{"id":107753,"date":"2023-09-22T10:24:57","date_gmt":"2023-09-22T07:24:57","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=107753"},"modified":"2023-09-22T10:25:07","modified_gmt":"2023-09-22T07:25:07","slug":"taxallus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/taxallus\/","title":{"rendered":"Taxallus"},"content":{"rendered":"\n<p>Taxallus (Arabcha \u2014 qutulish, xalos bo&#8217;lish) \u2014 biror ijodkor (shoir, yozuvchi, olim va shu kabi) yoki siyosiy arbobilaning o&#8217;zi uchun tanlab olgan ikkinchi nomi. Har bir muallif Taxallusni muayyan maqsadlarni ko&#8217;zda tutgan holda qo&#8217;llaydi. Masalan, omma o&#8217;rtasida o&#8217;z ijodini ta&#8217;kidlab ko&#8217;rsatish, o&#8217;z ism-familiyasidan qoniqmaslik, muayyan xavf-xatar, taxdiddan qochish, yashirinish va boshqalar. Sharq san&#8217;ati va adabiyoti namoyandalari, katta olimlari o&#8217;zlariga turli narsalarga, sifat va xususiyatlarga ishora tarzida (Ulug&#8217;bek \u2014 Muhammad Tarag&#8217;ay, Navoiy, Lutfiy, Bobur, Mujrimobid, Munis, Zavqiy), mashg&#8217;uloti, kasbiga nisbatan (Gulxaniy, Charxiy), tug&#8217;ilgan yoki yashagan joyiga nisbatan (Buxoriy, Koshg&#8217;ariy, Marg&#8217;inoniy, Nasafiy, Taroziy, Xorazmiy, Xo&#8217;jandiy, Chustiy, Shoshiy, Yugnakiy, Yassaviy), yashash tarzi yoki qismatiga ishora sifatida (Gadoiy, G&#8217;aribiy, uzlat, Muqimiy, Furqat) va boshqa omillarga karab Taxallus olganlar yoki tanlaganlar. Sharqda ham, G&#8217;arbda ham ko&#8217;pchilik ijodkorlar faqat Taxallusi bilan mashhur bo&#8217;lishgan. Masalan, Beruniy \u2014 Abu Rayhon Muhammad ibn Ahmad, Navoiy \u2014 G&#8217;iyosiddin o&#8217;g&#8217;li Alisher, Muqimiy \u2014 Muhammad Aminxo&#8217;ja o&#8217;g&#8217;li, Oybek \u2014 Muso Toshmuhammad o&#8217;g&#8217;li, Yashin \u2014 Komil Nu&#8217;monov, Chustiy \u2014 Nabixon Xo&#8217;jaev; Stendal \u2014 Anri Mari Beyl, Jorj Sand \u2014 Avrora Dyupen va boshqalar. Ba&#8217;zi shoirlar birdan ortiq Taxallus bilan (Navoiy \u2014 Foniy; Mujrim \u2014 Obid; Nodir \u2014 Uzlat \u2014 Mahjur; Nodira \u2014 Maknuna \u2014 Komila kabi), ba&#8217;zan bir necha shoir bir Taxallus bilan (&#171;Navoiy&#187; Taxallusli 10 ga yaqin shoir bo&#8217;lgan) ijod qilganlar. Sharq mumtoz adabiyotining deyarli barcha namoyandalari, ko&#8217;pchilik olimlar va ba&#8217;zi siyosiy arboblar ma&#8217;lum Taxallusga ega bo&#8217;lishgan. Taxallus qo&#8217;llashning adabiyotshunoslikda ahamiyati katta: bayoz, devon, majmua kabi qo&#8217;lyozma manbalar matnlarida qo&#8217;llangan Taxallus tufayli tegishli asarlarning mualliflari anikdangan. Navoiy Taxallusning shu ma&#8217;nodagi ahamiyatini &#171;Lison ut-tayr&#187; asarida quyidagicha izdautaydi: sahna debosiyu nazm inshosidur, Kim taxallus nozimi tam\/osidur. Bu kim oni birla topti imtiyoz ne varaqkim, nazm qildi avin roz. Kim bu Sa&#8217;diy yo Nizomiyning durur, yo bu Xusravning, bu Jomiyning durur. Hozirgi kunda Taxallusning shoir yoki yozuvchi o&#8217;z ismi va familiyasini qo&#8217;shimchasiz qo&#8217;llagan ko&#8217;rinishi uchraydi: G&#8217;afur G&#8217;ulom, Abdulla Qahhor, Izzat Sulton, Jamol Kamol, Usmon Azim va boshqalar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Taxallus (Arabcha \u2014 qutulish, xalos bo&#8217;lish) \u2014 biror ijodkor (shoir, yozuvchi, olim va shu kabi) yoki siyosiy arbobilaning o&#8217;zi uchun tanlab olgan ikkinchi nomi. Har bir muallif Taxallusni muayyan maqsadlarni &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/taxallus\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[187],"tags":[],"class_list":["post-107753","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-t-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107753","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=107753"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107753\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":107764,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107753\/revisions\/107764"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=107753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=107753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=107753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}