{"id":96346,"date":"2023-08-01T07:58:46","date_gmt":"2023-08-01T04:58:46","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=96346"},"modified":"2023-08-01T07:58:49","modified_gmt":"2023-08-01T04:58:49","slug":"undovlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/undovlar\/","title":{"rendered":"Undovlar"},"content":{"rendered":"\n<p>Undovlar \u2014 his-hayajon, buyruqxitob, haydash, chaqirish kabi ma&#8217;nolarni bildiruvchi, gap bo&#8217;laklari bilan grammatik bog&#8217;lanmaydigan so&#8217;zlar turkumi va shu turkumga oid muayyan so&#8217;zlar. Undovlar asosiy xususiyatlariga ko&#8217;ra 2 turga bo&#8217;linadi: emotsional (hissiy) Undovlar va buyruqxitob (imperativ) Undovlar. Emotsional Undovlar kishilarning histuyg&#8217;usi, ruhiy holatini bildiruvchi Undovlar bo&#8217;lib, ular ma&#8217;no jihatidan rang-barangdir. Ijobiy emotsional Undovlar matn va ohang bilan bog&#8217;liq ravishda: 1) shafqat, Mehribonlik (IE, o, eh); 2) sevinch, zavqlanish, havas (voy, ho, o&#8217;hho&#8217;); 3) qoyil qolish, rohatlanish (hayhay, voy, o); 4) mamnuniyat, faxrlanish, xayrixohlik (EHA, eh, ehe, o&#8217;hho&#8217;, haya, o&#8217;); 5) undash, ogohlantirish, tasdiq (hayhay, ha) ma&#8217;nolarini bildiradi. Salbiy his-tuyg&#8217;ularni ifodalovchi Undovlar esa: 1) e&#8217;tiroz, norozilik, shikoyat, zorlanish (qa, ho, voey, voy, oh, uh, Obbo); 2) jirkanish, nafrat, g&#8217;azab, jahl (e, eh, voy, he, ha); 3) achinish, afsuslanish (he, eh, oh); 4) kinoya, kesatiq, piching, koyish (Obbo, oha, o&#8217;hho&#8217;, hoo, hay-hay, hoy-hoy); 5) tanbeh, ogohlantirish, kutilmaganlik (e, hayhay, iya); 6) g&#8217;umg&#8217;ussa, qayg&#8217;uo&#8217;kinch (EHA, oh, eh, voyey, eh); 7) cho&#8217;chish, vahima, dahshat (voey, oh, o, voydod); 8) ajablanish, hayratlanish, ranjish (i, ee, bay- baybay, he) kabi ma&#8217;nolarni bildiradi. Tilda rasm-odatlar bilan bog&#8217;liq Undovlar ham mavjud bo&#8217;lib, ular umumiy hol-ahvol so&#8217;rashish, salomlashish, xayrlashish, rag&#8217;batlantirish, tashakkur, minnatdorchilik kabi ma&#8217;nolarni ifodalaydi. Masalan: esonmisiz, omonmisiz, hormang, bor bo&#8217;ling; Assalomu alaykum, assalom, salom, xayr, Xo&#8217;sh, xo&#8217;p; balli, barakalla, ofarin, qoyil, rahmat, tashakkur, Qulluq, marhamat va sh.k. Buyruqxitob (imperativ) Undovlar kishilarga nisbatan ularning diqqatini tortish, ogohlantirish yoki jonivorlarni biror ishni bajarish yoki bajarmaslikka undash kabi ma&#8217;nolarni ifodalash uchun xizmat qiladi: odamlarga qaratilgan Undovlarning ayrimlari (hoy, hey, ey, Allo) kishilar diqqatini so&#8217;zlovchiga kdratish uchun, boshqalari esa (TSS, qani, jim, tek) ta&#8217;kid, buyurish ma&#8217;nolarini ifodalash maqsadida qo&#8217;llanadi; hayvon va jonivorlarga qaratilgan Undovlar ularni to&#8217;xtatish, chaqirish, haydash, tinchitish, biror ishni bajarishga undash maqsadlarida qo&#8217;llanadi (behbeh, pishpish, Tutu, kuch- kuch, mahmah; dirr, Xo&#8217;sh, taq, ish; chu, pisht, kisht, XIX, Kishkish va sh.k.). O&#8217;zbek tilida emotsional u. tarkibiga ham, buyruqxitob Undovlar tarkibiga ham kiritib bo&#8217;lmaydigan alohida Undovlar guruhi ham mavjud. Ko&#8217;rsatish (hu, huv, hovv), javob, ta&#8217;kidni (hahaha, ha, xo&#8217;shxo&#8217;sh, a, labbay) bildiruvchi Undovlar shu jumladandir. Ad.: Usmonov S, undovlar, T., 1953; O&#8217;zbek tili grammatikasi, 2j.li, 1J. T., 1975; hoz. o&#8217;zbek adabiy tili, l-qism, T., 1980,<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Undovlar \u2014 his-hayajon, buyruqxitob, haydash, chaqirish kabi ma&#8217;nolarni bildiruvchi, gap bo&#8217;laklari bilan grammatik bog&#8217;lanmaydigan so&#8217;zlar turkumi va shu turkumga oid muayyan so&#8217;zlar. Undovlar asosiy xususiyatlariga ko&#8217;ra 2 turga bo&#8217;linadi: emotsional &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/undovlar\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[213],"tags":[],"class_list":["post-96346","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-u-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96346","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96346"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96346\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96348,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96346\/revisions\/96348"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}