{"id":6369,"date":"2021-10-28T16:25:21","date_gmt":"2021-10-28T13:25:21","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=6369"},"modified":"2021-10-28T16:25:22","modified_gmt":"2021-10-28T13:25:22","slug":"aktinoidlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/aktinoidlar\/","title":{"rendered":"AKTINOIDLAR"},"content":{"rendered":"\n<p>AKTINOIDLAR, aktinidlar -Mendeleyev davriy sistemasining III guruhi 7 davrida aktiniydan keyin turadigan 14 ta elementning umumiy nomi. Ularning tartib raqami 90 dan 103 gacha: toriy Th (\u2116 90), protaktiniy ra (\u2116 91), uran U (\u2116 92), neptuniy Np (Nb 93), plutoniy Pu (\u2116 94), Amerisiy Am (\u2116 95), kyuriy Cm (\u2116 96), berkeliy Bk (\u2116 97), Kaliforniy Cf (\u2116 98), eynshteyniy Es (\u2116 99), Fermiy Fm (\u2116 100), mendeleeviy Md (Nb 101), nobeliy No (\u2116 102), lourensiy Lr (\u2116 103). Bu elementlarning aksarisida sirtqi 1-va 2-qavatlaridagi elektronlar soni bir xil bo&#8217;lib, sirtdan hisoblanganda 3-qavatlarida elektronlar soni bir xil emas, aktiniydan lourensiyga o&#8217;tgan sari elektronlar soni ortib borib, 32 taga yetadi; atom va ion radiuslari kichiklashadi; ularning barchasi radioaktiv; uran izotoplari \u2014 uran-235 (U 235) va uran-233 (U 233) hamda plutoniy-239 (Pu 239) yadro reaktorlarida yoqilg&#8217;i va atom bombalarida portlovchi moddalar sifatida ishlatiladi. Aktinoidlar oqish-kumush rangli metallar. Ko&#8217;pchilik Aktinoidlarning sof og\u2019irligi 20 gramm\/santimetr kubga yaqin. Neptuniy va plutoniyning erish temperaturasi 640\u00b0 atrofida, boshqalarining erish temperaturalari 1000\u00b0 dan yuqori. Aktinoidlar vodorod, kislorod, oltingugurt, azot, gallogenlar va boshqa metallmaslar bilan kimyoviy reaktsiyaga oson kirishadi. Kimyoviy xossalari jihatidan uran, neptuniy, plutoniy va amerisiy bir-biriga juda yaqin. Berkeliy, Fermiy, mendeleeviy, nobeliy va lourensiylar esa kimyoviy xossalariga ko&#8217;ra lantanoidlarga yaqindir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AKTINOIDLAR, aktinidlar -Mendeleyev davriy sistemasining III guruhi 7 davrida aktiniydan keyin turadigan 14 ta elementning umumiy nomi. Ularning tartib raqami 90 dan 103 gacha: toriy Th (\u2116 90), protaktiniy ra &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/aktinoidlar\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3077,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107],"tags":[],"class_list":["post-6369","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6369","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6369"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6369\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6371,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6369\/revisions\/6371"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3077"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}