Osmonni birinchi bo\u2019lib teleskop yordamida tadqiq qilgan buyuk italyan olimi Galileo Galiley 1610 yilda Quyosh sistemasida sayyoralardan biri Saturn \u2013 Zuhalning qiziq bir xususiyatga ega ekanini kuzatdi. U Zuhalning ikki yonida qandaydir bo\u2019rtiqlar mavjudligini ko\u2019rdi.<\/p>\n\n\n\n
1655 yili niderland olimi Kristian Hyuygens Galileynikiga nisbatan kuchliroq teleskop yordamida Zuhalni tadqiq qildi. U kuzatgan manzara shu darajada hayratlanarli ediki, olim ko\u2019rgan narsasi haqida birovga og\u2019iz ochishdan ham qo\u2019rqib ketdi. Shuning uchun u o\u2019z kuzatishlarini maxsus shifrlar yordamida kundaligiga yozib qoldirdi. Keyinchalik kundalik o\u2019qilganda, shunday satrlarga duch kelindi: \u201cQuyosh bir yilda aylanib chiqadigan fazoviy doira \u2013 ekliptikaga qiyalagan Zuhal o\u2019z yuzasiga tegmaydigan yupqa va yassi halqa bilan o\u2019ralgan\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Ilk kuzatuvchilarni benihoya hayratga solgan Zuhal halqalari shu kungacha Quyosh sistemasining eng katta jumboqlaridan biri bo\u2019lib qolmoqda. Bunday hodisa Koinotning o\u2019rganishga imkon yetadigan boshqa biror yerda uchramaydi.<\/p>\n\n\n\n
Albatta, Galiley kashfiyotidan so\u2019ng odamlar Saturnni obdon o\u2019rganishdi. Zuhal Quyosh sistemasida kattaligi jihatidan Mushtariydan so\u2019ng ikkinchi o\u2019rinda turadi. Uning Quyosh atrofida aylanib chiqish davri 29.5 yilga teng. Zuhal atrofida aylanadigan 10 ta yo\u2019ldosh bor. Sayyora yuzasi teleskoplar yorib o\u2019tolmaydigan atmosfera bilan qoplangan. Uning qobig\u2019i turli metal \u2013 ma\u2019danlar mineralidan iborat bo\u2019lsa ajab emas.<\/p>\n\n\n\n
Lekin, baribir, Zuhalning o\u2019ziga xos xususiyati uning sirli halqalaridir. Asosiy uch halqa aynan bir xil tekislikda joylashgan va bu sayyora ekvatori tekisligiga to\u2019g\u2019ri keladi. Halqalarning tashqi diametri, taxminan, 300 000 km.<\/p>\n\n\n\n
Halqalarning eng yorqini o\u2019rtadagisidir. Uni tashqi halqadan eni 2900 km bo\u2019lgan oraliq masofa ajratib turadi. Ichki halqa juda xira ko\u2019rinadi. Kosmik yo\u2019ldoshlarga o\u2019rnatilgan asbob yordamida, bu uch halqadan tashqari yana bir necha tashqi halqalar va bitta ichki halqa borligi aniqlandi. Tashqi halqalar zo\u2019rg\u2019a ko\u2019rinadi. Ichki halqa esa, taxminan, Zuhal atmosferasida suzib yurgan bulutlar balandligida joylashgan. Zuhal halqalar o\u2019lchami zarradan tortib 1 km va undan katta milliardlab qattiq jismlardan iborat, ular Quyosh nurini o\u2019zida aks ettiradi. Bu jismlar aylana orbita bo\u2019ylab harakat qiladi va bir-biri bilan to\u2019qnashib ketmaydi. Zuhalning Yerdan ko\u2019rinadigan halqalari va kosmik apparatlar yordamida kashf etilgan yangi halqalar yuzlab nisbatan ensizroq \u201chalqachalar\u201ddan tashkil topgan. Halqalarning qalinligi 1,3 km.dan 20.km.gacha yetadi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Osmonni birinchi bo\u2019lib teleskop yordamida tadqiq qilgan buyuk italyan olimi Galileo Galiley 1610 yilda Quyosh sistemasida sayyoralardan biri Saturn \u2013 Zuhalning qiziq bir xususiyatga ega ekanini kuzatdi. U Zuhalning ikki … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1194","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1194"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1195,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1194\/revisions\/1195"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}