{"id":107162,"date":"2023-09-20T08:27:07","date_gmt":"2023-09-20T05:27:07","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=107162"},"modified":"2023-09-20T08:27:14","modified_gmt":"2023-09-20T05:27:14","slug":"radlov-vasiliy-vasilevich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/radlov-vasiliy-vasilevich\/","title":{"rendered":"Radlov Vasiliy Vasilevich"},"content":{"rendered":"\n<p>Radlov Vasiliy Vasilevich (Fridrix Vilgelm) (1837.5.1, Berlin \u2014 1918.12.5, Petrograd) \u2014 rus sharqshunos-turkiyshunosi, etnograf va tarjimon. Peterburg Fanlar Akademiyasi a&#8217;zosi (1884), falsafa fanlari Doktori (1858). Berlin universitetini tugatgan (1858). Peterburg Fanlar Akademiyasi Osiyo muzeyi (1885-90), antropologiya va etnografiya muzeyi direktori (1894-1918). 1858 yildan umrining oxirigacha Rossiyada yashagan Radlovning hayoti va ilmiy faoliyati shartli ravishda 3 davrga bo&#8217;linadi: oltoy davri (1859-71)da Radlov Oltoy va G&#8217;arbiy Sibirdagi turkiy xalqlar tillarini o&#8217;rgangan, bu xalqlarning tillari, folklori, etnografiyasi va arxeologiyasiga oid materiallar to&#8217;plab, ularni dastlabki ishlovdan o&#8217;tkazgan. Qozon davri (1871-84)da uning turkiy tillar fonetikasiga bag&#8217;ishlangan yirik asari \u2014 &#171;Shimoliy turkiy tillarning chog&#8217;ishtirma grammatikasi. lqism. Fonetika&#187; Leypsigda nemis tilidachop etilgan (1882-83). Peterburg \u2014 Petrograd davri (1884-1918)da Radlov nomini jahonga tanitgan 4 jildli 24 kitobchadan iborat &#171;Turkiy lahjalar lug&#8217;ati tajribasi&#187; (&#171;Opit slovarya tyurkskix narechiy&#187;) dunyoga keldi. Ushbu fundamental asar 40 dan ortiq turkiy tilda uchraydigan 70 ming lug&#8217;aviy birlikni qamrab olgan. Radlov 1860-70 yillardagi Oltoy, Sibir, Qozog&#8217;iston, O&#8217;rta Osiyo ekspeditsiyalarining ishtirokchisi, 1891 yildagi Urxun ekspeditsiyasining rahbari, 1898 yildagi Turfon ekspeditsiyasining tashkilotchisi bo&#8217;lgan, birinchilardan bo&#8217;lib turkiy urxun-yenisey yozuvini o&#8217;qigan; 21-asr yozma yodgorligi bo&#8217;lmish &#171;Qutadg&#8217;u bilig&#187;ning Vena kutubxonasidagi uyg&#8217;ur yozuvli nusxasining faksimilesini va nemischa tarjimasini nashr etish bilan (1891-1910) ushbu asarni o&#8217;rganishga asos solgan. Radlov o&#8217;zining 60 yillik ilmiy faoliyati davomida o&#8217;z ilmiy qiziqishlari doirasiga asta-sekin turkiyshunoslikning barcha sohalarini qamrab olgan va mazkur sohalarda rus va nemis tillarida yaratgan ishlari bilan turkiyshunoslikning rivojlanishiga katta hissa qo&#8217;shgan. As: Obraztsi narodnoy literature tyurkskix plemen, jivutshix v Yujnoy Sibiri i Dzungarskoy stepi, ch. 1 \u2014 10\u2014 Spb., 1866\u2014 1907; opit slovarya Tyurkskix narechiy, TT. 1\u2014 4spb., 1893-1911. Ad.: Kononov A. N., Istoriya izucheniya tyurkskix Yazikov v Rossii. Dooktyabrskiy period, L., 1972; Qo&#8217;chqortoev I., Isabekov B., Turkiy filologiyaga kirish, T., 1984. Ergash Umarov, Abduvahob Madvaliyev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Radlov Vasiliy Vasilevich (Fridrix Vilgelm) (1837.5.1, Berlin \u2014 1918.12.5, Petrograd) \u2014 rus sharqshunos-turkiyshunosi, etnograf va tarjimon. Peterburg Fanlar Akademiyasi a&#8217;zosi (1884), falsafa fanlari Doktori (1858). Berlin universitetini tugatgan (1858). Peterburg &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/radlov-vasiliy-vasilevich\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[214],"tags":[],"class_list":["post-107162","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-r-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107162","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=107162"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":107171,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107162\/revisions\/107171"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=107162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=107162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=107162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}