{"id":3528,"date":"2021-10-11T10:08:44","date_gmt":"2021-10-11T07:08:44","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=3528"},"modified":"2021-10-11T10:08:45","modified_gmt":"2021-10-11T07:08:45","slug":"agar-molekulalar-harakatlansa-unda-nega-biz-narsalar-ozgarganini-kormaymiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/agar-molekulalar-harakatlansa-unda-nega-biz-narsalar-ozgarganini-kormaymiz\/","title":{"rendered":"Agar molekulalar harakatlansa, unda nega biz narsalar o&#8217;zgarganini ko&#8217;rmaymiz?"},"content":{"rendered":"\n<p>Agar molekulalar behad katta tezlik bilan to&#8217;xtovsiz harakatlanib tursa va bu holat hamma yerda yuz bersa \u2014 hattoki daraxtlar tanasida \u2014 u holda nega biz narsalar o&#8217;z shaklini o&#8217;zgartirganini payqamaymiz? Molekula \u2014 moddaning eng kichik, ko&#8217;z ilg&#8217;amas zarrasi bo&#8217;lib, u o&#8217;zida moddaning xossalarini saqlab qoladi. Masalan, shakar molekulasi (sukroza shakarchil) \u2014 shakarning alohida eng kichik zarrasi, shu bilan birga shakarga xos bo&#8217;lgan ta&#8217;m, rang, shakl, eruvchanlik va boshqa xususiyatlarni saqlaydi. Turli moddalarning molekulalari bir-biridan farq qiladi. Ulardan ayrimlarining uzunligi millimetrning atigi milliarddan bir ulushicha kelsa, boshqalari undan ming marta kattaroq. Biroq moddada ulkan miqdordagi molekulalar to&#8217;plangan bo&#8217;lishiga qaramasdan, ularning o&#8217;rtasida egasiz, bo&#8217;sh joylar ham qoladi. Molekulalar tinimsiz harakatda ekan, ularning harakati mutlaq bo&#8217;shliqda \u2014 absolyut vakuumda yuz beradi. Havo molekulalari o&#8217;rtasida havo yo&#8217;q, faqat havosiz bo&#8217;shliq \u2014 vakuum bor, temir molekulalari o&#8217;rtasida ham havo yo&#8217;q, faqat havosiz bo&#8217;shliq \u2014 vakuum bor. Molekulalar harakati qizishdan hosil bo&#8217;ladi. Harorat qancha baland bo&#8217;lsa, harakat ham shuncha tezlashadi. Yonib turgan gazda bu harakat tezligi ancha yuqoridir. Suyuqlik yoki qattiq moddalarda molekulalar harakatlanishi ancha sust sodir bo&#8217;ladi, qandaydir biron harakat hattoki muz parchasining tarkibida ham mavjuddir! Basharti, moddadagi molekulalar tinimsiz to&#8217;qnashib va bir-birini barcha yo&#8217;nalishlarda har tomonga turtkilab tursa, nega biz harakat natijalarini ko&#8217;rmaymiz? Nega, masalan, temir parchasi bu ichki harakat oqibatida o&#8217;zgarmaydi? Buning sababi shuki, qattiq jismda yoki suyuqlikda molekulalar o&#8217;zaro tortishish kuchi ta&#8217;sirida har biri o&#8217;z o&#8217;rnini saqlab qoladi. Aks holda, moddalar mayda-mayda zarralarga aylanib, sachrab ketgan bo&#8217;lur edi. Elektrlanish, o&#8217;zaro tortiluvchan molekulalar shu qadar katta kuchki, ular hatto eng qattiq materiallarni ham o&#8217;zgarmas holatida saqlab tura oladi. Lekin modda o&#8217;ttiz darajada qizdirilsa, molekulalar harakati tezlashadi va bu modda suyuqlikka aylanishi mumkin. Agar harorat darajasi yanada oshirilsa, u holda molekulalar elektrlanish kuchini yengib o&#8217;tib, har tomonga sachrab ketishi mumkin, modda esa gazsimon holatga o&#8217;tadi!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Agar molekulalar behad katta tezlik bilan to&#8217;xtovsiz harakatlanib tursa va bu holat hamma yerda yuz bersa \u2014 hattoki daraxtlar tanasida \u2014 u holda nega biz narsalar o&#8217;z shaklini o&#8217;zgartirganini payqamaymiz? &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/agar-molekulalar-harakatlansa-unda-nega-biz-narsalar-ozgarganini-kormaymiz\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":657,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-3528","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilasizmi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3528","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3528"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3528\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3529,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3528\/revisions\/3529"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}