{"id":2648,"date":"2021-09-30T20:49:24","date_gmt":"2021-09-30T17:49:24","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=2648"},"modified":"2025-10-30T10:21:28","modified_gmt":"2025-10-30T07:21:28","slug":"abdulla-avloniy-1878-1934-kim-bolganini-bilasizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/abdulla-avloniy-1878-1934-kim-bolganini-bilasizmi\/","title":{"rendered":"Abdulla Avloniy (1878-1934) kim bo&#8217;lganini bilasizmi?"},"content":{"rendered":"\n<p>Atoqli ma\u2019rifatparvar, iste\u2019dodli shoir va pedagog Abdulla Avloniy 1878 yil 12 iyulda Toshkentda kosib oilasida dunyoga kelgan va eski maktabda ta\u2019lim olgan. U tarjimai holida bu haqda shunday yozgan: \u00ab12 yoshimdan O\u2018qchi mahallasidagi madrasada dars o\u2018qiy boshladim. 13 yoshimdan boshlab yoz kunlari mardikor ishlab, oilamga yordam qilib, qish kunlari o\u2018qir edim. 14 yoshimdan boshlab, o\u2018sha zamonga muvofiq har xil she\u2019rlar yoza boshladim.&nbsp; Bu zamonlarda \u00abTarjumon\u00bb gazetasini o\u2018qib, zamondan xabardor bo\u2018ldim\u00bb. Avloniy madrasani bitirib, maktabdorlik bilan shug\u2018ullandi. O\u2018qish va o\u2018qitish usuliga isloh kiritib, yangi tipdagi maktab tashkil etdi va yosh pedagog-o\u2018quvchilarga zamonaviy bilimlar berish, Sharq va G\u2018arb tillarini o\u2018rgatish kabi muhim ta\u2019lim-tarbiyaviy ishlarni amalga oshirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Abdulla Avloniy maktab o\u2018quvchilari uchun \u00abBirinchi muallim\u00bb, \u00abIkkinchi muallim\u00bb (1912), \u00abTarix\u00bb, \u00abTurkiy Guliston yoki axloq\u00bb (1913) kabi zamonasi uchun hodisa bo\u2018lgan darsliklarni yozgan. 1895 yildan ijodiy faoliyati boshlangan Avloniy \u00abQobil\u00bb, \u00abShuhrat\u00bb, \u00abHijron\u00bb, \u00abAvloniy\u00bb, \u00abSurayyo\u00bb, \u00abAbulfayz\u00bb, \u00abIndamas\u00bb taxalluslari bilan she\u2019r, hikoya, feleton va kichik hajmli dramatik asarlar yaratgan. Shoir o\u2018z asarlarida zamonasidagi qoloqlikni, johillikni tanqid qiladi va kishilarni bilimga, ma\u2019rifatga chaqiradi.<\/p>\n\n\n\n<p>Abdulla Avloniy 1917 yilgacha mahalliy xalq orasidan yetishib chiqqan noshir va jurnalist sifatida Toshkentda \u00abShuhrat\u00bb, \u00abOsiyo\u00bb kabi gazetalarni tashkil etadi. U \u00abAdvokatlik osonmi?\u00bb, \u00abIkki muhabbat\u00bb, \u00abTo\u2018y\u00bb, \u00abS\u2019ezd\u00bb, \u00abLayli va Majnun\u00bb, \u00abO\u2018liklar\u00bb kabi dramatik asarlarni yozib, ularda jaholat, bid\u2019at, bilimsizlikning fojeali oqibatlarini, qo\u2018pol va yaramas urf-odatlarni fosh etadi. Abdulla Avloniy shoir sifatida ko\u2018plab she\u2019rlar bitgan. Uning she\u2019rlari xoh eski urf-odatlarga qarshi qaratilgan bo\u2018ladimi, xoh muhabbat yoki maktab-maorif haqida bo\u2018ladimi, hamma-hammasida inson, uning axloqiy go\u2018zalligi va ma\u2019naviy boyligi kuylanadi. Jumladan, \u00abO\u2018z mamlakatimizda\u00bb she\u2019rida maishat uchun pul-boylikni mo\u2018l-ko\u2018l isrof etgan, ammo bola tarbiyasi uchun sariq chaqani ravo ko\u2018rmagan xasislarni \u00abIlm uchun pulni ko\u2018zlari qiymas\u00bb, deb qoralaydi. Ayniqsa, uning \u00abAdabiyot\u00bb (1915) kitobi bu jihatdan alohida ajralib turadi.<\/p>\n\n\n\n<p>Avloniy 1913 yili \u00abTuron\u00bb teatr truppasini tashkil etdi va shu teatr uchun original sahna asarlarini yaratish bilan birga qardosh dramaturglarning pesalarini o\u2018zbek tiliga tarjima ham qildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Abdulla Avloniy 20-yillarda o\u2018zbek xalqi maorifi va madaniyati taraqqiyotida ishtirok etibgina qolmay, qo\u2018shni afg\u2018on xalqining ijtimoiy-siyosiy hayotida ham muayyan rol o\u2018ynagan. U ma\u2019lum muddat Afg\u2018oniston xalq maorifi vaziri, so\u2018ng Sho\u2018rolar Ittifoqining Afg\u2018onistondagi konsul-elchisi vazifalarida xizmat qilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>Avloniy umrining so\u2018nggi yillarida O\u2018rta Osiyo Kommunistik universitetida dars berish bilan birga o\u2018zbek adabiyotidan qator darsliklarni yaratgan. U 1934 yil 24 avgustda 56 yoshida vafot etgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Atoqli ma\u2019rifatparvar, iste\u2019dodli shoir va pedagog Abdulla Avloniy 1878 yil 12 iyulda Toshkentda kosib oilasida dunyoga kelgan va eski maktabda ta\u2019lim olgan. U tarjimai holida bu haqda shunday yozgan: \u00ab12 &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/abdulla-avloniy-1878-1934-kim-bolganini-bilasizmi\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2649,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-2648","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-adabiyot","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2648"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2648\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":163255,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2648\/revisions\/163255"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2649"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}