{"id":4546,"date":"2021-10-19T15:14:48","date_gmt":"2021-10-19T12:14:48","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=4546"},"modified":"2025-10-29T14:32:02","modified_gmt":"2025-10-29T11:32:02","slug":"abjad-haqida-nimani-bilasiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/abjad-haqida-nimani-bilasiz\/","title":{"rendered":"ABJAD haqida nimani bilasiz?"},"content":{"rendered":"\n<p>ABJAD \u2014 1) qadimgi arab alifbosi tarkibidagi harflardan tuzilgan va har qaysi harfning son qiymatini eslab qolish uchun yasalgan sakkizta so&#8217;zning birinchisi va shartli umumiy nomi. Bu so&#8217;zlar: abjad, havvaz, hutti, kalaman, sa&#8217;ufas, qarashat, saxxaz, zazag&#8217;. Aslida Arab harflarining mazkur tartibi Finikiya va oromiy harflaridan kelib chiqqan bo&#8217;lib, ular muayyan sonlarni ifodalaydi. Finikiya-oromiy alifbosida 400 dan keyingi sonlarni ifoda qilish uchun tav (400) harfiga boshqa harflar qo&#8217;shilgan. Masala, tavqof (500), tavresh (600), tavshin (700), tavtav (800), tav-tavqof (900) va hokazo. Arablar esa mazkur sakkizta so&#8217;zning oldingi oltitasini 22 harfdan iborat finikiya-oromiy alifbosi asosida tuzib, harflarning son ifodalarini 1000 ga yetkazish uchun Finikiya-oromiy alifbosida bo&#8217;lmagan oltita Arab harflaridan Abjadning keyingi ikki so&#8217;zini (saxxaz, zazag&#8217;) yasaganlar. Harflarni sonlar bilan va sonlarni harflar bilan ifoda qilish Abjad va jimal hisobi ismlari bilan atalib, qadimiy vaqtlarda sonlarni, masalan, ko&#8217;paytirish jadvalini yodlashni osonlashtirgan. Bundan tashqari, Sharq, shu jumladan o&#8217;zbek mumtoz adabiyotida biror muhim hodisaning sanasini esda tutishni osonlashtirish uchun sonlar harflar bilan ifodalangan. O&#8217;zbek adabiyotida Abjaddan maxfiy yozuvlar yozishda ham foydalanilgan. O&#8217;zbek mumtoz adabiyotida Abjad hisobi 20 &#8211; asr boshlarigacha qo&#8217;llangan; 2) boshlang&#8217;ich, ilk ma&#8217;nosiga ham ega; 3) musiqada \u2014 Yaqin va O&#8217;rta Sharq musiqa ilmida tovush (parda, nag&#8217;ma) lar yozilishi va ularning nisbatlari aniqlanishida Abjad tizimidan foydalanilgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ABJAD \u2014 1) qadimgi arab alifbosi tarkibidagi harflardan tuzilgan va har qaysi harfning son qiymatini eslab qolish uchun yasalgan sakkizta so&#8217;zning birinchisi va shartli umumiy nomi. Bu so&#8217;zlar: abjad, havvaz, &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/abjad-haqida-nimani-bilasiz\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3077,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107],"tags":[],"class_list":["post-4546","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4546","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4546"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":162781,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4546\/revisions\/162781"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3077"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}