ARPA (Hordeum) \u2014 g’alladoshlar oilasiga mansub bir va ko’p yillik o’tsimon o’simliklar turkumi. Yevrosiyo va Amerikada 30 ga yaqin turi ma’lum. Dehqonchilikda Arpa O’rta Osiyo (Turkmaniston Janubi) da miloddan avvalgi 12\u2014 10-ming yillikdan ekib kelinadi. Vatani Old Osiyo. Ekma Arpa (N. sativum) jahondagi ko’pgina mamlakatlarda etishtiriladi. Biologik xususiyatlariga ko’ra, Arpa bahori va kuzgi turlarga bo’linadi. Arpa ildiz to’plami popuksimon: asosiy ildiz haydalma qatlamda rivojlanadi. Poyasi poxolpoya, 4 \u2014 6 ta bo’g’imli, bo’yi 30 \u2014 35 santimetrdan 130 \u2014 134 samtmetrgacha. Bargi barg plastinkasi, barg qini, tilcha va quloqchalardan iborat, boshqa g’alla o’simliklarining bargidan ko’ra kengroq. To’pguli boshoq. Mevasi pardali yoki yalang’och don, rangi sarg’ish, och jigarrang va och kulrang. 1000 ta doni vazni 20 \u2014 60 gramm. Bahori Arpaning vegetatsiya davri 55-110 sutka, kuzgisiniki 180 \u2014 210 sutka (nav xususiyatlari va ekiladigan hududga qarab). Arpa eng tezpishar don ekinidir. Arpa o’zidan changlanuvchi o’simlik, guli yopiq. Maysalari 4 \u2014 5\u00b0 da unib chiqadi, o’sib rivojlanib borishi uchun qulay harorat 22\u00b0. Arpa issiqqa chidamli o’simlik, havo quruqligini yaxshi ko’taradi. Xalq xo’jaligida Arpadan xilma-xil maqsadlarda (oziq-ovqat, yem, pivo sanoati uchun xom ashyo) foydalaniladi. Donida 13% suv, 2% oqsil, 64,6% uglevodlar, 5,5% klechatka, 2,1% yog’, 2,8% kul moddasi bor. 1 kilogramm arpa doni 1,2 ozuqa birligiga teng. Lalmi dehqonchilik mintaqasida bahori, sug’oriladigan yerlarda kuzgi-qishki va ko’klamgi namdan yaxshi baxra oladigan yuqori hosil beradigan kuzgi Arpa yetishtiriladi. Juda erta quruq jazirama issiq boshlanmasidan oldin (mayning oxiri \u2014 iyun) pishib yetiladi. Sug’oriladigan maydonlarda har gektaridan 50 tsentnergacha hosil beradi. O’zbekistonda sug’oriladigan yerlarda Qarshi, Zafar, tsiklon; lalmi yerlarda Baysheshek, unumli arpa, Nutans va boshqa navlari ekiladi. Urug’lari 4 \u2014 5 santimetr chuqurlikga qadaladi, ekish me’yori Arpaning faqat o’zi ekilganda 100 \u2014 120 kilogramm\/gektar, vika bilan birga ekilganda 50 \u2014 70 va 40 \u2014 50 kilogramm\/gektar. Arpa o’g’itlarga talabchan. Yuqori hosil olish uchun gektariga 30 \u2014 45 kilogramm N (azot), 45 — 60 kilogramm R2O5 (fosfor), 60 kilogramm K,o (kaliy) solinadi. Arpa zararkunandalari: shved pashshasi, Gessen pashshasi, simqurtlar, arrakashlar, Ko’kko’z va boshqalar; kasalliklardan eng ko’p zararlaydigani qorakuya, zang kasalligi, unshudring, fuzarioz, bakterioz va boshqalar. Ad:. Kurbanov K., Yachmen v usloviyax bogaru Uzbekistana, T., 1972; Yigitaliyev M., Muhammadxonov S, dala ekinlari selektsiyasi va urug’chiligi, T., 1981. Qo’ziboy Dushamov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ARPA (Hordeum) \u2014 g’alladoshlar oilasiga mansub bir va ko’p yillik o’tsimon o’simliklar turkumi. Yevrosiyo va Amerikada 30 ga yaqin turi ma’lum. Dehqonchilikda Arpa O’rta Osiyo (Turkmaniston Janubi) da miloddan avvalgi … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9243,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107],"tags":[],"class_list":["post-10323","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10323","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10323"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10323\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10324,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10323\/revisions\/10324"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9243"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}