{"id":95474,"date":"2023-07-30T09:41:51","date_gmt":"2023-07-30T06:41:51","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=95474"},"modified":"2023-07-30T09:41:56","modified_gmt":"2023-07-30T06:41:56","slug":"utbiy-abu-muhammad-ibn-abduljabbor-alutbiy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/utbiy-abu-muhammad-ibn-abduljabbor-alutbiy\/","title":{"rendered":"Utbiy, Abu Muhammad ibn Abduljabbor alutbiy"},"content":{"rendered":"\n<p>Utbiy, Abu Muhammad ibn Abduljabbor alutbiy (961, Ray \u2014 taxminan 1036, G&#8217;azna) \u2014 tarixchi olim. Badavlat va nufuzli zodagon oilasida tug&#8217;ilgan. Yoshligidan Xurosonda yashagan. Somoniylarning Xurosondagi noibi Abu Ali Simjuriy, so&#8217;ngra Xurosonda surgunlikda yashagan Ziyoriylar hukmdori Qobus ibn Vushmagirning shaxsiy kotibi (sarkotibi), G&#8217;aznaviylar (Sabuktegin, Mahmud G&#8217;aznaviy, Mas&#8217;ud G&#8217;aznaviy) saroyida yirik amaldor. Utbiy Sulton Mahmud G&#8217;aznaviyning elchisi sifatida Garchiston viloyatiga borgan (999) va Bodhizning Sharqiy qismidagi ganj Rustak viloyatida sohib barid bo&#8217;lib turgan. Saolibiyning yozishicha, Utbiy Arab tilida &#8220;tarixi Yaminiy&#8221; (&#8220;Yaminiy tarixi&#8221;), &#8220;Latoif alkuttob&#8221; (&#8220;kotiblarning latif so&#8217;zlari&#8221;) va boshqa tarixiy asarlar yozib qoldirgan. &#8220;Tarixi Yaminiy&#8221; asari Sabuktegin va Mahmud G&#8217;aznaviy davrida G&#8217;aznaviylar davlati tarkibiga kirgan Xuroson, Xorazm va qisman Movarounnahrning 975\u20141021 yillardagi ijtimoiy-siyosiy tarixini o&#8217;z ichiga olgan. Mazkur asar &#8220;Yamin uddavla&#8221; (&#8220;Davlatning o&#8217;ng qo&#8217;li&#8221;) unvoniga sazovor bo&#8217;lgan Sulton Mahmud G&#8217;aznaviyga bag&#8217;ishlanganligi uchun ham &#8220;tarixi Yaminiy&#8221; deb atalgan. Asarda Qoraxoniylarning Movarounnahrga hujumi (922-996) haqida nodir ma&#8217;lumotlar mavjud. Bu asar o&#8217;rta asrlar tarixshunosligiga xos og&#8217;ir uslub \u2014 saj&#8217; bilan yozilgan. &#8220;Tarii Yaminiy&#8221;ning Arabcha matni Dexli (1847), buloq (1874) va Lohur (1883) da chop etilgan. Bu asarning forscha tarjimasi Tehronda 3 marta nashr etilgan (1856, 1955, 1966). Inglizcha tarjimasi ham bosilgan (London, 1858). Undan ayrim parchalar frantsuz, nemis, rus, o&#8217;zbek tillarida nashr qilingan. Manba: Saolibiy, Yatimatuddahr [4jild T., 1976. Ad.: Materiali po istorii Sredney i Tsentralnoy Azii X \u2014 XIX vv. T., 1988; Axmedov B. A., O&#8217;zbekiston xalqlari tarixi manbalari, T., 1991.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Utbiy, Abu Muhammad ibn Abduljabbor alutbiy (961, Ray \u2014 taxminan 1036, G&#8217;azna) \u2014 tarixchi olim. Badavlat va nufuzli zodagon oilasida tug&#8217;ilgan. Yoshligidan Xurosonda yashagan. Somoniylarning Xurosondagi noibi Abu Ali Simjuriy, &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/utbiy-abu-muhammad-ibn-abduljabbor-alutbiy\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[213],"tags":[],"class_list":["post-95474","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-u-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95474","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95474"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95474\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95479,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95474\/revisions\/95479"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95474"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95474"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95474"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}