{"id":96330,"date":"2023-08-01T07:23:54","date_gmt":"2023-08-01T04:23:54","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=96330"},"modified":"2023-08-01T07:23:57","modified_gmt":"2023-08-01T04:23:57","slug":"uygur-xoqonligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/uygur-xoqonligi\/","title":{"rendered":"Uyg&#8217;ur xoqonligi"},"content":{"rendered":"\n<p>Uyg&#8217;ur xoqonligi &#8211; uyg&#8217;urlar davlati (744-840). Sharqiy Turk xoqonligi hududida bosmil xoqonligi (742-744) dan so&#8217;ng paydo bo&#8217;lgan. Poytaxti\u2014 Qoraqurum (Urxun daryosining chap qirg&#8217;og&#8217;ida). Birinchi xoqoni qutlug&#8217; Bilga xoqon (uyg&#8217;urlarning yog&#8217;liqor urug&#8217;idan) davrida (744-746) Uyg&#8217;ur xoqonligiga Oltoydan Manjuriyagacha bo&#8217;lgan hudud qaragan. Xoqon Mo&#8217;yunchur (qora xoqon) davri (746-759) da Uyg&#8217;ur xoqonligi kuchli davlatga aylangan. Shimolda qirg&#8217;izlar, Sharqda kidanlarni yengib, ularning yerlarini o&#8217;z davlatiga qo&#8217;shib olgan. 8-asr o&#8217;rtalarida Uyg&#8217;ur xoqonligiga g&#8217;arbda Oltoydan, sharqda Xingan tog\u2019larigacha, Janubda Gobi cho&#8217;lidan shimolda Sayan tog&#8217;larigacha bo&#8217;lgan hudud kirgan. Xoqon Idigin davri (759-780) da Uyg&#8217;ur xoqonligi qo&#8217;shinlari Xitoydagi o&#8217;zaro urushlardan foydalanib, unga bostirib kirgan. 8-asr oxirida mahalliy boylarning o&#8217;zaro janjallari, tobe qabilalarning uyg&#8217;urlar hukmronligiga qarshi kurashi kuchayib, Uyg&#8217;ur xoqonligi tanazzulga uchray boshladi. 9-asr boshlarida bu kurash yanada kuchaydi. 840 yil Uyg&#8217;ur xoqonligi aholisi 5 ga bo&#8217;lingan. Bir qismi o&#8217;z joylarida qolgan. Uyg&#8217;urlarning yana bir qismi Sharqiy Turkiston va Jung&#8217;oriyaga ko&#8217;chib o&#8217;tgan. Buyuk ipak po&#8217;li Uyg&#8217;ur xoqonligi nazoratida bo&#8217;lib, tashqi savdo keng rivojlangan. Xon davlatni tutuqpar, beklar yordamida boshqargan. Xo&#8217;jaligi chorvachilik va dehqonchilik bo&#8217;lib, barcha yer, yaylov, chorva mahalliy boylar qo&#8217;lida bo&#8217;lgan. Uyg&#8217;ur xoqonligida yirik mahobatli qurilishlar (shahar, qal&#8217;a va boshqalar) olib borilgan. Qoraqurum shahri, Kichik Yenisey daryosining boshlanishida qal&#8217;a va qasr (Porbajin), Xemchik vodiysida 14 shaharqal&#8217;a va bir harbiy tayanch punkti qurilgan. Shaharlarda aholi hunarmandchilik (charm, yog&#8217;och, sopol, metalldan ishlangan ro&#8217;zg&#8217;or buyumlari, zargarlik) bilan shug&#8217;ullangan. Shu davrda uyg&#8217;ur yozuvi (Suryoniy alifbosi asosida) paydo bo&#8217;lgan. Uyg&#8217;ur xoqonligida moniylik hukmron din bo&#8217;lgan (8- asr), keyinchalik buddizm tarqala boshlagan (9-asrdan).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uyg&#8217;ur xoqonligi &#8211; uyg&#8217;urlar davlati (744-840). Sharqiy Turk xoqonligi hududida bosmil xoqonligi (742-744) dan so&#8217;ng paydo bo&#8217;lgan. Poytaxti\u2014 Qoraqurum (Urxun daryosining chap qirg&#8217;og&#8217;ida). Birinchi xoqoni qutlug&#8217; Bilga xoqon (uyg&#8217;urlarning yog&#8217;liqor &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/uygur-xoqonligi\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[213],"tags":[],"class_list":["post-96330","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-u-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96330","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96330"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96331,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96330\/revisions\/96331"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}