{"id":73672,"date":"2023-05-02T11:06:36","date_gmt":"2023-05-02T08:06:36","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=73672"},"modified":"2023-05-02T11:06:37","modified_gmt":"2023-05-02T08:06:37","slug":"imperializm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/imperializm\/","title":{"rendered":"IMPERIALIZM"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>IMPERIALIZM <\/strong>(fr<em>. imperialisme<\/em>) \u2014 keng ma\u2018noda hududlarni bosib olishga, qaram qilishga, boshqa davlatlar ustidan siyosiy yoki iqtisodiy nazorat o\u2019rnatishga qaratilgan davlat siyosati. U bir davlatning o\u2019z hokimiyatini boshqa davlat hududida iqtisodiy va siyosiy foyda olish maqsadida qaram aholini, asosan, harbiy vositalar yordamida ezish hisobiga amalga oshirishini anglatadi. Imperiya, aslida, bosib olish va hukmronlik qilishning, davlatlar o\u2019rtasidagi siyosiy raqobatning qadimgi shakli hisoblanadi. Imperializm termini XIX asr 2-yarmida ingliz iqtisodchi olimi J. Gobsonning \u00abImperializm\u00bb nomli kitobi (1902) chiqqanidan sung, ayniqsa, keng tarqaldi va Imperializmga nisbatan bir-biridan keskin farq qiluvchi fikrlar paydo bo\u2019ldi. Liberalizm yunalishidagi olimlar (jumladan, nemis iqtisodchisi \u2013 A.Shumpeter) fikricha, Yevropa mamlakatlarining XIX asrdagi imperialistik ekspansiyasi kapitalistik taraqqiyot va raqobatning xususiyati emas edi, aksincha, u kapitalizmning siyosiy va iqtisodiy mohiyatiga zid bo\u2019lgan. Shu ma\u2018noda Imperializm mutlaq monarxiyalar davridagi militaristik millatchilikning oqibati hisoblanadi. Radikal yo\u2019nalishdagi olimlar va siyosatchilar (jumladan, V.I.Lenin) Imperializmni kapitalizmning oliy va so\u2019nggi bosqichi deya baholab, moliya kapitali hukmronligi, iqtisodning ichki inqiroziga javob tariqasida chetga kapital chiqarish, xalqaro trestlarning o\u2019sishi va yer yuzining kapitalistik davlatlar tomonidan taqsimlab olinishi bilan bog\u2019lab tushuntirmoqchi bo\u2019ladi. Bu fikrning xatoligini isbotlovchi nazariyotchilarning ta\u2018kidlashicha, Imperializm, birinchidan, tarixan kapitalizmdan oldin keladi, ikkinchidan, imperialistik davlatlar o\u2019rtasidagi raqobat, avvalo, iqtisodiy emas., balki siyosiy sabablar bilan bog\u2019liqdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>IMPERIALIZM (fr. imperialisme) \u2014 keng ma\u2018noda hududlarni bosib olishga, qaram qilishga, boshqa davlatlar ustidan siyosiy yoki iqtisodiy nazorat o\u2019rnatishga qaratilgan davlat siyosati. U bir davlatning o\u2019z hokimiyatini boshqa davlat hududida &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/imperializm\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[349],"tags":[],"class_list":["post-73672","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfiga-oid-fuqarolik-jamiyatiga-oid-ensiklopedik-atamalar","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73672"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73673,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73672\/revisions\/73673"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}