{"id":74578,"date":"2023-05-04T16:31:37","date_gmt":"2023-05-04T13:31:37","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=74578"},"modified":"2023-05-04T16:31:38","modified_gmt":"2023-05-04T13:31:38","slug":"prezident","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/prezident\/","title":{"rendered":"PREZIDENT"},"content":{"rendered":"\n

PREZIDENT <\/strong>(lot. praesidens <\/em>\u2013 oldinda o\u2019tiruvchi) \u2014 1) hozirgi ko\u2019pchilik (respublika shaklida idora qilinadigan) mamlakatlarda saylab qo\u2019yiladigan davlat boshlig\u2019i. Parlamentar respublikalarda prezident parlament tomonidan saylanadi. Prezidentlik respublikalarida to\u2019g\u2019ridan-to\u2019g\u2019ri yoki bavosita saylov natijasida saylanadi. Prezidentlik lavozimi \u2013 siyosiy tabiatga ega; prezident vakolatlari muddati cheklangan. Prezidentlar konstitutsion <\/em>va ijrochi <\/em>bo\u2019lishi mumkin. Konstitutsion prezident maqomi Konstitutsiya bilan belgilanadi. Bunga misol qilib Hindiston, Isroil, Germaniya prezidentlarini keltirish mumkin. Bu turdagi prezidentlar parlament respublikalari uchun xos bo\u2019lib, ular asosan mamlakatni tashqi siyosatda taqdim etishga doir vazifalarni bajaradilar. Bu yerda ijro hokimiyati to\u2019laligicha premer-ministr yoki vazirlar mahkamasi tomonidan boshqariladi. Ijrochi prezident o\u2019zida davlat boshlig\u2019i va hukumat boshlig\u2019i lavozimlarini birlashtirgan shaxs va u ijro hokimiyatini to\u2019liq nazorat etadi. Ijrochi prezident hokimiyati Konstitutsiya, parlament tomonidan cheklanishi mumkin. Bunday cheklovlar bo\u2019lmagan hollarda mutloq prezidentlik boshqaruvi amal qila boshlashi va u bir kishining ustunligini o\u2019rnatishi mumkin. Prezident jamiyatda bajaradigan asosiy funksiyalar: a) kafolot funksiyasi. Prezident Konstitutsiya, mustaqillik, davlat yaxlitligi, suverenitet, inson erkinliklari va huquqlarining kafolotidir. Fransiyada prezident sud organlari mustaqilligini kafolotlaydi. Bu funksiyaga ko\u2019ra jamiyat aynan prezident jamiyat barqarorligi va Konstitutsiya amal qilishini ta\u2018minlashiga ishonadi; b) hakamlik – integrativ funksiyasi. Bu funksiyaning mavjudligi davlat hokimiyatining bo\u2019linishi, ularning uyg\u2019unlikda faoliyat ko\u2019rsatishini ta\u2018minlash zarurati bilan izohlanadi. Buning uchun prezident munozarali masalani sud (Konstitutsion sud) e\u2018tiboriga qaratishi, saylovchilarga murojaat etib, referendum orqali ularning fikrini bilishi, parlamentni muddatidan avval tarqatib yuborishi mexanizmlariga tayanadi; c) nazorat funksiyasi. Bu funksiya hukumatning prezident oldida hisobotliligi, ba\u2018zi vazirliklarning bevosita davlat rahbariga itoat etishi, hukumatning me\u2018yoriy aktlarini bekor qila olishi huquqlari orqali amalga oshadi. BMTga a\u2018zo bo\u2019lib kirgan 189 mamlakatning 140 dan ortigida Prezident lavozimi joriy qilingan (2000). Bunday boshkaruv shakli ilk bor 1787 yil AQSHda davlat va hukumat boshlig\u2019i lavozimlarini bir shaxsda birlashtirish natijasida vujudga kelgan. U huddi shu yerda davlat boshlig\u2019ini umumiy saylovlar orqali saylash an\u2018anasi kiritildi. Hozirgi kunda prezident – ko\u2019pgina siyosiy tizimlarning ajralmas qismi. Ammo har bir davlat o\u2019z prezidentining siyosiy hayotdagi o\u2019rnini o\u2019zi belgilaydi. Prezidentning siyosiy tizimdagi o\u2019rni odatda Konstitutsiyada belgilab beriladi. O\u2019zbekiston tarixida birinchi Prezidentlik lavozimi 1990 yil 24 martda ta\u2018sis etildi. 1991 yil 29 dekabrda esa alternativ asosda o\u2019tkazilgan umumxalq saylovida I.A.Karimov O\u2019zbekiston Respublikasining Prezidenti etib saylandi. 2) ayrim ilmiy va jamoat tashkilotlarida, partiyalar, jamiyatlar, uyushmalar (shu jumladan, xalqaro uyushmalarda ham) ijrochi organ boshlig\u2019i.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

PREZIDENT (lot. praesidens \u2013 oldinda o\u2019tiruvchi) \u2014 1) hozirgi ko\u2019pchilik (respublika shaklida idora qilinadigan) mamlakatlarda saylab qo\u2019yiladigan davlat boshlig\u2019i. Parlamentar respublikalarda prezident parlament tomonidan saylanadi. Prezidentlik respublikalarida to\u2019g\u2019ridan-to\u2019g\u2019ri yoki bavosita … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[361],"tags":[],"class_list":["post-74578","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-p-harfiga-oid-fuqarolik-jamiyatiga-oid-ensiklopedik-atamalar","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74578"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74578\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74579,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74578\/revisions\/74579"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}