{"id":22738,"date":"2022-03-29T10:32:06","date_gmt":"2022-03-29T07:32:06","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=22738"},"modified":"2022-03-29T10:32:07","modified_gmt":"2022-03-29T07:32:07","slug":"tojikiston","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/tojikiston\/","title":{"rendered":"Tojikiston"},"content":{"rendered":"\n<p>Rasmiy nomi\u00a0\u2014\u00a0Tojikiston Respublikasi. Poytaxti \u2014 Dushanbe. Hududi \u2014 143100 km3. Aholisi\u00a0\u2013\u00a07,9 mln kishidan ortiq (2012yil). Davlat tili tojik. Dini\u00a0\u2014\u00a0islom. Pul birligi\u00a0\u2014\u00a0somoniy.\u00a0 Geografik joylashuvi va tabiati.\u00a0Markaziy Osiyoda joylashgan davlat. Janubda Afg\u2018oniston (chegaraning uzunligi \u2014 1206 km), shimol va g\u2018arbda 0\u2018zbekiston (1161 km), shimolda Qirg\u2018iziston (870 km), sharqda Xitoy (414 km) bilan chegaradosh. Chegaralarining umumiy uzunligi \u2014 3651 km. Toji\u00adkiston hududining 90% dan oshig\u2018ini tog\u2018lar tashkil qilib, mamlakat hududining yarmidan oshig\u2018i dengiz sathidan 3000 m balandlikda joylashgan. Tojikistonning shimoli g\u2018arbiy va markaziy qismlarida Zarafshon, Turkiston, Hisor, Oltoy tog1\u00a0tizmalari, janubi sharqida Pomir tog` tizmasi joylashgan. Eng baland cho\u2018qqisi 7498 m. Tog\u2018 tizmalari bir-biridan vodiylar bilan ajralgan. Yirik vodiylari \u2014 Hisor va Vaxsh. Asosiy daryolari \u2014 Sirdaryo, Amudaryo. Yirik ko\u2018li \u2014 Qorako\u2018l. Asosiy tabiiy boyliklari: neft, gaz, ko\u2018mir, uran, gidroresurslarga boy.Iqlimi \u2014 kontinental. O\u2019simlik dunyosi boy. Yaylov va tog\u2019oldi o\u2018simliklari, archa, yong\u2018oq, olcha, jiyda ko\u2019plab o\u2018sadi. Shoqol, jayra, quyon, xongul, to\u2018ng\u2018iz, yovvoyi mushuk, qor barsi, arxar, yovvoyi parrandalar, kaltakesak, ilonlar (kapcha, gyurza, efa) faunasining asosini tashkil etadi.\u00a0 Davlat tuzilishi, siyosiy partiyalari.\u00a0Davlat tuzilishi \u2014 respublika. Mamlakat tarkibiga Sug\u2019d va Xatlon viloyatlari hamda Tog\u2019li Badaxshon viloyati kiradi. 1991-yil 9-sentyabrda Tojikiston mustaqilligi e\u2019lon qilinib, ushbu kun milliy bayram \u2014 Mustaqillik kuni deb qabul qilingan. Ijro etuvchi hokimiyat prezident (Oliy Kengashning raisi) va Bosh vazir boshchiligidagi Vazirlar Mahkamasiga tegishli. Qonun chiqaruvchi oliy organ \u2014 Oliy Kengash. Eng yirik siyosiy partiyalari: Erkin mehnat partiyasi, Tojikiston xalq partiyasi, Kommunistik partiya.<\/p>\n\n\n\n<p>Iqtisodi, transport kommunikatsiyalari.&nbsp;Tojikiston \u2014 agrar-industrial davlat. Fuqarolar urushi natijasida Tojikiston iqtisodi chuqur inqirozni boshidan kechirmoqda. Hukumat bozor munosabatlariga o\u2019tishni qoilayapti. Lekin mamlakat iqtisodida davlat ulushi hanuzgacha asosiydir. Kimyo, yengil sanoat, rangli metallurgiya, mashinasozlik, oziq-ovqat sanoatlari yaxshi rivojlangan. Qishloq xo\u2019jaligining asosiy tarmog\u2019i paxtachilikdir (paxta tolasi asosiy eksport mahsulotidir). Paxtachilikdan tashqari ipakchilik, bog\u2019dorchilik, sabzavotlar va uzum yetishtirish yaxshi yo\u2018lga qo\u2018yilgan. Asosiy savdo sheriklari: Rossiya, O\u2018zbekiston, Qirg\u2019iziston, Turkmaniston.&nbsp; &nbsp;Temiryo\u2018llarining umumiy uzunligi \u2014 480 km, avtomobil yo\u2018llari \u2014 29900 km.&nbsp; Tarixi.&nbsp;Hozirgi Tojikiston hududi m. a. VI asrda Ahamoniylar davlati tarkibiga, m. a. IV asrda esa makedoniyalik Iskandar imperiyasi tarkibiga kirgan. M. a. III asrdan Grek-Baqtriya, keyinroq Kushon davlatiga qaram bo\u2019lgan. VIII asrda hozirgi Tojikiston hududiga arablar bostirib kiradi. IX-X asrlarda bu hududlar Samoniylar davlati, XII asrda Xorazmshohlar davlati, XIII asrda Mo\u2018g\u2018ullar davlati, XIV asrning ikkinchi yarmida Temur va temuriylar davlatiga qaram bo\u2018lgan. XVI asrdan XIX asrning ikkinchi yarmigacha Buxoro xonligi (amirligi) tarkibiga kirgan. 1868-yili Rossiya imperiyasi hozirgi Tojikiston hududlarini bosib oladi. 1917-yilgi davlat to\u2019ntarishidan so\u2019ng Tojikiston hududida sovet hokimiyati o\u2019matiladi. 1924-yildan Tojikiston ASSR O\u2018zbekiston SSR tarkibiga kiradi. 1929-yildan Tojikiston SSR maqomini oladi. 1991-yili mustaqillikka erishgandan so\u2018ng, Tojikiston demokratik jamiyat qurish yo\u2018lidan bormoqda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rasmiy nomi\u00a0\u2014\u00a0Tojikiston Respublikasi. Poytaxti \u2014 Dushanbe. Hududi \u2014 143100 km3. Aholisi\u00a0\u2013\u00a07,9 mln kishidan ortiq (2012yil). Davlat tili tojik. Dini\u00a0\u2014\u00a0islom. Pul birligi\u00a0\u2014\u00a0somoniy.\u00a0 Geografik joylashuvi va tabiati.\u00a0Markaziy Osiyoda joylashgan davlat. Janubda Afg\u2018oniston &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/tojikiston\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22365,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[174],"tags":[],"class_list":["post-22738","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-osiyo-mamlakatlari","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22738","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22738"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22738\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22750,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22738\/revisions\/22750"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22738"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22738"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22738"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}