Akseleratsiya (lotincha-jadallashtirish)-bolalar va o\u2019smirlarda XIX asrning ikkinchi yarmida kuzatilgan, ularning jinsiy balog\u2019atga yetishini jadallashtirish, bo\u2019yini o\u2019stirish va bularni amalga oshirishni tezlashtirish. Bu atama 1935 yilda Ye.Kox tomonidan taklif etilgan. Akseleratsiya-individual rivojlanish sur\u2019atlarini o\u2019tgan ajdodlarnikida qaraganda jadallashtirish bo\u2019lib, hozirgi zamon kishisi biologiyasidagi ayrim o\u2019zgarishlar umumiy yo\u2019nalishining bir qismi hisoblanadi, u maxsus adabiyotlarda \u201casriy an\u2019ana\u201d deb ataladi. Akseleratsiya tushunchasini umrni uzaytirish, ayollarda menopauzaning ancha kech yuzaga kelishi, kasallanish, ko\u2019rinishini o\u2019zgartirish va boshqalar singari \u201casriy an\u2019analar\u201dning namoyon bo\u2019lishiga tadbiq etmaslik lozim. Bo\u2019yning sezilarli darajada o\u2019sishi emizikli bolalarda kuzatiladi. Yoshga qarab Akseleratsiya sur\u2019atining oshishi rivojlanishning balog\u2019at davrida maksimum darajaga yetadi. Tana hajmining oshishi bilan bir qatorda ayrim ichki a\u2019zolar (yurak) hajmi ham kattalashadi. Qiz bolalarda ancha oldinroq jinsiy yetilish va o\u2019g\u2019il bolalarda suyakning qotishi tana o\u2019sishining oldinroq to\u2019xtashiga olib keladi (qiz bolalarda 16-17 yosh, o\u2019g\u2019il bolalarda 18-19 yosh). Ruhiyat rivojlanish darajasi ob\u2019yektiv ko\u2019rsatkichlarining yo\u2019qligi ruhiy Akseleratsiya mavjudligi va darajasini aniq belgilash imkonini bermaydi. Ruhiy Akseleratsiyaga dalil sifatida keltirilgan ma\u2019lumotlar ruhiy rivojlanish jadallashganinigina emas, balki hozirgi bolalarning ko\u2019p narsadan xabardorlik darajasi oshganligini ham anglatadi. Akseleratsiya sababi bir qator omillarning birgalikda ta\u2019siri ekanligini ko\u2019rsatadi, bunda turli joylarda va turli vaqtlarda turli omillar birinchi o\u2019ringa chiqadi. Lekin, avvalo Akseleratsiyaning ijtimoiy jihatlar bilan bog\u2019liqligini ta\u2019kidlash lozim. Turmush darajasi yuqori bo\u2019lgan mamlakatlarda Akseleratsiya ham yuqori. Turmushdagi noxush sharoitlar (urushlar, tabiiy ofatlar) organizm rivojlanishining genetik belgilangan tartibda borishini sekinlatadi yoki to\u2019xtadi. Akseleratsiya bolalar kasallanishining o\u2019zgarishiga olib keladi. Yoshlar qon bosimi oshishi, lekozi, qomatining buzilishi va boshqalar paydo bo\u2019ldi. Qand kasalligining yoshlarda ham uchrashi, shuningdek, ularda bod, asabiy-ruhiy xastalanish kuzatila boshlandi. Akseleratsiyaning bundan keyingi jarayonini bashorat qilish ancha mushkul. Ayrim mamlakatlarda uning sur\u2019ati pasayayotgani hozirdayoq sezilmoqda. Akseleratsiya insoniyat oldiga ko\u2019plab ijtimoiy, psixologik, tibbiy, pedagogik, yuridik va boshqa muammolarni qo\u2019ymoqda. Masalan, Akseleratsiyaning sog\u2019liqqa ta\u2019siridan tashqari, jismoniy va ijtimoiy yetuklikning erishilgan darajali o\u2019rtasidagi farq dolzarb muammoga aylandi, bu ko\u2019p hollarda ruhiy va ijtimoiy nizolarni yuzaga chiqarmoqda. Ba\u2019zi ilgari surilayotgan takliflar, xususan, Akseleratsiya bilan bog\u2019liq holda nikohdan o\u2019tish yoshini pasaytirish va boshqalar yetarlicha ilmiy asosga ega emas. Yoshlarni jismoniy hamda jinsiy tarbiyalashni yaxshilash zarur, bundan tashqari Akseleratsiya gigiyenik shakllantirish, kiyim-kechak, bolalar uchun va o\u2019smirlar uchun mebellar standartini gigiyenik me\u2019yorlashtirishni qayta ko\u2019rib chiqish masalasini dolzarb qilib qo\u2019ymoqda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Akseleratsiya (lotincha-jadallashtirish)-bolalar va o\u2019smirlarda XIX asrning ikkinchi yarmida kuzatilgan, ularning jinsiy balog\u2019atga yetishini jadallashtirish, bo\u2019yini o\u2019stirish va bularni amalga oshirishni tezlashtirish. Bu atama 1935 yilda Ye.Kox tomonidan taklif etilgan. Akseleratsiya-individual … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":85430,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[480],"tags":[],"class_list":["post-85443","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-harfiga-oid-ijtimoiy-himoyaga-oid-ensiklopedik-atamalar","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=85443"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85443\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85444,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85443\/revisions\/85444"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/85430"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=85443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=85443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=85443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}