevropa-mamlakatlari","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22499"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22499\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22512,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22499\/revisions\/22512"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22499"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}