Jut (Corchorus), Kalkutta Kanopi \u2014 jo’kadoshlar oilasiga mansub lub tolali bir yillik o’simlik, tola olinadigan ekin. Vatani \u2014 Hindiston. Osiyo, Afrika, Janubiy Amerika va Avstraliyaning tropik va subtropik mintaqalarida o’sadigan 100 ga yaqin turi bor. Asosan Osiyo mamlakatlarida tolasi uchun bir yillik 2 turi \u2014 cho’ziq mevali Jut (S. olitorius) va yirik mevai Jut (S. capsularus) ekiladi. O’zbekistonda 20-asrning 30-yillaridan cho’ziq mevalisi o’stiriladi. Poyasi to’g’ri o’sadi, yashil rangda, bo’yi 2,5\u20143,5 metr; uchki qismi shoxlanib, uch-to’rtta meva shoxcha hosil qiladi. Ildizi o’q ildiz, shoxlangan, yerga 1 \u2014 1,5 metrgacha kirib boradi. Barglari ketma-ket joylashgan, uzun bandli, nashtarsimon, arra tishli. Guli mayda, ikki jinsli, sariq. Mevasi qovurg’ali ko’sakcha, cho’ziq, 5-10 santimetr, yirik mevalisiniki 1-2 santimetr. Urug’i mayda, uch qirrali, to’q yashil, sarg’ish-jigarrang yoki to’q jigarrang, 1000 donasining vazni 1,5\u20142 gramm. Urug’ida 14% gacha moy bor. Tolasi uzunligi 2-3 metr. Jut o’zidan changlanuvchi namsevar, yorug’sevar, issiqsevar, sovuqqa chidamsiz o’simlik. Urug’i 16-18\u00b0 da normal unib chiqadi. Vegetasiya davri 140-160 kun. Jut kanopga qaraganda, ayniqsa o’sish davrida, suvga juda talabchan. Sur, o’tloqi va o’tloqi-botqoqi tuproqlarda yaxshi o\u2019sadi, sho’rga chidamsiz. Jut tolasi yetishtirish hajmi dunyoda ishlab chiqariladigan o’simlik tolalari ichida paxta tolasidan keyin 2-o’rinda turadi. Jutning quruq poyasi (po’stlog’i) dan 20-25% yuqori gigroskopik pishiq tola chiqadi. Jut tolasidan to’qimachilik mahsulotlari, gilamlar, qop, arqon, texnik va o’rov gazmollari, jun, paxta tolalari bilan aralash tolalaridan kiyim-kechak gazmollari tayyorlanadi. Hindistonda Jut bargi ovqatga ishlatiladi. Jut urug’idan moy, yurak-qon tomirlari kasalliklarini davolashda ishlatiladigan glikozidlar olinadi. Almashlab ekishda beda, dukkakli-don ekinlaridan keyin 28-30 santimetr chuqurlikda kuzgi shudgor qilingan maydonlarga ekiladi. O’g’itlash normasi: 10-20 t\/ga go’ng, 90-120 kg\/ga azot va R2O5, 60-90 kg\/ga K2O. Tola olish uchun qo’sh qatorlab 60×12\u201413, 50×20 santimetr sxemada ekiladi. Urug’ 3-4 santimetr chuqurlikka ko’miladi. Gektariga tola uchun 12-14, urug’ olish uchun 6 kilogramm urug’lik sarflanadi. Vegetatsiya davomida 5-8 marta sug’oriladi, qator oralari yumshatiladi, o’toq qilinadi, oziqlantiriladi, sug’orish normasi 5000-7000 m3\/ga. Texnik jihatdan yetilgan, 50% o’simlikda 1-2 ko’sakcha hosil bo’lganda tola uchun o’riladi, maxsus mashinalarda po’stlog’i ajratib olinib, dalada quritiladi va lub (kanop) zavodlariga topshiriladi. Hosildorligi 90-100 ts\/ga (quruq poya hisobida), 10-14 ts\/ga tola, 3-6 ts\/ga urug’. MDH davlatlarida faqat O’zbekistonning Toshkent viloyatida (50- yillarda qisman Tojikiston va Turkmanistonda ekilgan) yetishtiriladi (respublikada 90-yillarda Jut ekin maydoni 1000 gektar atrofida). Navlari. O’rta Osiyoda ekish uchun O’zbekiston qishloq xo’jaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazining lub ekinlari tajriba stansiyasida chiqarilgan O’zbekiston va O’zbekiston 53 navlari rayonlashtirilgan. Jut ildiz chirish kasalligi va kuzgi tunlamdan zararlanadi. Ad.: Ioffer R. F., Kapralova N.P., Agrotexnika djuta, M., 1951; Nazirov X. N., Biologicheskie osobennosti rosta i razvitiya djuta v Uzbekistane, T., 1966. Halima Otaboyeva.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jut (Corchorus), Kalkutta Kanopi \u2014 jo’kadoshlar oilasiga mansub lub tolali bir yillik o’simlik, tola olinadigan ekin. Vatani \u2014 Hindiston. Osiyo, Afrika, Janubiy Amerika va Avstraliyaning tropik va subtropik mintaqalarida o’sadigan … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[208],"tags":[],"class_list":["post-93502","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-j-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93502","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93502"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93502\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93504,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93502\/revisions\/93504"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}