{"id":22187,"date":"2022-03-21T11:29:05","date_gmt":"2022-03-21T08:29:05","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?page_id=22187"},"modified":"2022-03-21T18:58:25","modified_gmt":"2022-03-21T15:58:25","slug":"navroz-bayrami","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/navroz-bayrami\/","title":{"rendered":"Navro\u2019z bayrami"},"content":{"rendered":"\n

\u201cNavro\u2019z hayot abadiyligining, tabiatning ustuvor qudrati va cheksiz saxovatning, shu bilan birga bizning bir necha ming yillik qiyofamizning, urf-odatlarimizning mangulik ifodasi tasdig\u2019idir\u201d \u2013 Islom Karimov.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

O\u2019zbekiston mustaqil bo\u2019lganidan so\u2019ng Navro\u2019z respublikamizning asosiy bayramlaridan biriga aylandi va har yili katta tantanalar bilan nishonlanmoqda. Navro\u2019zga tayyorgarlik ishlari 2-3 oy avval boshlanadi. Respublika, viloyat, shahar, tuman, korxonalar darajasida bayramni tashkil qilish kengashlari ish boshlaydi. Navro\u2019zga tayyorgarlik ko\u2019rish rejalari va uni yuqori saviyada o\u2019tkazish tadbirlari belgilanadi. Bayram oldidan shaharlar, qishloqlar, mahallalar, ishxonalar tartibg keltiriladi. Umumxalq hasharlari o\u2019tkaziladi. Navro\u2019z arafasida xayriya ishlari: muhtojlarga yordam berish va qariyalarni ziyorat qilish, kasallar holidan xabar olish ishlari amalga oshiriladi. Navro\u2019z arafasida va bayram kuni sumalak, halim, ko\u2019k somsa kabi taomlar pishiriladi. Qizlar Nanro\u2019z kuni kiyadan liboslarini tayyorlashga kirishadilar. San\u2019atkorlar Navro\u2019zga bag\u2019ishlangan kuy-qo\u2019shiq, raqs tomoshalarini tayyorlay boshlaydilar. Navro\u2019z kuni barcha joylarda katta tomoshalar, tantanalar va xalq sayillari bo\u2019lib o\u2019tadi. Toshkent shahrining \u201cMilliy bog\u2019i\u201d da har yili Navro\u2019zga bag\u2019ishlangan respublikadagi eng yirik teatrlashgan tomoshalar bo\u2019lib o\u2019tadi.<\/p>\n\n\n\n

Bu tadbirlarda san\u2019atkorlar bahorni kutib olish, tabiatning yangilanishi, insoniy dillarning poklanishiga dalalarda yangi mehnat mavsumi boshlanishiga bag\u2019ishlangan kuy, qo\u2019shiqlar ijro etadilar. Navro\u2019zga bag\u2019ishlangan asosiy tomoshalardan so\u2019ng, shaharning Mustaqillik maydonida, Xalqlar do\u2019stligi saroyida, Alisher Navoiy teatri, Sayilgoh ko\u2019chasida, Xadra maydonida va boshqa joylarda katta xalq sayillari bo\u2019lib o\u2019tadi. Sayilda har kim o\u2019ziga yoqqan tomoshalar, tanlovlar, musobaqalar, konsert va o\u2019yinlarda qatnashishi mumkin. Xalq sayillari kechgacha davom etadi.<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019z 1991 yil<\/strong> bayramining Toshkentning bosh maydonida o\u2019tkazilgan asosiy tomoshasida (ssenariy mualiflari U.Qoraboyev, B.Aminov, B.Norbekovlar, bosh rejissyor B.Hamidov) koinot va tabiat qonunlari asosida quyoshning hamal burjiga kirishi, bahorgi kun bilan tun tengligi, tabiatning jonlanishi, dalalarda yangi mehnat boshlanishiga oid g\u2019oyalar o\u2019z aksini topdi. Shuningdek bayramda do\u2019stlik, turli millatlarni birlashtirish, ona vatanimiz tarixidan lavhalar hikoya qilish g\u2019oyasi ko\u2019zda tutildi. Navro\u2019z tomoshasining boshida maydonga Gul, Navro\u2019z, Bahoroy, Dehqon bobo kabi siymolar kirib kelishi qatnashchilarga navbahor go\u2019zalligini his qilishga imkon yaratdi.<\/p>\n\n\n\n

Maydonning turli tomonlariga Toshkentning 12 darvozasi va qadimgi shahar ramzi yaratildi. Navro\u2019z shahriga Ipak yo\u2019li bo\u2019ylab turli tomonlardan karvonlar kirib keldi. Dillarga shukuh baxsh etuvchi katta tomosha boshlandi. \u201cNavro\u2019z syuitasi\u201d, \u201cXalqlar do\u2019stigi\u201d tomoshalari bayramona kayfiyat baxsh etdi.<\/p>\n\n\n\n

Bayramda Surxondaryoning \u201cBoysun\u201d, Andijonning \u201cSumalak\u201d, Samarqandning \u201cBeshqarsak\u201d, Buxoroning \u201cNozanin\u201d ansambllari xalq an\u2019analari, o\u2019yin va tomoshalarini jonlantirdi. \u201cBoysun\u201d ansamblining suv va dehqonchilik bilan bog\u2019liq qadimiy \u201cSust xotin\u201d nomli teatrlashtirilgan tomoshasi, yomg\u2019ir chaqirish odati ifodalangan \u201cYada toshi rqsi\u201d, dalaga qo\u2019sh chiqarish, birinchi urug\u2019 qadash kabi deyarli unut bo\u2019layotgan marosimlar tiklanib, badiiy shaklda taqdim etildi (O\u2019zbekiston san\u2019ati. T.200L-190-bet).<\/p>\n\n\n\n

Katta navro\u2019z sayli shaharning bosh maydonida, Xalqlar do\u2019stligi, Alisher Navoiy nomli teatr maydonida, Xadra maydonida ertalabdan kechgacha davom etdi. Kechruqungi mushakbozlik Navro\u2019z osmonini charog\u2019on etdi.<\/p>\n\n\n\n

1992 yil<\/strong>. Gullarga burkangan Xalqlar Do\u2019stligi maydoni uzra Navro\u2019z quyoshi charaqlaydi. Maydon uzra O\u2019zbekiston bayrog\u2019i hilpiraydi, karnay-surnay, nog\u2019orayu childirmalarning sadosi olamni tutadi. Minglab sharlar osmon tomon intiladi.<\/p>\n\n\n\n

O\u2019zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning nutqi yangraydi. Keyin maydon o\u2019rtasida oppoq libosdagi oqlik kunlarga yetgan \u201cOna Tabiat\u201d, o\u2019z dugonalari bilan sabzavoriy libos kiygn \u201cGulbahor\u201d, o\u2019z jo\u2019ralari bilan \u201cNavro\u2019zbek\u201d tashrib buyurdi. Xalqimizda Navro\u2019z sevishganlar to\u2019ylariga ulanib ketgan. Aynan shu an\u2019anani davom ettirib Navro\u2019z kuni to\u2019y qilgan oshiqlar Toshkent shahrida kame mas ekan. Ular Navro\u2019z bayramiga taklif qilingan. Bayram qahramonlari \u201cOna Tabiat\u201d, \u201cNavro\u2019zbek\u201d va \u201cGulbahor\u201d yosh kelin-kuyovlarni qutlashadi, baxt tilashadi. Bayram esa tobora jo\u2019shqin tus olib, kuylarga raqslar, raqslarga qo\u2019shiqlar ulanib ketdi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cShahrimiz mahallalarning milliy qadriyatlarimizni namoyish etib maydonni to\u2019ldirib o\u2019tishi, bayramga ayniqsa o\u2019zgacha shukuh baxsh etdi. Chavandozlarning, karvonlarning maydonga tashrifi esa xuddi Buyuk ipak yo\u2019lining bayramga tutash bo\u2019lganini eslatdi.<\/p>\n\n\n\n

Olam to\u2019la gul edi go\u2019yo. Raqqosalar \u2013 gul, odamlar \u2013 gul, daraxtlarda gul, har qadamda gul. Mabodo tepadan qaraganimizda Xalqlar do\u2019stligi maydoni favvoralari ko\u2019kka sapchigan, O\u2019zbekiston milliy bog\u2019i bir butun gulzor qiyofasini olgan:<\/p>\n\n\n\n

Gullarni olamga ifor deb sochdi<\/p>\n\n\n\n

Xush kelibsan elga bahor, deb sochdi<\/p>\n\n\n\n

Qanchalar faraxbaxsh nahor deb sochdi<\/p>\n\n\n\n

Binafshalar bilan yo\u2019g\u2019rilgan qo\u2019shiq.<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019z gina-adovatlar unut bo\u2019ladigan kundir. Hamma bir-biriga mehr qo\u2019lini cho\u2019zadigan, bu qo\u2019llar do\u2019stlik, birodarlik uchun mahkam birlashadigan kundir. Milliy bog\u2019imizdagi bayram dasturxonlari atrofida sumalak totgan turli millatga mansub masrur chehralarni ko\u2019rib bir quvnaysiz, bir yonda ozarbayjon, bir yonda koreys, bir yonda uyg\u2019ur birodarlarimizning san\u2019ati namoyish etilgay.<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019zning quyosh nurlari shahrimizning barcha maydonlariga yetib bordi. U yerlarda ham bo\u2019lib o\u2019tdiyu go\u2019yo Xalqlar Do\u2019stligi maydoni ulkan bir dengizu o\u2019n bir maydondagi shodliklar unga quyiladigan irmoqlar edi. Butun shahar ushbu kun to\u2019yxona bo\u2019ldi\u201d (Temur Ubaydullo. Binafshalar bilan yo\u2019g\u2019rilgan qo\u2019shiq. Toshkent oqshomi. 1992 yil, 23-mart).<\/p>\n\n\n\n

Xalqlar Do\u2019stligi saroyining yon tomonida xalq o\u2019yinlari musobaqalari avjiga chiqdi. Bu yerda turli azaliy o\u2019yinlar, milliy sport turlari, qiziqarli musobaqalar, tortishuvlar, dorboz, polvon, masxarabozlarning tomoshalari, \u201cmilliy marosimlar\u201d namoyishlari uyushtirildi.<\/p>\n\n\n\n

Markaziy sahnada esa turli teatrlshtirilgan tomoshalar ko\u2019rsatildi.<\/p>\n\n\n\n

Ohista cho\u2019kkan tun shahar uzra millionlab chiroqlarni yoqdi. Xuddi dengiz to\u2019lqinlaridek guvillayotgan maydonlar uzra qo\u2019shiqlar parvoz etaverdi. Qo\u2019shiqlar raqslarga ulanaverdi.<\/p>\n\n\n\n

Bayram tantanalari respublikamizning barcha shaharlarida erta boshlanib, oqshomgacha davom etdi.<\/p>\n\n\n\n

1993 yil. Bu yilgi bayramda dunyodagi barcha ezgu niyat, yaxshi hislat, fazilat Navro\u2019zga hamogang bo\u2019lib uyg\u2019unlashib ketganligini sezsa bo\u2019ladi. Vatanimiz poytaxti Toshkentning Xalqlar do\u2019stligi maydoni qadimgi an\u2019analarga ko\u2019ra nuroniy oqsoqol Navro\u2019z tantanalariga oq fotiga tiladi. Buning ramziy ma\u2019nosi, hikmati bor, albatta. O\u2019zbek odatlari bo\u2019yicha barcha tantanalar oq soqolli qariyalarning oq fotihasi bilan boshlangan. Bu yilgi bayramning asosiy g\u2019oyalaridan biri xalqlar o\u2019rtasidagi do\u2019stlikni tarannum etish. Zotan, quyosh ziyosi bilan yo\u2019g\u2019rilgan O\u2019zbekiston zaminida yuzdan ortiq millat vakillari yelkama-yelka turib, istiqlolimizni mustahkam yo\u2019lidan porloq istiqbol sari dadil odimlamoqda. Xalqlar do\u2019stligi maydonidagi tantanalarda yurtimiz mehnat ahli tinchlik va totuvlikni nechoqli ardoqlayotgani, azaliy an\u2019analari, urf-odatlarini yangi mazmun bilan boyitib, asrab-avaylab kelayotgani yana bir bor namoyon bo\u2019ldi.<\/p>\n\n\n\n

Xalqlar do\u2019stligi, Furqat ko\u2019chalari bilan O\u2019zbekiston shohko\u2019chasi kesishgan joydagi ulkan maydon Benazir ko\u2019rki va salobati bila kishini hayratga soladi. Bugun u bayramona bezatilgan. Turfa rangli bayroqlar, san\u2019atkor qizlar kiygan serjilo milliy liboslar bilan uyg\u2019unlashib, misli chamanzorga aylangan. Ayniqsa Xadra tomondan nazar tashlasangiz, maydon to\u2019rida qad rostalagan biron bag\u2019rini ochib, mehmonlarni chorlayotgandek tuyuladi.<\/p>\n\n\n\n

Koshona poyida, marmar zinapoyalardan tushaverishda chorpoyalar o\u2019rnatilgan. Bu yerda baxmal ko\u2019rpachalar yozilib, necha-necha navro\u2019zlarni qarshilagan otaxonlar savlat to\u2019kib o\u2019tiribdi.<\/p>\n\n\n\n

Borliqni karnay-surnay navolari, childirmalar jarangi tutib, kurrai zamin timsoli bo\u2019lmish shar osmonu falakka ko\u2019tarildi. Unga ona Vatanimiz xaritasi, milliy tamg\u2019amiz hamda bayrog\u2019imiz tasviri tushirilgan.<\/p>\n\n\n\n

Karnaylar na\u2019rasi, doiralar sadosi asta-sekin uzoqlashadi. Rang-barang bayroq tutgan tug\u2019dorlar orasidan harir libos kiygan. \u201cBahor\u201d qizlari chiqib keladi. Ulkan maydon uzra Muhammadjon Mirzayevning mashhur \u201cBahor\u201d valsi yangraydi.<\/p>\n\n\n\n

Respublikamizning mashhur san\u2019atkorlari hamda poytaxtimiz tumanlarida faoliyat ko\u2019rsatayotgan badiiy havaskorlik jamoalari tayyorlangan \u201cNavro\u2019z gullari\u201d vocal-raqs kompozitsiyasi, barcha viloyatlardan kelgan folklor-etnografik guruhlar namoyish etgan xalq qo\u2019shiq va raqslari, sumalak pishirish, kelinsalom kabi udumlarimiz aks etgan tomoshalar yig\u2019ilganlarda unutilmas taassurot qoldirdi. Shu lahzalarda maydonga nazar tashlasangiz, o\u2019zingizni fasli bahor og\u2019ushida, raqqosu-raqqosalar, xonandayu-sozandalar davrasida-xalq ijodiyotining bitmas-tuganmas chasmasi qoshida turgandek his etasiz.<\/p>\n\n\n\n

Xalqlar do\u2019stligi maydonining har ikki tomoniga Toshkent shahri tumanlari tashkil etgan savdo rastalari o\u2019ratilgan. Taxtasupalar badiiy havaskorlar ixtiyoriga berib qo\u2019yilgan. Bayramning asosiy tantalari saroy poyidagi sahnada kechsada, bu yerdagi jamoalar ham bayram ruhini yanada boyitishga xizmat qilmoqda\u2026<\/p>\n\n\n\n

Xo\u2019ja Nasriddin boshchiligidagi masxarabozlar jar solib, xalqni sayilga chorlaydi\u2026<\/p>\n\n\n\n

O\u2019zbekiston milliy bog\u2019idagi sayxonlikda chodirlar tikilgan. Sovut-qalqon taqqan lashkar hazil-mutoyiba qilib hordiq chiqarmoqda. Otlar qantarib qo\u2019yilgan. Katta qozonda osh damlangan, choy qaynab turibdi. Jangu jadal, yurish to\u2019xtatilgan. Zotan, bugun \u2013 Navro\u2019z. Bu tarixiy ko\u2019rinishda XIV-XVI asrlardagi voqealarni jonlantirishga harakat qilingan.<\/p>\n\n\n\n

Favvoralar otilib turgan bog\u2019ning ko\u2019rkam go\u2019shalari Toshkentda faoliyat ko\u2019rsatayotgan qozoq, Turkman, tojik, uyg\u2019ur, koreys, tatar madaniy markazlari ixtiyoriga berib qo\u2019yilgan. Turli millat vakillari bu yerda o\u2019z an\u2019analari, urf-odatlari, pazandalik mahorati va san\u2019atini namoyish etmoqdalar.<\/p>\n\n\n\n

\u201cO\u2019zbekiston poytaxtining Mustaqillik markaziy maydonida Navro\u2019z kuni erta tongdanoq bolalarning sho\u2019x kulgisi yangradi. Kichkintoylar va ota-onalarning ochiq chehralari maydonning bayram bezagiga hamohang edi. Mustaqillik obidasining ikki tarafiga joylashtirilgan rangdor rasm va shiorlar, savdo rastalarining lojuvard gumbazlari, paydar-pay otilib turgan favvoralar bayram kayfiyatiga monand. Toshkent tomoshabog\u2019lari maydonda o\u2019z bo\u2019limlarini ochishgan. Maydonning qoq o\u2019rtasida ot o\u2019yini va arg\u2019imchoqlar o\u2019rnatilgan, turli o\u2019yin-kulgi qurilmalari bolalarning shodligiga shodlik qo\u2019shadi\u2026\u201d (\u201cO\u2019zbekiston ovozi\u201d gazetasi, 1993 yil, 23 mart).<\/p>\n\n\n\n

1994 yil.<\/strong> Bu yilgi Navro\u2019z tantanalarining asosiy qismi Alisher Navoiy yodgorligi maydonida, bir tomoni \u201cXalqlar do\u2019stligi\u201d saroyi va maydoni bilan tutashib ketgan ulkan sahnalarda namoyish etildi. Mehmonlarga atalib dasturxonlar yozildi. Odamlar xursand. Ovoz kuchaytirgichlardan nafis kuylar, bahoriy ruhdagi she\u2019rlar yangrab turibdi. Bayram shodiyonalari bolalar ijrosidagi qo\u2019shiq va raqslar bilan boshlandi. So\u2019ng eng yetuk san\u2019atkorlar bilan Toshkent shahri tumanlaridan kelgan havaskorlar ijrosida \u201cDehqon bayrami\u201d syuitasi ijro etildi.<\/p>\n\n\n\n

Qoraqalpog\u2019iston va 12 viloyat vakillarining folklor guruhlarining chiqishlari o\u2019ziga xos bo\u2019ldi. \u201cAlyor, Navro\u2019z\u201d deb nomlangan raqsli, teatrlashtirilgan qo\u2019shiq ikki soatlik bayram dasturiga yakun yasadi. Bayram tantanalarining davomi poytaxtimizning turli go\u2019shalarida davom ettiriladi.<\/p>\n\n\n\n

Bayram O\u2019zbekiston san\u2019atkorlari va madaniyat arboblari uchun ijodiy sinov va mahorat maktabi bo\u2019ldi. Ulaar o\u2019zlarining xalq ruhiyati, qiziqishlari va orzu-istaklarini qanchalar bilishlarini namoyish etdilar.<\/p>\n\n\n\n

1995 yil.<\/strong> O\u2019zbekiston milliy bog\u2019i va Xalqlar do\u2019stligi saroyiga tutashib ketgan Alisher Navoiy yodgorligi maydoni bugun har qachongidan o\u2019zgachca manzara kashf etgan. Salobat to\u2019kib turgan buyuk Navoiy haykali, yarim doira shaklida qurilgan uch ming nafardan ziyod tomoshabin o\u2019tiradigaan muvaqqat joy, uning atrofida qad ko\u2019targan 6 moviy gumbaz, tovusdek tovlanuvchi matodan yasalgan bezaklar, o\u2019rtadagi ulkan sahna va bu yerdan Navoiy yodgorligi poyigacha cho\u2019zilgan namoyishgoh, shadada hilpirab turgn rang-barang bayroqchalarni ko\u2019rib bugun vujudingiz bayram shukuhiga to\u2019ladi\u2026<\/p>\n\n\n\n

Shodiyonalar avvalida respublika Prezidenti Islom Karimov O\u2019zbekiston xalqini go\u2019zal bahor ayyomi \u2013 Navro\u2019zi olam bilan muborakbod etib, tabrik nutqi so\u2019zladi.<\/p>\n\n\n\n

Mamlakatimiz rahbari o\u2019z nutqida Navro\u2019z tarixi, uning bugungi kunda nafaqat o\u2019zbek xalqi, balki respublikamizda istiqomat qilayotgan turli millat vakillari tomonidan ham birdek umumxalq bayrami sifatida nishonlanayotgani xususida gapirdi. Darhaqiqat, bu ayyom o\u2019lkamiz istiqloli tufayli yangicha mazmun kasb etgan holda, xalqlar do\u2019stligi, birodarlik, qon-qardoshlik bayramiga aylandi.<\/p>\n\n\n\n

So\u2019ng Navro\u2019zga bag\u2019ishlangan tomoshalar boshlandi. Rang-barang libosslardagi yigit-qizlar safi karnay-surnay va nog\u2019ora sadolari ostida hazrat Navoiy poygohidan tomoshagoh sari yo\u2019l oldi.<\/p>\n\n\n\n

Keng sahnada \u201cMuqaddima\u201d va 4 qismdan iborat \u201cKoinot\u201d, \u201cSuv\u201d, \u201cQuyosh\u201d, \u201cYer\u201d deb nomlangan teatrlashtirilgan tomoshalar boshlandi. Poytaxtning mashhur san\u2019at ustalari, iqtidorli ijrochi yoshlari tayyorlagan ajoyib tomoshalarda olamning yaratilishi, suv tiriklik ramzi, quyosh taftining sharofati, yer \u2013 ona zamin haqidagi qadimiy afsonalar jonlandi. Gullar tebranishi yanglig\u2019 raqslar, dilrabo qo\u2019shiqlar, mehnat, ezgulik haqidagi she\u2019rlar qalblarni to\u2019lqinlantirdi (O\u2019zbekiston ovozi, 1995 yil, 22 mart).<\/p>\n\n\n\n

Olam bunyod bo\u2019lishida muhim o\u2019rin tutgan to\u2019rt unsurdan biri \u2013 suvga e\u2019tiqod bizga bobomerosdir. U poklikka, halollikka bo\u2019lgan intilishlardan paydo bo\u2019lgan. Istiqlol xalqimizga moddiy va ma\u2019naviy boyliklarni tiklash va qadrlash imkonini berdi. Qadim ajdodlarimiz \u2013 so\u2019g\u2019dlardek kiyingan qizlar yelkalarida sopol ko\u2019zachalar bilan sahna aylanadi, suvni ulug\u2019lab, qo\u2019shiq aytdi. Yog\u2019och tulpor kiygan bolalar raqsga tushadi, qizchalar bir-birlariga yorug\u2019lik va ezgulik ramzi bo\u2019lgan suvni sachratib o\u2019ynaydilar.<\/p>\n\n\n\n

Kuy qo\u2019shiqqa, qo\u2019shiq raqsga, raqs olqishga ulanadi. Tomosha uzra quyosh timsolidagi havo shari yuksaladi. Quyosh-insoniyatning, yerning murabbiysi. Quyosh ramzi bo\u2019lgan raqqos yetti sayyora-qizlar qurshovida sahnaga chiqdi. Quyoshga sig\u2019ingan ko\u2019hna ajdodlarimiz yodga tushadi. Kuy, g\u2019azal va raqslarda haqiqat, ozodlik, hayot, abadiyat ramzi bo\u2019lgan oftob madh etiladi.<\/p>\n\n\n\n

Sahnada tomoshaning navbatdagi qismi injoniyat vatani \u2013 ona-yerning yaratilishiga bag\u2019ishlandi. Mustaqil O\u2019zbekiston yer xaritasida o\u2019zining munosib o\u2019rnini egallagani raqs va qo\u2019shiqlarda ifoda etildi.<\/p>\n\n\n\n

Sahnaga yer sayyorasining ramzi \u2013 tabiatning turfa ranglari aks etib turgan libosdagi qiz kirib keladi va charh urib raqsga tushadi. Turli xalqlar va elatlar san\u2019ati namoyish qilinadi. Turli xil milliy liboslar kiygan yigit-qizlar O\u2019zbekistondagi barqaror muhit, millatlararo totuvlik, xalqlar do\u2019stligini kuy va maqomlarda ulug\u2019laydilar. Qozoq, qirg\u2019iz, Turkman, qoraqalpoq, koreys, ukrain, rus va boshqa xalqlar milliy san\u2019atidan ko\u2019rsatilgan lavhalarda Navro\u2019z umumxalq bayrami sifatida tarannum etiladi.<\/p>\n\n\n\n

Nihoyat, maydonga Navro\u2019zoy tashrif buyuradi. Boychechaklar, lolalar rango-rangligi ko\u2019zni quvontiradi. Maydon chetida yuksak tog\u2019 va adirlar, qizg\u2019aldoqlar manzarasi paydo bo\u2019ladi. Charxpalak yetti xil rangda tovlanib aylanadi. Urug\u2019lik solingan qoplarni orqalab norg\u2019ul yigitlar kirib keladi.<\/p>\n\n\n\n

Turfa xil bayroqlar, rang-barang gullar va serjilo liboslar o\u2019zaro uyg\u2019unlashib, bu Benazir maskan bamisoli jannatiy gulzorga aylangan. Qiziqchilarning ichak uzdi askiyalari, masxarabozlarning ko\u2019rsatayotgan tomoshalar sayil ahlini xushnud etdi. Maydonning bir necha joyida tiklangan dorlarda dorbozlar muallaq turib tomosha ko\u2019rsatdi. Undanda yuksakda \u2013 bulutlarga yondosh joylarda rangin varraklar parvoz qiladi\u2026 (\u201cXalq so\u2019zi\u201d. 1995 yil, 22 mart). Bu olqishlar Navro\u2019z tantanalari badiiy rahbari va bosh rejissyori, O\u2019zbekiston xalq artisti Bahodir Yo\u2019ldoshev, bosh rassom \u2013 O\u2019zbekistonda xizmat ko\u2019rsatgan san\u2019at arbobi Georgiy Brim, ssenariy muallifi Xurshid Davron, teatrlashtirilgan sahnalar bosh rejissyori, O\u2019zbekistondaa xizmat ko\u2019rsatgan san\u2019at arbobi Nabi Abdurahmonov, baletmeysterlar \u2013 Yulduz Ismatova, Dilafro\u2019z Jabborova, Qodir Mo\u2019minov va boshqa ko\u2019plab taniqli san\u2019atkorlar, tashkilotchilarga ham tegishli edi, albatta. O\u2019zbek davlat filarmoniyasining \u201cShodlik\u201d, \u201cZarafshon\u201d, \u201cLazgi\u201d xalq ashula va raqs ansambllari, O\u2019zbekiston xalq artistlari G\u2019ulomjon Yoqubov, Ortiq Otajonov, Ahmadjon Shukurov va boshqa taniqli san\u2019atkorlarimiz me\u2019yoriga yetkazib ijro etgan lavhalarni tomoshabinlar uzoq eslab yursalar kerak\u2026<\/p>\n\n\n\n

Xullas, 1995 yilgi tomosha hayotning yaratilishi Navro\u2019z bilan bog\u2019lanadi. Jumladan, Navro\u2019z Koinot, Quyosh, Yer, Suv yaratilgan kun sifatida taqdim etildi. Tomoshaning har bir qismida Yer, Suv, Yetti sayyora, Bahoroy, Dehqonbobo singari ramziy obrazlar haqida falsafiy-badiiy fikrlar o\u2019z aksini topdi (O\u2019zbekiston san\u2019ati T.2001. \u2013 190-191-betlar).<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019z tantanalari poytaxtimizning Mustaqillik, Xalqlar Do\u2019stligi maydonlarida, Amir Temur va sayilgoh hiyobonlarida, Mirzo Ulug\u2019bek, Hadra, Alisher Navoiy teatri maydonlarida, istirohat bog\u2019larida keng nishonlandi.<\/p>\n\n\n\n

1996 yil<\/strong>. Elimizga yana Navro\u2019zga keldi!<\/p>\n\n\n\n

Hayotbaxsh yerlarda yashash va yasharish faslining ilk chechaklari unib chiqayotgan Vatanimiz ostonasida xalqimizning azaliy va orzuli bayrami Navro\u2019zi olam yana eshik qoqib keldi.<\/p>\n\n\n\n

Bugun diyorimizning hamma burchaklarida Navro\u2019zni munosib kutib olishga tayyorgarlik nihoyasiga etdi. Poytaxtimizning asosiy bayramlar maskani \u2013 Mustaqillik maydoni, Sayilgoh, Xalqlar Do\u2019stligi, Alisher Navoiy nomidagi teatr, Ulug\u2019bek, Hadra maydonlari bayramga har jihatdan taxt qilib qo\u2019yildi.<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019z in\u2019om etgan xush kayfiyat, bayramona ruh bugun ozod Vatanimizning har bir go\u2019shasida, jumladan, Poytaxtning Alisher Navoiy nomidagi milliy bog\u2019da hukmron.<\/p>\n\n\n\n

Mamlakatimiz Prezidenti Islom Karimov O\u2019zbekiston xalqini go\u2019zal bahor ayyomi \u2013 Navro\u2019z bilan muborakbod etib, tabrik nutqi so\u2019zladi.<\/p>\n\n\n\n

Maydon uzra bayram sadosi yangradi. Karnay-surnaylarning dillarni qitiqlovchi ovozi atrofni tutdi. Navro\u2019z tantanalari boshlanib ketdi. Rang-barang bayroqlar ko\u2019targan yigit-qizlar tomoshagoh sarhadga tizildilar.<\/p>\n\n\n\n

Bayram muqaddimasi \u201cNavro\u2019z kelur\u201d deb atalib, unda bu bayramning kelib chiqishi, xalq orasida saqlanib qolgan rivoyatlar asosida teatrlashgan tomosha havola etildi.<\/p>\n\n\n\n

Birinchi qism \u2013 \u201cSumalak afsonasi\u201d nomli vocal-xoreografik sahnada sumalakning kelib chiqishiga oid go\u2019zal afsona bilan boshlandi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cBobodehqon \u2013 baraka topsin\u201d deb nomlangan ikkinchi qismda mehnat mavsumining boshlanishi, dehqonning rizq urug\u2019ini sepish manzaralari aks ettiradi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cNavro\u2019z va Ayamajuz\u201d nomli uchinchi qismda quvnoq va qayg\u2019uli tarzda yorug\u2019lik va qorong\u2019ulik, ezgulik va yovuzlik, issiqlik va sovuqlik o\u2019rtasida doimiy raqobatchilik badiiy obrazda aks ettirildi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cAmir Temur Navro\u2019z saylida\u201d nomli to\u2019rtinchi qismda sahnaga sohibqiron Amir Temur tashrif buyurdi. Bu bejis emas. Chunki 1996 yil \u2013 Amir Temur yili. Sohibqironning 660 yillik ayyomi yaqinlashayotgani ham Navro\u2019z tantalariga o\u2019zgacha fayz baxsh etmoqda. U muzaffar yurishlaridan so\u2019ng har galgidek Navro\u2019z saylida ishtirok etishni ixtiyor etgan. Go\u2019yo u asrlardan kechib o\u2019tib, bugungi avlodni shodiyona ayyom bilan qutlayotganday, \u201cArazlar unutilsin, tantalar boshlansin\u201d \u2013 Temurning bu amridan so\u2019ng karnay-surnay sadolari atrofni tutdi. Kuch adolatda ekanini ta\u2019kidlagan ulug\u2019 Amir ellarni tinch-totuv yashashga, omonlikka da\u2019vat etdi (\u201cO\u2019zbekiston ovozi\u201d gazetasi, 1996 yil 22 mart).<\/p>\n\n\n\n

\u201cNavro\u2019z sayli \u2013 Turon karnavali\u201d nomli beshinchi qismda respublikamizning turli viloyatlari namoyandalari o\u2019z san\u2019atlarini namoyish etdilar. Ular Toshkentu Farg\u2019onaning, Andijonu Surxondaryoning, Jizzaxu Navoiyning, Namanganu Xorazmning, Buxoroyu Qashqadaryoning, Samarqandu Sirdaryo, qondosh Qoraqalpoqning Navro\u2019z an\u2019analarini targ\u2019ib etdilar.<\/p>\n\n\n\n

Toshkent shahar tumanlari bayram karnavaliga o\u2019ziga xos tuhfa tayyorlashdi. Har bir tuman turkiy xalqlar taqvimidagi bir hayvon yoki parrandaga oid sahna ko\u2019rinishlari bilan bayramga kirib keldilar. Jumladan, Yunusobod tumani \u201cTovuq\u201d yili muchali bo\u2019yicha o\u2019z bilim va topqirliklarini namoyish etishdi.<\/p>\n\n\n\n

Ana ot aravada xo\u2019roz va tovuqning katta ramziy makentlari o\u2019tmoqda, orqadagi aravada katta \u201ctuxum\u201d. \u201cTuxum\u201dning teng qismi sindirilgan, unda \u201cjo\u2019ja\u201d chiqib, barchani bayram biln qutlab, qichqirib qo\u2019yadi. Teatrlashtirilgan \u201cParranda hakka\u201d sahna o\u2019yinini havaskor artistlar yumorga boy qilib ijro etishdi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cQushlar bayrami\u201d haqiqiy tabiat, ko\u2019ngil ochish bayrami sifatida sahnaga olib chiqildi. Shaharning turli go\u2019shalaridan taklif etilgan qush boquvchilar o\u2019zlarining to\u2019ti, konoreyka, tovus, kaptarlari bilan bayram qatnashchilariga zavq ulashdilar. Xo\u2019roz urishtirish o\u2019yinlari ayniqsa, tabiiyligi bilan ajralib turdi.<\/p>\n\n\n\n

Tomoshalarda Respublikamiz teatrlari jamoalari, O\u2019zbek Davlat filarmoniyasining taniqli ansambllari, O\u2019zbek Davlat tsikri, O\u2019zbekiston teleradiokompaniyasi qoshidagi badiiy jamoalar, M.Uyg\u2019ur nomidagi Toshkent davlat madaniyat institute, Toshkent madaniyat texnikumi, Respublika xoreografiya bilim yurti jamoalari qatnashdilar.<\/p>\n\n\n\n

Alisher Navoiy nomidagi bog\u2019 merorialida o\u2019tgan asosiy bayram dasturini Yo\u2019ldosh Muqimov ssenariysi asosida san\u2019at arbobi Rustam Hamidov bosh rejissyor sifatida tayyorladi.<\/p>\n\n\n\n

1997 yil.<\/strong> Navro\u2019z! Ko\u2019klamga intiq dalalarning olamga sig\u2019magan quvonchi. Ilk bor nazarga tushgan boychechakni ko\u2019ngil ko\u2019zlariga surkab yana bir bahorga yetkazgani uchun Yaratganga shukrona aytayotgan momolarning yuzlaridn balqib turgan nur.<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019z daraxtlar shoxlaridan bo\u2019rtib-bo\u2019rtib chiqayotgan xonadon kurtaklarning, pastda yelkalarga yelpinib turgan xushhol maysalarga salom! Sochlariga tolbargak taqqan qizaloqlarning izlariga to\u2019kilib qolayotgan kulgu\u2026<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019z! Navro\u2019z hammamizni yaratishga, mehnat qilishga, yerga urug\u2019 qadashga chorlovchi ko\u2019klamning jarangidir. Mehnat qigan odam esa o\u2019zi ham ekkan niholi bilan birga o\u2019sib boradi. Ko\u2019ngildan gullab, qalbida oftobi balqib borayotgan olam ig\u2019vodan, hasaddan yiroq bo\u2019ladi. Mehnat ko\u2019ngil ehtiyojiga aylangan joyda zamin go\u2019zal, odam go\u2019zal\u2026 (\u201cToshkent haqiqati\u201d. 1997 yil, 21 mart).<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019z bahor, obodonchilik, mehr va muruvvat bayrami bo\u2019lgani uchun unga butun respublikamizda puxta tayyorgalik ko\u2019rildi. Keng miqyosda obodonchilik, ko\u2019kalamzorlashtirish ishlari amalga oshirildi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cNavro\u2019znoma\u201d deb atalgan bu yilgi bayramda O\u2019zbekiston quyosh o\u2019lkasi ekani, unda mehnatkash inson va yangilanish ulug\u2019lanib kelingani tarannum etildi. Tomosha mazmunida obrazli \u2013 ramziy shaklda Quyosh, Inson, Nihol, Muchalar timsollarida foydalanilgan. Ayniqsa, tomoshadagi 12 muchalga bag\u2019ishlangan vocal xoreografik kompozitsiya mazmunga mos go\u2019zal shaklga ega bo\u2019lgan.<\/p>\n\n\n\n

Maydonda ulkan sharlardan yasalgan 12 muchal paydo bo\u2019ladi. \u201cMuchal\u201d deb nomlangan vakil ramzi xoreografik kompozitsiyada har bir burjning o\u2019ziga xos jihatlarini aks ettiruvchi qo\u2019shiq va raqslarni ijro etadi. Bu yil taqvimga ko\u2019ra sgir \u2013 ya\u2019ni, qut-baraka yilidir. Sigir tilidan aytilgan<\/p>\n\n\n\n

Yerga don sochgan mo\u2019l \u2013 bo\u2019ldi,<\/p>\n\n\n\n

Elgaa sut berdim \u2013 ko\u2019l bo\u2019ldi.<\/p>\n\n\n\n

degan so\u2019zlardan ham ana shu teran ma\u2019no zohir\u2026<\/p>\n\n\n\n

Mo\u2019taabar ona bayram qatnashchilarini, barcha yurtdoshlarimizni qutlaydi, duoi fotiha qiladi. Ona tilagi, duosi, albatta ijobat bo\u2019ladi, deydilar.<\/p>\n\n\n\n

Turonzamin xalqlari qadim-qadimdan Turkistonni umumiy uyimiz, deb biladilar. Mustaqillik yillarida ana shu tarixiy do\u2019stlikni yanada mustahkamlash, Markaziy Osiyo mintaqasida tinchlik va barqarorlikni saqlab qolish yo\u2019lida ko\u2019p sa\u2019y-harakat qilindi. Qirg\u2019iziston, Qozog\u2019iston va O\u2019zbekiston davlatlari o\u2019rtasida yagona iqtisodiy makon barpo etildi. Bayramda ushbu mavzu ham tarannum etildi.<\/p>\n\n\n\n

Quyosh yuksalib, tobora mo\u2019l-ko\u2019l nur sochadi. Shunda yurakda O\u2019zbekiston atalmish muqaddas yurtimizdan yaratganning nazari, mehr-sahobati hech qachon darig\u2019 bo\u2019lmasin, boshimiz uzra quyosh abadiy nur sochsin, mehnatkash xalqimiz bundanda, yorug\u2019, farovon kunlarga erishaversin, degan tilak uyg\u2019onadi.<\/p>\n\n\n\n

Shu kuni azim Toshkentning barcha maydonlarida, mahallarida, xiyobonu mavzelarida bayram shodiyonalari davom etdi. O\u2019yin-kulgi, musiqa sadolari tinmadi. Doshqozonda sumalak, halim qaynadi. Navro\u2019z ne\u2019matlari shahar mehmonlariga tarqatildi. Sahovatpesha xalqimizning bag\u2019ri kengligi, ko\u2019ngil ochiqligi yana bir karra namoyon bo\u2019ldi\u2026 (\u201cXalq so\u2019zi\u201d, 1997 yil, 22 mart).<\/p>\n\n\n\n

1998 yil. Navro\u2019z nafaqat inson va tabiatning, balki milliy va qadimiy urf-odatlarimizning ham yangilanish davridir.<\/p>\n\n\n\n

 Ko\u2019pkari, kurash kabi sport turlari, chillak, xo\u2019roz urishtirish, arqon tortish va boshqa bir necha o\u2019yinlarimiz ham shu kundan boshlab qayta \u201cjonlanadi\u201d. Uloq chopish, kurashda g\u2019olib bo\u2019lishning ham o\u2019zgacha gaashti bor. Ulkan mamlakatimizning har bir go\u2019shasida \u2013 mahalla-yu ovul, qishloq va shaharlarida, qishloq va shaharlarida, qiru adirlarida bugun o\u2019zgacha shukuh, o\u2019zgacha kayfiyat. Ana shunday shukuhli va yangilanish bayramini ota-bobolarmizdan bizga ajoyib meros bo\u2019lib qolgan ajoyib milliy o\u2019yinlarsiz tasavvur etib bo\u2019lmaydi\u2026 (\u201cO\u2019zbekiston ovozi\u201d, 1998 yil, 22 mart).<\/p>\n\n\n\n

Bu yilgi bayram dasturi \u201cTabiatning to\u2019rt fasli\u201d, \u201cBola baxti \u2013 oila baxti\u201d, \u201cO\u2019zbekiston \u2013 alplar, alpomishlar yurti\u201d, \u201cO\u2019zbekistonning rang-barang guldastasi\u201d, \u201cXalq ijodiyoti \u2013 san\u2019at sarchashmasi\u201d deb nomlangan bo\u2019limlardan iborat bo\u2019ldi.<\/p>\n\n\n\n

Har faslining o\u2019z hislati, o\u2019z fazilati bor. Oq libosga burkangan raqqosalar qishning izg\u2019irinlarini eslatsa-da, yuragingizda iliqlik uyg\u2019otadi. Chunki oq rang hamisha poklik ramzi bo\u2019lib kelgan. Tabiatda oqdan so\u2019ng ko\u2019klik \u2013 bahor boshlanadi.<\/p>\n\n\n\n

Bahor bayrami boshida Prezidentimiz barchani Navro\u2019z bilan qutlab, 1998 yil \u2013 Oila yiliga diqqatimizni qaratdi. Chunki halollik, rostgo\u2019ylik, mehr-oqibat, mehnatsevarlik, or-nomus, sharmu hayo oilada shakllanadi. Oila Sharqda azal-azaldan muqaddas dargoh hisoblanadi. Yurtboshimiz bu haqda \u201cOila hayotning abadiyligi, avlodlarning davomiyligini ta\u2019minlaydigan, muqaddas urf-odatlarimizni saqlaydigan, shu bilan birga, kelajak nasllarga bevosita ta\u2019sir ko\u2019rsatadigan tarbiya o\u2019chog\u2019i\u2026\u201d ekanligini ta\u2019kidladi.<\/p>\n\n\n\n

Sahnaga bolalar, nuroniy otaxon va onaxonlar kirib keldi. Chaqaloqning yig\u2019isi eshitildi. Navro\u2019z va chaqaloq, Yangi kun va yangi inson. Ona zamin yarashayapti. Hayot yangitdan boshlanayapti. Bu yil Yo\u2019lbars yili. Sahnada yo\u2019lbars paydo bo\u2019ladi. U hamisha pahlavonlik va mardlik timsoli bo\u2019ib kelgan. Yo\u2019lbars yilida daryolar suvga to\u2019ladi, hosil mo\u2019l bo\u2019ladi, deyishadi. Yilning seryog\u2019in kelishi, qorning har yilgidan ancha ko\u2019p yog\u2019ishi bu gaplarning to\u2019g\u2019ri ekanligini isbotlamoqda.<\/p>\n\n\n\n

Ot chopsa gumburlar tog\u2019ning darasi. Maydonda karnay sadolari yangraydi. Sahnaga g\u2019alaba bilan qaytgan Alpomish va uning alp yigitlari kirib keladi. Ularni Oybarchin o\u2019zi kabi go\u2019zal va dono qizlar davrasida kutib oladi. Turli sport o\u2019yinlari, polvonlarning chiqishlari ko\u2019rsatiladi. Balki Navro\u2019z bundan ming yillar burun Alpomish tug\u2019ilib voyaga yetgan Bobotog\u2019 etaklarida xuddi bugungidek bayram qilingandir. Balki Alpomish bilan Oybarchin Navro\u2019z musobaqalarida ot choptirib, kurash tushib, el og\u2019ziga tushgandir.<\/p>\n\n\n\n

Bu yil buyuk vatandoshlarimiz Imom al Buoriy va Ahmad Farg\u2019oniy tavalludlari xalqaro miqyosda keng nishonlandi.<\/p>\n\n\n\n

Shu kuni Navro\u2019z tantanalari poytaxtimizning Mustaqillik, Xalqlar do\u2019stligi, Mirzo Ulug\u2019bek, Xadra, Alisher Navoiy nomli teatr oldi maydonlarida, Amir Temur xiyobonida, Sayilgoh ko\u2019chasida, istiroat bog\u2019larida ham nishonlandi (\u201cXalq so\u2019zi\u201d, 1998 yil, 22 mart).<\/p>\n\n\n\n

2000 yil<\/strong>. Bahor va uyg\u2019onish, yangilanish ham ezgulik, mehr-muhabbat, qadr-oqibat, xayru-saxovat ramzi \u2013 Navro\u2019zi olam qutlug\u2019 qadami bilan yurtimizga kirib keldi.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u2019hna tariximiz, qadim madaniyatimiz, milliy o\u2019zligimizning mujassam timsoli, inson ruhini va qalbini yangilaydigan, pokiza orzu-havaslarni uyg\u2019otadigan, biz hamisha muntazir bo\u2019lib kutadigan mana shu fazilatli ayyom bilan barchangizni chin dildan muborakbod etamiz!<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019z ayyomida odamzod hayot abadiyligini, umrining mazmun-mohiyati, savob va ezgu ishlarining qadr-qimmatini ayniqsa, teran anglaydi.<\/p>\n\n\n\n

Oftob yerni qizdirib, ko\u2019klma shabadalari esganda, daraxtlar kurtak ochganda odamning yuragiga mudrab yotgan saxovat, shafqat, mehr-oqibat tuyg\u2019ulari uyg\u2019onadi.<\/p>\n\n\n\n

Beva-bechora, muhtoj odamlar va oilalarga ko\u2019mak berish, ularning ahvolidan xabardor bo\u2019lish, hayot huzur-halovatlaridan ularni bahramand qilish, mehr-muruvvat ko\u2019rsatish kabi ezgu intilishlarimiz, uyimiz, mahallamiz va yurtimizni obod etish ayni Navro\u2019z kunlarida namoyon bo\u2019lishi xalqimiz tabiatiga mos.<\/p>\n\n\n\n

Yangi mehnat mavsumi boshlanadigan bu ajib damlarda rizq-ro\u2019zimi bunyodkori-bobodehqon yaxshi niyatlar bilan dalasiga urug\u2019 sochadi.<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019zi olam kunlarida xalqimiz o\u2019zining tabiatga yaqinligini, qadrdonligini yanada chuqur his etadi, yam-yashil yaylovlar, tog\u2019lar bag\u2019rida sayil-tomoshalar o\u2019tkazib, shu kunlarga yetkazgani uchun Ollohga shukronalar aytadi.<\/p>\n\n\n\n

Bahorning sumalak, halim kabi tansiq ne\u2019matlari tortilgan Navro\u2019z dasturxoni atrofida Hamish qarindosh-urug\u2019lar, yoru-birodaarlar, uzoq-yaqindan kelgan aziz mehmonlarning ochiq ko\u2019ngil, yorug\u2019 yuz bilan jamuljam bo\u2019lishi \u2013 bizning azaliy odatimiz.<\/p>\n\n\n\n

Bugungi ulug\u2019 ayyomning asrlar davomida elimiz uchun eng aziz va ardoqli bayram bo\u2019lib kelayotganining albatta o\u2019z sabablari bor.<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019zi olam o\u2019z mohiyati, o\u2019z ruhi, o\u2019z nafasi bilan xalqimiznign olijanob qalbini, uning asl tabiatini ifoda etadi.<\/p>\n\n\n\n

Shuning uchun ham hech qanday kuch Navro\u2019zni na zo\u2019rlik, aldov bilan xalqimiz xotirasidan, ma\u2019naviy hayotimizdan o\u2019chira oladi.<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019z ruhi xalqimizning butun dunyo bilan hamjihatlikda tinch-totuv yashash, har qanday zo\u2019ravonlikni rad etib, ezgu maqsadlarni qo\u2019llab-quvvatlashga bo\u2019lgan olijanob intilishlarida, umuminsoniy qadriyatlarga bag\u2019oyat uyg\u2019un ekanida yaqqol namoyon bo\u2019ldi.<\/p>\n\n\n\n

Bugungi erkin va ozod hayotimizda Navro\u2019z yangicha ma\u2019no kasb etayotgani, yurtimizda yashyotgan yuzdan ortiq millat va elatlarning ham qutlug\u2019 bayramiga aylanib, ularning ijodkorlik namonalari bilan boyib borayotgani buning yorqin dalilidir.<\/p>\n\n\n\n

Buning yana bir tasdig\u2019i \u2013hazrat Navoiy nomi bilan atalgan mana shu go\u2019zal bog\u2019imizda, sayil maydonida o\u2019tkazilayotgan bugungi tantana va tomoshalardir.<\/p>\n\n\n\n

Asrlarni bog\u2019lab turuvchi 2000 yil Navro\u2019zi O\u2019zbekiston Respublikasi Prezidenti I.Karimov tabrigi bilan boshlandi. \u201cKarnay chaqiruvchi\u201d bayram muqaddimasi \u2013 \u201cVatan Navro\u2019zi\u201d, \u201cYil fasllari\u201d, \u201cQush tili\u201d lavhalariga badiiy \u201cko\u2019prik\u201d bo\u2019di.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u2019k bag\u2019riga rango-rang sharlar uchirildi. Sahna ustida kabutarlar parvozi charx urdi. Uzoq o\u2019tmishdan \u201chikoyatlar so\u2019ylovchi\u201d nay sadosi, bulbul \u201cchah-chahi\u201d dan qalblar junbushga keldi, \u201cVatan\u201d qo\u2019shig\u2019i yangradi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cNavro\u2019z\u201d hikmatlaridan\u2026\u201d lavasida \u201cO\u2019zbek bola\u201d, \u201cTong g\u2019uncha\u201d, \u201cDoira\u201d, \u201cTantana\u201d, \u201cTurnalar\u201d kuy, qo\u2019shiq va raqslari o\u2019z aksini topdi.<\/p>\n\n\n\n

Jajji bolajonlarning sho\u2019x-sho\u2019x kuy-qo\u2019shiqlasi sadosi ostida olam misli o\u2019z beg\u2019uborligini, bolaligini namoyon etdi. Ayniqsa, ularning \u201cyurtim osmonidan ketmang turnalar\u201d \u2013 deya mitti qo\u2019llarini silkitganini ko\u2019rgan har bir inson, qalbida ham o\u2019sha kezda \u201cTark etmang Vatanim!\u201d \u2013 degan xitob yangragandek edi. Aslida bu \u2013 \u201cSog\u2019lom avlod yili\u201d ning sog\u2019lom avlodlari da\u2019vati edi. (Fidokor gazetasi, 2000 yil, 23 mart).<\/p>\n\n\n\n

\u201cNavro\u2019z sayli\u201dda \u201cSamodan sado\u201d, \u201cUyg\u2019on, ona zaminim\u201d \u201cYer o\u2019g\u2019loni\u201d, \u201cEshik oldi besh terak\u201d, \u201cSumalak\u201d, \u201cKelin salom\u201d, \u201cDo\u2019ppi tikdim\u201d, \u201cQilpillama\u201d, \u201cBozorboyning xotini\u201d, \u201cTo\u2019yona\u201d, \u201cNavro\u2019z\u201d badiiy lavhalari aks ettirildi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cHar go\u2019shasi muqaddas diyor\u201d nomli qismda barcha viloyatlar va Qoraqalpoq Navro\u2019zlaridan badiiy-raqsli ko\u2019rinishlar ko\u2019rsatildi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cKo\u2019klam navolari\u201d Estrada blokida O\u2019zbekiston yosh Estrada yulduzlari o\u2019z san\u2019atini namoyish etishdi.<\/p>\n\n\n\n

2001 yil<\/strong>. 2001 yil tomoshasi o\u2019zining ramziy bezagi bilan ajralib turadi. Tadqiqotchilar D.Rahmatullayeva, B.Shodiyev bu bayramning poetik nafosati haqida quyidagilarni yozadilar. Milliy bog\u2019dagi asosiy sahna, uning atrofi, Alisher Navoiy yodgorligi zinalari, zin ava asosiy sahna o\u2019rtasidagi ko\u2019priklar, shuningdek maydon ustidagi fazo ham qamrab olingan. Hamma yoqdan bir-biri bilan ham mazmunan, ham badiiy jihatdan bog\u2019langan bayram manzaralari namoyon bo\u2019ladi: dekoratsiya va liboslr, niqoblar, harakatlanuvchi qurilmalar, bayroqlar, puflab shishirilgan qiyofalar, tabiiy va yasama gullar ajib bir manzara yaratadi (\u201cO\u2019zbekiston san\u2019ati\u201d. T.2001., 191-192-betlar).<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019z muqaddimasida maydonga \u201cNavro\u2019zi olam keldi\u201d, \u201cKarnay chaqiruvchi\u201d yordamida \u201cBahor uyg\u2019onishi\u201d sodir bo\u2019ldi. Jumladan, \u201cbayramgaa chorlovchi musiqiy ohanglaarga tabiatning uyg\u2019onishi, borliqning yosharishi, qushlarning chuqur-chug\u2019uri, jilg\u2019alarning shildirashi uyg\u2019unlashib ketadi. Ko\u2019kka uchirilgan rang-baarang sharlar ajib kamalak hosil qiladi, fursat o\u2019tmay, rangin kamalak alvon bulutga aylanib ketadi. Navoiy haykali gumbazi quyosh misol atrofga zarrrin nurlarini taratadi, butun maydon gullarga burkanadi, ular ustida rangin kapalaklar qanotlarini hilpiratib uchadi. (O\u2019zbekiston san\u2019ati. T. 2001, 191-192-betlar).<\/p>\n\n\n\n

2001 yil respublikamizda \u201cOna va bola yili\u201d deb e\u2019lon qilingani bois teatrlashgan tomosha \u201cOna va bola\u201d suhbati bilan boshlandi. Otlarni yeldek uchirib kirib kelgan \u201cJarchilar chiqishi\u201d, ularning \u201cbayramga chorlovchi va shaharning qadimiy ramziy darvozasidan kirib kelgan badiiy jamoalar, dorbozlar, qo\u2019g\u2019irchoqbozlar, chavandozlar, masxarabozlar, polvonlar, qo\u2019yingchi, barcha qadimiy va zamonaviy kasb egalari o\u2019z mahoratlarini namoyish etadigan sahnaviy ko\u2019rinish o\u2019ziga xos mutanosiblik va shiddatli harakat bilan o\u2019z o\u2019rnini kelgusi sahnaviy ko\u2019rinishga bo\u2019shatib beradi. Sahnadagi voqealarning shiddatli harakati, mazmunan va mohiyatan bir-birini to\u2019ldirishi tomoshaga yaxlitlik bag\u2019ishlaydi\u201d. (O\u2019zbekiston san\u2019ati. T. 2001, 191-192-betlar).<\/p>\n\n\n\n

Bu yil vatanimizda \u201cAvesto\u201dning 2700 yilligi nishonlangani uchun qadim tariximizning ilk davrlari haqida hikoya qiluvchi \u201cAvesto\u201d haqidagi sahna ko\u2019rinishlri, shuningdek, Navro\u2019z bilan bog\u2019liq qator yaratuvchilik udumlari \u201cDehqonlar raqsi\u201d, \u201cHayot zavqi\u201d tomoshabinlar e\u2019tiboriga havola etildi.<\/p>\n\n\n\n

Alisher Navoiy \u201cNavro\u2019z kuychisi\u201d sifatida ham tarixda mashhur bo\u2019lgan. Shuning uchun bayramda shoirning bu boradagi ijodidan \u201cHar kuning o\u2019lsun Navro\u2019z\u201d, \u201cSarahbori Buzruk\u201d. \u201cHazrat Navoiy\u201d, \u201cArzi hol\u201d, \u201cQo\u2019shchinor\u201d, \u201cUfori musta\u2019zodi Navo\u201d, \u201cBarhayot Navoiy\u201d kabi lavhalar badiiy tomoshaviy shaklda ifodalandi.<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019zni hammadan ko\u2019p bolalar sevsa kerak. Shuning uchun bolalar Navro\u2019zi haqida \u201cUmid chechaklari\u201d, \u201cSog\u2019lom avlod\u201d, \u201cOnajon va bolajon\u201d, \u201cLaylak\u201d, \u201cGulg\u2019unchalar\u201d, \u201cGulg\u2019unchalar\u201d, \u201cKeldi Navro\u2019zi olam\u201d, \u201cJajji go\u2019zal\u201d, \u201cYurt ishqida yonaman\u201d, \u201cLola\u201d mavzulari kuy va qo\u2019shiq, raqslarda o\u2019z aksini topdi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cO\u2019zbekiston \u2013 alplar diyori\u201d qismida \u201cAlpomish avlodlari\u201d haqida xalq termalari yangradi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cHar go\u2019shasi muqaddas diyor\u201d nomli qismda har bir viloyatning o\u2019ziga xos xususiyatlari, udumlari, o\u2019ziga xos san\u2019ati namoyon bo\u2019ldi. Toshkent viloyatining \u201cO\u2019zbekiston gullari\u201d, \u201cToshkentim\u201d, \u201cVenzelya\u201d, \u201cAylonaman\u201d; Farg\u2019onaning \u201cChaqaloq qutlash\u201d, \u201cAskiya payrovlari\u201d, \u201cKelin boylandi\u201d, \u201cDo\u2019qqi-do\u2019qqi\u201d; Andijonning \u201cJononim mening\u201d, \u201cOmon yor\u201d, \u201cBu Andijon elidur\u201d; Namanganning \u201cYor aylanay, \u201cHo-ho yalli\u201d, Sirdaryoning \u201cSardobaga Navro\u2019z keldi\u201d; Samarqandning \u201cKelin salom\u201d, \u201cNavro\u2019zim\u201d, \u201cQutlov\u201d; Jizzaxning \u201cJizzaxim\u201d, \u201cNavro\u2019z sayli\u201d; Buxoroning \u201cBuxoro to\u2019lqini\u201d, \u201cDoira raqsi\u201d; Surxondaryoning \u201cBaxshi va qiz aytishuvi\u201d, \u201cBoychechak\u201d; Qoraqalpog\u2019istonning \u201cHaydar to\u2019yi\u201d; Qashqadaryoning \u201cNavro\u2019z keldi, chiqho-chiq\u201d; Xorazmning \u201cOlma pishganda galling\u201d kabi rang-barang, serjilo kuy, qo\u2019shiq, raqslari barchani maftun etdi.<\/p>\n\n\n\n

Agar Toshkent viloyati chiqishlari xalqlar o\u2019rtasida do\u2019stlik, baynalminallikning yorqin timsoli sifatida namoyon bo\u2019lsa, farg\u2019onaliklarning askiyasi, surxondaryoliklarning xalq termalari, qoraqalpoqlarning xalq qo\u2019shiqlari, qashqadaryoliklarning xalq termalari, xorazmliklarning mashhur xalq qo\u2019shiqlarining har biridaa vohalarning o\u2019ziga os xususiyatlari namoyon bo\u2019ldi (O\u2019zbekiston san\u2019ati. T.2001. \u2013 191-192-betlar).<\/p>\n\n\n\n

\u201cKo\u2019klam navolari\u201d qismida taniqli artistlar va yosh xonandalar Navro\u2019z qo\u2019shiqlarini keng ommaga namoyish etishdi. Bu yilgi Navro\u2019z ham \u201cXush kelibsan, Bahor\u201d nomli an\u2019anaviy qo\u2019shiq bilan yakunlandi. Bayramni tayyorlash va o\u2019tkazishda respublika ijodiy-tashkiliy guruhining rahbari O\u2019zbekiston Respublikasi madaniyat ishlari vazirining o\u2019rinbosari, O\u2019zbekiston Respublikasida xizmat ko\u2019rsatgan quruvchi Bahodir Abdurahimovning xizmati katta bo\u2019ldi.<\/p>\n\n\n\n

2002 yil.<\/strong> Ko\u2019z ochib yumguncha yil aylanib, yana Navro\u2019zi olamni qarshiladik, 2002 yil Navro\u2019zi o\u2019zbek xalqi uchun baxt va tinchlik ayyomi sifatida tarixga kiradi.<\/p>\n\n\n\n

Mustaqilllik mujdasi bo\u2019lib, hayotimizga kirib kelgan Navro\u2019z o\u2019n ikkinchi bor o\u2019lkamizda umumxalq bayrami sifatida nishonlandi.<\/p>\n\n\n\n

Ona-O\u2019zbekistonimiz poytaxti Toshkent, ayniqsa, Alisher Navoiy nomidagi O\u2019zbekiston Milliy bog\u2019i Navro\u2019z bayrami shodiyonalari boshlanadigan muqaddas go\u2019sha sifatida yana mehmonlaarni o\u2019z bag\u2019riga oldi. Bu yerga Qoraqalpog\u2019iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri jamoatchiligi, diplomatik korpus va xalqaro tashkilotlarning vakillari, xorijlik mehmonlar tashrif buyurishdi.<\/p>\n\n\n\n

O\u2019zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov yurtimiz fuqarolarini umrboqiy bayram \u2013 Navro\u2019zi olam bilan qutlab, nutq so\u2019zladi: \u201cYaxshilikka intilish, bizga ato etilgan umrning har lahzasini ezgulikka baxshida etishimiz, muhtoj bo\u2019lib yashayotgan odamlarga mehribonlik, saxovat, muruvvat ko\u2019rsatishimiz, shu bilan birga savob ishni har kun va savob ishni har kim qilishi kerak\u201d degan shiorimizni mana shu kunlarda yanada ko\u2019proq amaliy ishlar bilan isbotlashimiz lozim.<\/p>\n\n\n\n

Biz dunyoda hech kimdan kam bo\u2019lmagan yangi hayot, erkin va farovon turmush barpo etish yo\u2019lida keyingi o\u2019n yil davomida qanchadan-qancha dovonlardan o\u2019tdik. Men mana shu xosiyatli ayyomda bir haqiqatni hammamiz chuqur anglab olishimizni istardim, ya\u2019ni inson, oila va jamiyat, avlod va millat taqdiri, bugungi va ertangi baxtu saodati, yorug\u2019 va buyuk kelajagi barchamizning qo\u2019limizda\u201d \u2013 der ekan yutboshimiz bu olijanob maqsadlarga yetish uchun birdamlik va ahillik doimo bizlarga suv va havodek zarur ekanligini eslatib o\u2019tdilar.<\/p>\n\n\n\n

Prezidentimizning oq fotiasi bilan bayram shodiyonalari boshlanib, karnay-surnay, doirayu nog\u2019ora sadolari olamni tutdi.<\/p>\n\n\n\n

Qoraqalpoq qardoshlar va viloyatlarning eng sara san\u2019atkorlari birin-ketin o\u2019z san\u2019atlarini namoyish etib, bayram qatnashchilarini xushnud qildilar.<\/p>\n\n\n\n

Baxshilar aytishuvi, laparlar, hazil mutoyiba qo\u2019shiqlar, xalq termalari, askiya payrovlari, dorboz va masharabozlar, polvonlar san\u2019ati, teatr tomoshalari milliy urf-odatlarimiz, qadimiy udumlarimiz Navro\u2019z bilan g\u2019oyat chambarchas bog\u2019langanligini namoyish etdi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cNavro\u2019z\u201d umumxalq bayrami tomoshasi dasturi muqadimma hamda olti fasldan iborat bo\u2019lib, adabiyot, san\u2019at, madaniyat arboblarining teran bilimi, topqirligi va ma\u2019naviy salohiyatning yorqin namoyishi desa bo\u2019ladi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cNavro\u2019z sayrli\u201d faslida xalqimizning qadimiy urf-odatlari asosida bayramning nishonlanishi ko\u2019rsatilgan bo\u2019lsa, \u201cHayot chechaklari\u201d faslida bolalar va o\u2019smirlarning bahor va baxt haqidagi qo\u2019shiq va raqslariga keng o\u2019rin berilgan.<\/p>\n\n\n\n

Dasturning \u201cShahrisabz yashil diyorim\u201d fasli Shahrisabzning 2700 yilligiga bag\u2019ishlandi. Xurshid Davron so\u2019zi Mustafo Bafoyev musiqasi bilan ijro etilgan \u201cOqsaroy\u201d qo\u2019shig\u2019i, Qashqadaryo viloyati yig\u2019ma badiiy jamoalari ijro etgan Xalq termalarida Amir Temur tug\u2019ilgan yurt shukuhi namoyon bo\u2019ldi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cSan\u2019atim namoyon aylar diyorim\u201d faslida respublikamizning barcha viloyatlari o\u2019z san\u2019atlarini namoyon etish imkoniga ega bo\u2019ldilar.<\/p>\n\n\n\n

Dasturning \u201cKuyla, o\u2019yna, hur O\u2019zbekistonim\u201d deb nomlangan fasli estraada san\u2019atimizning eng sara vakillari ijodidan tarkib topgan bo\u2019lib, tomoshabinlar Farrux Zokirov, Yulduz Usmonova, Nasiba Abdullayeva, Ruslan Sharipov, Rashid Xoliqov, Mahmud Nomozov, Nilufar Rahmatova, Izzatilla Ibrohimov hamda \u201cFayod\u201d, \u201cA\u2019lo\u201d, \u201cSitora\u201d, \u201cAnor\u201d guruhlarining jonbaxshida qo\u2019shiqlaridan bahramand bo\u2019lib, raqqosalarning go\u2019zal hiromlaridan zavq oldilar.<\/p>\n\n\n\n

Navro\u2019z tantanalari Toshkentning serfayz maydonlariyu, diltortar bog\u2019larida, sayilgohlarida kechga qadar davom etdi.<\/p>\n\n\n\n

O\u2019zbekistonimizning bu yilgi Navro\u2019zi ham tinchlik-omonlik, osmonimiz musaffoligi to\u2019kin-sochinlik, xalqimiz tantiligining yna bir yorqin timsoli bo\u2019ldi. Zero tinchlik barqaror bo\u2019lgan yurtdagina Navro\u2019z haqiqiy bayramga, el hayotining, orzu umidlariyu niyatlarining chin namoyishiga aylanadi.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Markaziy Osiyo xalqlarining eng katta bayrami bo\u2019lgan Navro\u2019zning tarixi, an\u2019analari va hozirgi ko\u2019rinishilariga murojaat qilar ekanmiz, uning ijobiy tomonlari va ma\u2019naviy ahamiyatiga alohida to\u2019xtalmasikning iloji yo\u2019q. Avvalo shuni aytish kerakki, bayram \u2013 hayotning yirik hodisa, voqea, sanalarini nishonlash uchun imkoniyatlar yaratilgan kun hisoblanadi. Shu boisdan bo\u2019lsa kerak, Beruniy bayramlarni hayotdagi \u201ceng muhim kunlar\u201d desa, Mahmud Koshg\u2019ariy bayramlarni \u201cshodlik va xursandchilik kuni\u201d deb ta\u2019riflaydi. Darhaqiqat, bayram shunday ruhiy-emotsional kayfiyatni vujudga keltiradigan tadbirdirki, unda hamma (boshqa kunlarga qaraganda) xursand, sho va baxtiyor bo\u2019ladi. Bu holat Navro\u2019z bayramida ham ko\u2019zga yaqqol tashlanadi.<\/p>\n\n\n\n

Ikkinchidan, bayramlar hayotning davomi hisoblansa-da, biroq u vaqtning bir maromdagi holatini buzib, unga muayyan me\u2019yor baxsh etadi. Shu sababli, qadimdan bayramlar (ma\u2019lum vaqtda takrorlanib turgani uchun) o\u2019ziga xos vaqtda takrorlanib turgani uchun) o\u2019ziga xos vaqt o\u2019lchovi hisoblangan. Chunonchi, Navro\u2019z yil boshini nishonlash vaqti kelganda, odamlar yana bir yil o\u2019tganligi chuqurroq his qilganlar. Shunday ekan, bayramlar vaqtni chuqur his qilish, e\u2019zozlash, qadriga yetishga sharoit yaratgan.<\/p>\n\n\n\n

Uchinchidan, xalq bayramlari, jumladan, Navro\u2019z hayotning eng yaxshi tomonlarini aks ettiradigan ko\u2019zgu bo\u2019lib kelgan. Chunonchi, kishilar Navro\u2019z bayrami kuni eng yaxshi odatlarni namoyish qilib, go\u2019zal libos va kiyimlar kiyishgan, lazzatli taomlar tayyorlashgan, o\u2019zlaridagi qobiliyat, ijodiy havaskorlikni namoyish etganlar hamda ko\u2019tarinki kayfiyatda bo\u2019lganlar. Deydilarki, Navro\u2019za kuni yomonlar \u2013 yaxshi, xasislar \u2013 saxiy, xunuklar \u2013 go\u2019zal, go\u2019zallar yanada go\u2019zal bo\u2019lib ketishar ekan.<\/p>\n\n\n\n

To\u2019rtinchidan, Navro\u2019z ozodlik va erkinlik kuni hisoblangan. Chunki bu kun mehnat qilish ayb hisoblangan, odamlar kundalik ish, vazifa, burch, tashvishlaridan ozod bo\u2019lganlar Bayram kunlari barcha qiyinchiliklar, dardu alamlar unutilgan, kishilar o\u2019zlarini shodu xursand bo\u2019lishga shaylanganlar. bu kuni odobsizlik, o\u2019g\u2019rilik, zo\u2019ravonlik, fisqu fasod kabi yaramas odatlaar unutilgan.<\/p>\n\n\n\n

Beshinchidan, Navro\u2019z kuni tenglik hukm surgan. Hamma bir qozondan ovqat yeb, bir xil tomosha ko\u2019rgan, bir xil saylgohlarga chiqib, sayr qilishgan.<\/p>\n\n\n\n

Oltinchidan, Navro\u2019z kuni \u2013 tinchlik kuni hisoblangan, urushlar to\u2019xtatilgan. Xalq odatlariga ko\u2019ra, bu kuni xafachilik unutilgan, o\u2019zaro arazlashganlar yarashgan, tanishlar do\u2019stlashgan, hamjihatlik, do\u2019stlik ruhi barqaror bo\u2019lgan.<\/p>\n\n\n\n

Yettinchidan, Navro\u2019z kunlarida vujudga kelgan ruhiy ko\u2019tarinkilik kishilarni ertangi kunga yaxshi umidlar bog\u2019lashga, porloq kelajakka ishonch bilan qarashga, hayotni yanada go\u2019zal qilishga undagan. Bu bayram arafasida kishilar bir-birlarini tabriklashgan, yutuqlari bilan qutlashgan, ishlariga muvaffaqiyatlar, omad va baxt tilashgan.<\/p>\n\n\n\n

Mustaqillik sharoitida sho\u2019rolar davrida taqiqlangan Navro\u2019z tiklanib, rivoj topdi. U mustaqillik g\u2019oylari bilan sug\u2019orilib, yanada mazmunan boyidi. Mustaqillik Navro\u2019zi xalqimiz uchun:<\/p>\n\n\n\n