{"id":22718,"date":"2022-03-29T10:24:27","date_gmt":"2022-03-29T07:24:27","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=22718"},"modified":"2022-03-29T10:24:28","modified_gmt":"2022-03-29T07:24:28","slug":"malayziya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/malayziya\/","title":{"rendered":"Malayziya"},"content":{"rendered":"\n

Rasmiy nomi – Malayziya. Poytaxti – Kuala-Lumpur. Hududi – 329,8 km2<\/sup>. Davlat tili – malayya. Dini – islom (50%), buddizm, konfutsiylik, hinduizm, taoizm, xristianlik. Pul birligi – ringit.
Geografik joylashuvi va tabiati. <\/strong>Janubi-Sharqiy Osiyo davlati bo\u2018lib, Malakka yarimorolining janubida (G\u2018arbiy Malayziya) va Kalimantan orolining shimoliy qismida (Sharqiy Malayziya) joylashgan. Skarqiy Malayziya g\u2018arbda va janubda Indoneziya bilan (chegara uzunligi 1782 km), shimolda Bruney bilan (381 km) chegaradosh, G\u2018arbiy Malayziya esa shimolda Tailand (506 km) bilan chegaradosh. Shimoliy hududlari janubiy Xitoy dengizi, shimoli-sharqi Sulu dengizi, sharqi Sulavesi dengizi bilan tutashib ketgan. Chegirasining umumiy uzunligi – 2669 km. Mamlakatning Malakka yarimorolida joylashgan qismida bir necha parallel ravishda joylashgan tog\u2018 tizmalari va ko\u2018p sonli vodiylari bor. Klimantan orolida ham uncha baland bo\u2018lmagan tepaliklar va tog\u2018lar ko\u2018p. Bu yerda mamlakatning eng baland nuqtasi Kikabalu (4101 m) tog\u2018i joylashgan. Qirg\u2018oq bo\u2018ylab tekisliklar joylashgan. Mamlakatda ko\u2018p sonli uncha uzun bo\u2018lmagan, lekin sivi ko\u2018p daryolari bor. Yirik daryolari – Paxang, Kadjang, Kinabantang. Malayziyada qo\u2018rg\u2018oshin va volframning yirik konlari bor. Boshqa tabiiy resurslardan mamlakatda neft, mis va temir rudasi, tabiiy gaz, yog\u2018och, kauchuk, yog\u2018 daraxtlari ko\u2018p. Iqlimi – ekvatorial.
Davlat tuzilishi, siyosiy partiyalari.<\/strong> Davlat tuzilishi – konstitutsion monarxiya. Mamlakat tarkibiga 13 ta shtat va 2 ta federal hudud (Kuala-Lumpur va Lubuan oroli). Malayziya mustaqilligi 1957-yil 31-avgustda e\u2019lon qilingan (milliy bayram – Malayziyaning mustaqillik kuni). Qonunchilik ingliz umumiy huquqiga asoslangan. Ijroiya hokimiyat premyer-ministr boshchiligidagi Ministrlar Kabinetiga tegishli. Qirol asosan davlatning vakillik funksiyalarini bajaradi. Jafar ibn Abdul Rahmon (qirol) 1994-yil 26-apreldan buyon taxtni egallab turibdi. Qonun chiqaruvchi hokimiyat ikki palatali parlament – Senat va quyi palata – Vakillar palatasi tomonidan amalga oshiriladi. Yirik siyosiy partiyalari: Milliy front, Birlashgan Malayya milliy tashkiloti, Malayziya-Xitoy assotsiatsiyasi, Malayziya hindular Kongressi, Umummalay Islom partiyasi, Demokratik harakat partiyasi.
Iqtisodi, transport kommunikatsiyatari.<\/strong> Chet el investitsiyalarining ko\u2018plab kiritilishi, ayniqsa yapon va Tayvan firmalarining sa\u2019y-harakatlari bilan Malayziya iqtisodiyoti yuqori sur\u2019atlar bilan (mamlakat yarim o\u2018tkazgichli uskunalar ishlab chiqarish bo\u2018yicha jahonda uchinchi o\u2018ringa chiqib oldi) rivojlanmoqda. Neftni qay\u00adta ishlash, kimyo, to\u2018qimachilik, yog\u2018ochni qayta ishlash, metallurgiya kabi sanoat sohalari (mamlakat dunyodagi yirik qo\u2018rg\u2018oshin ishlab chiqaruvchi hisoblanadi), shunin\u00adgdek, mashinasozlik, eksportning katta qismini neft va neft mahsulotlari tashkil qiladi. Gaz, temir rudasi, mis konsentrati, qo\u2018rg\u2018oshin qazib olinadi. Qishloq xo\u2018jaligida kauchuk va palma yog\u2018i (muhim eksport mahsulotlaridan biri), \u043a\u0430\u043a\u0430\u043e, kokos yong\u2018og\u2018i, shakarqamish, ananas, qalampir yetishtiriladi, biroq mamlakat o\u2018zini o\u2018zi oziq-ovqat bilan ta\u2019minlay olmaydi va qishloq aholisining ko\u2018pchiligi qashshoq hisoblanadi.. Asosiy savdo hamkorlari: Singapur, Yaponiya, AQSH.
Temiryo\u2018llarining umumiy uzunligi \u2014 1800 km, avtomobil yo\u2018llari \u2014 39100 km. Mamlakat portlari: Joijtaun, Kelang, Kuanton, Kota-Kikabalu, Kuching, Miri, Sondakon, Sibu.
Tarixi.<\/strong> \u041c. a. III ming yillikda Malayziya hududiga mongol qabilalari bostirib kirishdi. VII asrda mamlakat hududida hindular davlati tuzilgan boiib, bu davlat XIV asrgacha Shrividja imperiyasi tarkibida bo\u2018lib keldi. 1403-yili butun Malayziya yerlarini birlashtirgan Malokka qirolligi vujudga keldi. 1511-yili Malayziya yo\u2019lboshchi Alfonso de Albukerk boshchiligidagi portugallar tomonidan ishg\u2018ol qilindi. XVI-XVIII asrlar davomida yevropalik mustamlakachilar (1641-yili portugallar o\u2018rnini gollandlar egallashdi, 1824-yil esa bu yerni inglizlar egallab olishdi) qo\u2018shni Joxar va Aga davlatlariga qarshi muvaffaqiyatli kurash olib borishdi. 1914-yili barcha Malayya davlatlari Buyuk Britaniya homiyligi ostiga tushdi. 1941-1945-yillarda Malayziya yapon qo\u2018shinlari tomonidan okkupatsiya qilindi, lekin urushdan so\u2018ng yana Britaniya protektoratiga aylandi. 1948-yili tuzilgan Malayziya federatsiyasi 1956-yili muxtoriyatga erishdi, 1957-yil 31-avgustda esa Britaniya Hamdo\u2018stligi tarkibida mustaqillik oldi. 1963-yili Malayziya federatsiyasi tuzilgan bo\u2018lib, unga Malayya, Singapur, Sarvak, Sabax va Shimoliy Borneo kirgan edi. 1965-yili iqtisodiy va siyosiy qarama-qarshiliklar kelib chiqishi munosabati bilan Singapur federatsiya tarkibidan chiqib ketdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rasmiy nomi – Malayziya. Poytaxti – Kuala-Lumpur. Hududi – 329,8 km2. Davlat tili – malayya. Dini – islom (50%), buddizm, konfutsiylik, hinduizm, taoizm, xristianlik. Pul birligi – ringit.Geografik joylashuvi va … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22365,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[116],"tags":[],"class_list":["post-22718","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-d-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22718","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22718"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22718\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22728,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22718\/revisions\/22728"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}