{"id":98859,"date":"2023-08-12T18:44:23","date_gmt":"2023-08-12T15:44:23","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=98859"},"modified":"2023-08-12T18:44:26","modified_gmt":"2023-08-12T15:44:26","slug":"vaysheshika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/vaysheshika\/","title":{"rendered":"Vaysheshika"},"content":{"rendered":"\n<p>Vaysheshika (sanskritcha vishesha \u2014 alohida, o&#8217;ziga xos) \u2014 hind falsafasidagi vedalarni e&#8217;tirof etuvchi 6 an&#8217;anaviy tizimdan biri. Asoschisi Kanada ismli shaxs deb taxmin qilinadi. Uning asari &#8220;Vaysheshikasutra&#8221; (1-ming yillikning 1-yarmi) deb ataladi. &#8220;Padartxadxarma-sangraxa&#8221; asari, Jayanarayanning &#8220;Vivriti&#8221; (17- asr) asari &#8220;Vaysheshikasutra&#8221;ga yozilgan sharh hisoblanadi. Buddizmta qarama- qarshi o&#8217;laroq, narsalar tushunchalar bilan birgalikda mavjud deb hisobladi. Vaysheshika qadimgi hindlarning tabiiy-ilmiy dunyoqarashlari bilan bog&#8217;liq. Vaysheshikaning koinot haqidagi nazariyasiga ko&#8217;ra, u suv, tuproq, nur, havodan tarkib topgan. Vaysheshikaning atomistik nazariyasi qadimgi moddiyunchilik ta&#8217;limotini yanada rivojlantirganligidan guvohlik beradi. Vaysheshika ta&#8217;limoticha, barcha mavjud narsalar 6 tushunchada o&#8217;z ifodasini topadi: javhar, sifat, harakat, umumiylik, xususiylik va mansublik. Sutralarning sharxlovchilari bunga 7-tushuncha \u2014 inkor yoki mavjud bo&#8217;lmaslikni ham qo&#8217;shadilar. Vaysheshika tizimida asosiy tushuncha javhar bo&#8217;lib, narsalar mohiyatini ifodalaydi. Javharlar narsa va ashyolarning o&#8217;ziga xosligi va sifatlarini belgilaydi. Kanada javharlarning 17 xususiyatini, Prashastapada 24 sifatini sanab o&#8217;tadi. Javharlar harakat va faollikka egadirlar. Vaysheshika ta&#8217;limotida atom doimiy, o&#8217;zgarmas zarra bo&#8217;lib, moddiy jismlarning oxirgi bo&#8217;linish chegarasidir. U aylanma shaklga ega, zamonlar o&#8217;tishi bilan ham o&#8217;zgarmaydi. Atomlar o&#8217;z tabiatlariga ko&#8217;ra sokin bo&#8217;lib, ularni harakatga keltirish tashqi turtkiga bog&#8217;liq. Ko&#8217;rinmas kuch \u2014 adrishta atomlarni harakatga keltiradi. Xudo jahoniy ruh \u2014 Brahmanni yaratgan. U koinotni yaratmagan bo&#8217;lsa ham, ammo uni idora qiladi. Muhammadjon Qodirov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vaysheshika (sanskritcha vishesha \u2014 alohida, o&#8217;ziga xos) \u2014 hind falsafasidagi vedalarni e&#8217;tirof etuvchi 6 an&#8217;anaviy tizimdan biri. Asoschisi Kanada ismli shaxs deb taxmin qilinadi. Uning asari &#8220;Vaysheshikasutra&#8221; (1-ming yillikning 1-yarmi) &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/vaysheshika\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[207],"tags":[],"class_list":["post-98859","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-v-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98859","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=98859"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98859\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98863,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98859\/revisions\/98863"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=98859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=98859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=98859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}