Modomiki, siz g\u2019aram ichiga tushib ketgan ignani topishni mushkul yumush der ekansiz, cheksiz Koinotdan mittigina Pluton sayyorasini qanday \u201ctopish\u201d mumkinligini ham bir o\u2019ylb ko\u2019rsangiz ziyon qilmaydi. U Quyosh sistemasining eng olisda joylashgan sayyorasidir. U bilan Quyosh o\u2019rtasidagi masofa Yer bilan Quyosh o\u2019rtasidagi masofadan qirq marta olisdir. Plutonni ko\u2019rish uchun juda katta teleskop kerak bo\u2019ladi. Lekin qandaydir yo\u2019l bilan u kashf etilgan. Qanday qilib?<\/p>\n\n\n\n
Sayyoralarning o\u2019lchami va ulargacha bo\u2019lgan masofani aniqlaydigan ikkita qonunlar majmui bor. Keplerning sayyoralar harakatiga oid qonunlariga ko\u2019ra, sayyoralarning Quyosh atrofidagi orbitasi to\u2019g\u2019ri aylana shaklida emas. Nyutonning gravitatsiya qonuni munajjimlarga sayyoralarning vazni, o\u2019lchamlari va massasini aniqlash imkonini beradi. Qonunga asosan, ikki jismning bir-biriga tortilish kuchi har bir jismdagi material miqdori (uning massasi) hamda ular o\u2019rtasidagi masofaga bog\u2019liq. Massa qancha katta bo\u2019lsa, tortish kuchi shuncha kuchli bo\u2019ladi; jismlar bir-biriga qancha yaqin bo\u2019lsa, o\u2019zaro tortish ham shuncha bo\u2019ladi.<\/p>\n\n\n\n
Bu qonunlardan boxabar ikki kishi 1846 yili o\u2019sha vaqtlar Quyosh sistemasining eng chetida joylashgan deb hisoblangan Uran sayyorasi xatti-harakatida qiziq bir holatni kuzatishdi. Uning o\u2019z orbitasi bo\u2019ylab qilayotgan harakatida taxmin qilinganidan (barcha ma\u2019lum sayyoralarning tortish kuchini hisobga olganda) og\u2019ish yuz berayotgani aniqlandi. Uranning harakatini kuzatish natijasida, trayektoriyasiga boshqa bir sayyora ta\u2019sir ko\u2019rsatyapti, degan xulosaga kelindi. O\u2019sha kishilarning biri Berlin rasadxonasidan yangi sayyorani osmonning ma\u2019lum bir qismidan izlashni iltimos qildi. Haqiqatan ham o\u2019sha yerdan yangi bir sayyora topildi va unga Neptun deb nom berildi.<\/p>\n\n\n\n
Amerikalik munajjim Persival Louell, Uranning harakatiga Neptundan ham narida joylashgan yana bir sayyora ta\u2019sir ko\u2019rsatadi, deb hisoblar edi. Bu 1915 yilda bo\u2019lgan gap. Boshqa munajjimlar Neptunning o\u2019ziga ham undan narida bo\u2019lgan boshqa bir sayyora ta\u2019sir ko\u2019rsatayotganini bilib qolishdi. Shunday qilib, yana bir sayyorani teleskoplar yordamida va suratlarni o\u2019rganish orqali izchil qidirish boshlandi. 1930 yilning 18 fevral kuni munajjim Tombo yangi sayyorani qidirish jarayonida suratlarni o\u2019rganayotib, uni Louell bashorat qilgan yerdan topdi! Bu Pluton edi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Modomiki, siz g\u2019aram ichiga tushib ketgan ignani topishni mushkul yumush der ekansiz, cheksiz Koinotdan mittigina Pluton sayyorasini qanday \u201ctopish\u201d mumkinligini ham bir o\u2019ylb ko\u2019rsangiz ziyon qilmaydi. U Quyosh sistemasining eng … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1200","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1200"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1201,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1200\/revisions\/1201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}