{"id":7990,"date":"2021-11-05T13:58:12","date_gmt":"2021-11-05T10:58:12","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=7990"},"modified":"2025-10-30T11:52:13","modified_gmt":"2025-10-30T08:52:13","slug":"ishoqxon-tora-ibrat-1862-1937-kim-bolganini-bilasizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/ishoqxon-tora-ibrat-1862-1937-kim-bolganini-bilasizmi\/","title":{"rendered":"Ishoqxon to\u2018ra Ibrat (1862-1937) kim bo&#8217;lganini bilasizmi?"},"content":{"rendered":"\n<p>Ishoqxon Junaydullaxo\u2018ja o\u2018g\u2018li Ibrat ma\u2019rifatparvar shoir, zabardast tilshunos, tarixshunos olim, ilk o\u2018zbek matbaatchilaridan bo\u2018lib, 1862 yilda Namangan yaqinidagi To\u2018raqo\u2018rg\u2018on qishlog\u2018ida tug\u2018ilgan. Dastlabki ma\u2019lumotni eski maktabda, so\u2018ngra onasining qo\u2018lida oladi. Keyinroq Qo\u2018qonga borib madrasaga o\u2018qishga kiradi. Ishoqxon Ibrat 1886 yilda madrasani tugatib, To\u2018raqo\u2018rg\u2018onga qaytib keladi. U o\u2018z faoliyatini pedagog sifatida qishloqda ma\u2019rifat tarqatish bilan boshladi.&nbsp; O\u2018sha yili eski mahalliy maktablardan ancha farq qiluvchi yangicha maktab ochadi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ishoqxon Ibrat 1887 yilda haj safariga otlanadi. So\u2018ng u Sharq mamlakatlari bo\u2018ylab sayohatni davom ettiradi. Yevropaning Istambul, Sofiya, Afina, Rim kabi markaziy shaharlarida bo\u2018ldi, ancha vaqt Jidda shahrida istiqomat qiladi, Bombey va Kalkuttada yashaydi. Ishoqxon u yerlarda ko\u2018p ishlatiladigan arab, fors, hind-urdu va ingliz tillarini mukammal o\u2018rgandi. U 1896 yilda o\u2018z vataniga qaytib keldi.<\/p>\n\n\n\n<p>To\u2018raqo\u2018rg\u2018onda yangi usul maktabini ochgan (1907), o\u2018z qishlog\u2018ida \u00abMatbaai Ishoqiya\u00bb nomli litografiya tashkil qilgan (1908). Ishoqxon Ibrat yangi maktablar ochish, o\u2018qituvchilar tayyorlash, ayollarni ilm-ma\u2019rifatli qilish ishlarida faol qatnashgan. O\u2018z she\u2019rlari (\u00abTarixi chopxona\u00bb, \u00abMadaniyat haqida masnaviy\u00bb, \u00abGazeta xususida\u00bb, \u00abQalam\u00bb)da mahalliy va chor amaldorlari kirdikorlarini fosh etgan (\u00abIlmi Ibrat\u00bb, she\u2019riy to\u2018plam, 1909).<\/p>\n\n\n\n<p>1901 yilda arab, fors, hind, turk, o\u2018zbek va rus so\u2018zlaridan tarkib topgan \u00abLug\u2018ati sitta-alsina\u00bb (\u00abOlti tilli lug\u2018at\u00bb) asarini bosmadan chiqaradi. Mazkur lug\u2018at jadid maktablarida sharq va rus tillarini o\u2018rganishda birdan bir qo\u2018llanma sifatida foydalanib kelindi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ishoqxon Ibrat 1912 yilda yozuvlar tarixiga bag\u2018ishlangan, asarida lotin, yunon, xitoy, qind, arab, Kirill yozuvining kelib chiqishi, rivojlanish tarixi haqida ma\u2019lumot berilgan \u00abJome\u2019 ul-xutut\u00bb (\u00abYozuvlar majmuasi\u00bb) asarini yaratdi va o\u2018z matbaasi \u00abMatbaayi ishoqiya\u00bbda bosmadan chiqardi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ibrat chin qalbdan o\u2018z xalqining ilmli, ma\u2019rifatli bo\u2018lishini istadi. Keyingi 20-yil ichida 14 ta ilmiy-tarixiy, lingvistik asar yozdi. 30 yillik poetik ijodining majmuyi bo\u2018lmish \u00abDevoni Ibrat\u00bb she\u2019rlar to\u2018plamini tuzdi. Tarixshunoslikka oid \u00abTarixi Farg\u2018ona\u00bb, \u00abTarixi madaniyat\u00bb va \u00abMezon uz-zamon\u00bb ilmiy asarlarini yaratdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ishoqxon Ibrat \u00abTurkiston viloyati gazeti\u00bb, \u00abSadoi Turkiston\u00bb, \u00abSadoi Farg\u2018ona\u00bb gaz. lariga yozgan maqolalarida fan, ma\u2019rifat va madaniyatni targ\u2018ib etgan.<\/p>\n\n\n\n<p>Ibratning so\u2018nggi yillardagi hayoti ancha tahlikali o\u2018tdi. 1935 yildan u hamma lavozimlardan olib tashlandi. 1937 yilning aprel oyida 75 yoshli keksa shoir va ma\u2019rifatparvarni hibsga oladilar. Ibrat Andijon turmasida vafot etadi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ishoqxon Ibrat qabrining qayerdaligi noma\u2019lum.<\/p>\n\n\n\n<p>Namangan viloyati To\u2018raqo\u2018rg\u2018on tumanidagi 14-o\u2018rta maktab va Toshkentdagi bir ko\u2018chaga Ishoqxon Ibrat nomi berilgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ishoqxon Junaydullaxo\u2018ja o\u2018g\u2018li Ibrat ma\u2019rifatparvar shoir, zabardast tilshunos, tarixshunos olim, ilk o\u2018zbek matbaatchilaridan bo\u2018lib, 1862 yilda Namangan yaqinidagi To\u2018raqo\u2018rg\u2018on qishlog\u2018ida tug\u2018ilgan. Dastlabki ma\u2019lumotni eski maktabda, so\u2018ngra onasining qo\u2018lida oladi. Keyinroq &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/ishoqxon-tora-ibrat-1862-1937-kim-bolganini-bilasizmi\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7993,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-7990","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-adabiyot","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7990","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7990"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7990\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":163447,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7990\/revisions\/163447"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}