{"id":8335,"date":"2021-11-06T10:05:12","date_gmt":"2021-11-06T07:05:12","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=8335"},"modified":"2021-11-06T10:05:12","modified_gmt":"2021-11-06T07:05:12","slug":"amfidiploidlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/amfidiploidlar\/","title":{"rendered":"AMFIDIPLOIDLAR"},"content":{"rendered":"\n<p>AMFIDIPLOIDLAR (Yunoncha amr\u04bb\u0456yonida, atrofida, diploos \u2014 juft va eidos \u2014 ko&#8217;rinish, tur), allotetraploidlar \u2014 turlararo chatishtirish asosida paydo bo&#8217;lgan duragaylar xromosomalarining ikkita diploid to&#8217;plamiga ega bo&#8217;lgan organizmlar. Amfidiploidlar organism har bir turdan bittadan diploid xromosomalar to&#8217;plamini oladi. Turkumlararo allotetraploidlar \u2014 birinchi marta 20-yil boshida G. D. Karpechenko tomonidan turp bilan karamni chatishtirish orqali olingan. Keyinchalik Amfidiploidlar javdar bilan bug&#8217;doy tritikale, bug&#8217;doy bilan bug&#8217;doyiq \u2014 bug&#8217;doy-bug&#8217;doyiq duragaylari olingan. Amfidiploidlar dastlabki turlarning belgilarini mujassamlashtirgan bo&#8217;ladi. Masalan, turp bilan karam duragayi rafanobrassika mevasi qo&#8217;zog&#8217;ining bir qismi turp, ikkinchi qismi esa karam qo&#8217;zog&#8217;iga o&#8217;xshash bo&#8217;ladi. B. L. Astaurov ipak qurtlarining ikkita turi (Bombyx mori va V. mandarina) ni chatishtirish orqali Amfidiploidlarni olish mumkinligini isbotlaydi. Amfidiploidlarning har bir xromosomasi o&#8217;zining gomologiga ega bo&#8217;lishi, meyozda jinsiy hujayralarning vujudga kelishi normal kechishi tufayli Amfidiploidlar organizmlar serpusht bo&#8217;ladi. Amfidiploidlar tabiiy va sun&#8217;iy yo&#8217;llar: urug&#8217;langan tuxumhujayradagi yoki birinchi avlod (F,) duragaylarining yosh murtagi xromosomalari sonini ikki hissa orttirish; ikkinchi avlodda (F2) amfidiploidlikka olib keluvchi reduktsiyalanmagan gametalarni duragaylar birinchi avlodida (G&#8217;,) hosil qilish; autotetraploid formalarni chatishtirish va diploid gametalarni qo&#8217;shish; G&#8217;, duragayning arxesporiy to&#8217;qimasida xromosomalar sonini ikki hissa ko&#8217;paytirish va boshqalar natijasida olinadi. Tabiiy sharoitda Amfidiploidlar bo&#8217;linayotgan hujayra xromosomalarining qutblarga ajralish mexanizmiga turli omillar (haddan tashqari yuqori yoki past harorat, to&#8217;qimaning mexanik yoki kimyoviy shikastlanishi) ta&#8217;sirida vujudga keladi. Hujayra bo&#8217;linishidagi buzilishlar bo&#8217;linish urchig&#8217;i funktsiyasining to&#8217;xtashiga sabab bo&#8217;ladi va natijada xromosomalarning qutblarga ajralishi, ya&#8217;ni navbatdagi tsitokinez sodir bo&#8217;lmaydi. Selektsiyada Amfidiploidlardan turlararo duragaylar pushtsizligini bartaraf etishda foydalaniladi. Amfidiploidlar tur hosil bo&#8217;lish jarayonida muhim ahamiyatga ega, ulardan qadimgi turlarni tiklash (resintez) maqsadida foydalanish mumkin. Masalan, yovvoyi olcha (Prunus divarica va R. spinosa) ni chatishtirish orqali ekiladigan olxo&#8217;ri (P. domestica) ning olinishi olxo&#8217;rini turlararo duragaylash natijasida kelib chiqqanligini ko&#8217;rsatadi. Sayfillo To&#8217;ychiyev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AMFIDIPLOIDLAR (Yunoncha amr\u04bb\u0456yonida, atrofida, diploos \u2014 juft va eidos \u2014 ko&#8217;rinish, tur), allotetraploidlar \u2014 turlararo chatishtirish asosida paydo bo&#8217;lgan duragaylar xromosomalarining ikkita diploid to&#8217;plamiga ega bo&#8217;lgan organizmlar. Amfidiploidlar organism har &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/amfidiploidlar\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8256,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107],"tags":[],"class_list":["post-8335","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8335","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8335"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8335\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8338,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8335\/revisions\/8338"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8256"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8335"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8335"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8335"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}