Rasmiy nomi \u2014 Sudan Respublikasi. Poytaxti \u2014 Xartum. Davlat tili \u2014 arab. Dini \u2014 musulmonlar (70%), majusiylar (25%), xristianlar (5%). Pul birligi \u2014 sudan dinori.\u00a0 Geografik joylashuvi va tabiati.\u00a0Afrika qit\u2019asining shimoli sharqida joylashgan davlat. Sharqda Efiopiya va Eritreya (chegara uzunligi \u2014 2221 km), g\u2018arbda Chad respublikasi (1360 km), Markaziy Afrika Respublikasi (1165 km) va Liviya (383 km), shimolda Misr (1273 km), janubda Kongo Demokratik Respub\u00adlikasi (628 km), Uganda (435 km) va Keniya (232 km) bilan chegaradosh. Sharqda Sudan Qizil dengiz bilan tutashib ketgan. Chegarasining umumiy uzunligi \u2014 7697 km, sohil bo\u2018ylab chegara uzunligi esa 853 km. Sudan Afrika davlatlari orasida hududi bo\u2018yicha eng yirigi hisoblanadi. Uni 3 ta fizik-geografik regionga bo\u2018lish mumkin: shimolda Liviya va Nubiya cho\u2018llari 30% hududini egallagan; markazida Kardofan va Darfur tekisliklari bor; janubini keng botqoqlar va changalzorlar egallagan. Mamlakatning eng yuqori nuqtasi \u2014 Kineti tog\u2018i (3187 m) bo\u2018lib, u Sudanning janubi shar\u00adqida joylashgan. Mamlakatning asosiy daryolari \u2014 Nil, Oq Nil, Moviy Nil. Asosiy foydali qazilmalari: neft, temir rudasi, sink, mis, xrom, volfram, kumush. Haydaladigan yerlar mamlakat hududining 5%ini, o\u2018tloq va yaylovlar 24 % ini, o\u2018rmon va to\u2019qayzorlar 20%ini egallaydi. Iqlimi \u2014 issiq va quruq.\u00a0 Davlat tuzilishi, siyosiy partiyalari.\u00a0Davlat tuzilishi \u2014 respublika. Mamlakat 9 ta viloyatga bo\u2018lingan. Sudan 1956-yili 1-yanvarda Misr va Buyuk Britaniyadan mustaqillik olgan. Bu sana Milliy bayram sifatida nishonlanadi (Mustaqillik kuni). Qonunchilik ingliz umumiy huquqshunosligiga va islom huquqshunosligiga asoslangan. Ijroiya va qonun chiqaruvchi hokimiyat prezidentning (davlat va hukumat boshlig\u2018i) va Milliy Assambleyaning qo\u2018lida to\u2018plangan. 1989-yil 30-iyundagi davlat to\u2018ntarishidan so\u2018ng siyosiy partiyalar faoliyati taqiqlab qo\u2019yilgan.<\/p>\n\n\n\n
Iqtisodi, transport kommunikatsiyalari. Sudan iqtisodiyoti fuqarolar urushi, doimiy siyosiy beqarorlik va yuqori inflyatsiya tufayli chuqur inqirozni boshidan kechirmoqda. Iqtisodiyotda davlat sektori ustunlik qiladi. Xususiy sektorning asosini qishloq xo\u2018jaligi va savdo tashkil qiladi. Iqtisodiyotining asosiy sektori bo\u2018lgan qishloq xo\u2019jaligi (YIMning 35%i)da ishga yaroqli aholining 80%i band (eksportning yarmidan ko\u2018prog\u2018i paxta). Ishlab chiqarish asosan qishloq xo\u2018jalik mahsulotlarini qayta ishlash bilan bogliq. Noqulay ob-havo sharoiti mamlakatning iqtisodiy ahvolini yanada og\u2018irlashtirmoqda. Hozirgi kunda Sudan aholi daromadining ko\u2018rsatkichlari bo\u2019yicha dunyoda oxirgi o\u2018rinlaridan birini egallaydi. Asosiy sav\u00addo hamkorlari \u2014 G\u2019arbiy Yevropa mamlakatlari, Saudiya Arabistoni, AQSH, Yaponiya, Sharqiy Yevropa mamla\u00adkatlari. Temiryo\u2019llarining umumiy uzunligi \u2014 5516 km, avtomobil yoilarining umumiy uzunligi \u2014 20703 km, ichki suv yoilari \u2014 5310 km. Mamlakatning asosiy porti \u2014 Port-Sudan. Tarixi. \u041c. a. III ming yillikda hozirgi Sudan hududida Nubiya sivilizatsiyasi shakllangan bo\u2018lib, qadimgi Misr tarixi bilan chambarchas bog\u2019liq. Nubiya shohligi Misr sivilizatsiyasi bilan munosabatlarini uzganidan so\u2018ng m. a. 350-yili Efiopiya shohi tomo\u00adnidan bosib olindi. VI asrga kelib hozirgi Sudan hudu\u00addida bir nechta xristian davlatlari shakllandi. Biroq ular XV asrda qora tanli musulmonlar tomonidan bo\u2018ysundirilib, Sennar sultonligini tuzishdi, bu vaqtda mam\u00adlakat g\u2018arbida Darfur sultonligi ham tuzilgan edi. XVIII asr oxirlarida ushbu musulmon davlatlarining zaiflashganligidan foydalanib 1820-yili Misr Sudanni bosib oldi. XIX asrning 60-yillarida Sudanda Misrning bosib olinishi bilan Buyuk Britaniyaning ta\u2019siri kuchaya boshladi. 1951-yil oktabrida Misr qiroli Farrux Britaniya bilan kelishuvni buzib, o\u2018zini Sudanning qiroli deb e\u2019lon qildi. 1956-yil Sudan mustaqillikka erishdi. Sudan mustaqillikka erishganidan so\u2019ng bir nechta davlat to\u2019ntarishlarini o\u2018z boshidan kechirdi. Ulardan biri 1971-yili sodir bo\u2019lib, uning natijasida general Nimeyra hokimiyat tepasiga keldi. Nimeyra tez-tez sodir boiib turadigan qurg\u2018oqchilik va ochlik tufayli mamlakatni inqirozdan olib chiqa olmadi. Fuqarolar urushi 1985-yil Nimeyra hukumatining qulashiga olib keldi. 1986-yil esa mamlakatda demokratik saylovlar bo\u2019lib o\u2018tdi. Yangi tuzilgan hukumat ham 1989-yili general al-Bashir tomonidan ag\u2018darildi. Shundan so\u2018ng fuqarolar urushi yana butun mamlakatni qamrab oldi. XXI asr boshida Sudan hukumati ichki va tashqi siyosiy kuchlarni milliy totuvlikka da\u2019vat etadi va Xartumda barcha siyosiy kuch vakillarining Umumiy kongressini o\u2018tkazish tashabbusi bilan chiqadi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rasmiy nomi \u2014 Sudan Respublikasi. Poytaxti \u2014 Xartum. Davlat tili \u2014 arab. Dini \u2014 musulmonlar (70%), majusiylar (25%), xristianlar (5%). Pul birligi \u2014 sudan dinori.\u00a0 Geografik joylashuvi va tabiati.\u00a0Afrika qit\u2019asining … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22365,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[178],"tags":[],"class_list":["post-22979","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-afrika-mamlakatlari","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22979","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22979"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22990,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22979\/revisions\/22990"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}