{"id":113166,"date":"2024-01-10T09:18:08","date_gmt":"2024-01-10T06:18:08","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=113166"},"modified":"2024-01-10T09:18:11","modified_gmt":"2024-01-10T06:18:11","slug":"qorachoy-bolqor-tili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/qorachoy-bolqor-tili\/","title":{"rendered":"Qorachoy-bolqor tili"},"content":{"rendered":"\n<p>Qorachoy-bolqor tili &#8212; turkiy tillarning qipchoq guruxiga mansub til; asosan, Rossiya Federatsiyasining Qorachoy-Cherkasiya Respublikasi, shuningdek, O&#8217;rta Osiyo, Qozog&#8217;iston, Turkiya, Suriya, AQShda yashovchi qorachoylarning hamda Rossiya Federatsiyasining Kabarda-Balkariya Respublikasi va unga qo&#8217;shni hududlarda yashovchi bolqorlarning tili. So&#8217;zlashuvchilarning umumiy soni 235 ming (qorachoylar 150 ming, bolqorlar 85 ming) kishidan ortiq (20-asr oxirlari). Qorachoy-bolqor tili, asosan, fonetik, qisman leksik-morfologik tafovutlarga ega bo&#8217;lgan 2 ta: &#171;ch&#187; lovchi &#8212; &#171;j&#187; lovchi (qorachoy) va &#171;ts&#187; lovchi \u2014 &#171;z&#187; lovchi (bolqor yoki molqor) lahjalariga bo&#8217;linadi. Masalan, quchuk > kusuk, bichaq > bitsaq (pichoq), juz > Zuz (yuz), jil > zil (yil) va boshqalar. Qorachoy-bolqor tilining o\u2019ziga xosligi sifatida yana ba&#8217;zan so&#8217;z boshidagi &#171;y&#187; undoshining tushib qolishi (yaxshi > axshi, Yaxya \u2014 Axya), dona va tartib sonlar hosil qilishning alohida usuli (bir on \u2014 o&#8217;n, eki on \u2014 yigirma YuCh on \u2014 o&#8217;ttiz; bir jiyirma \u2014 yigirma, eki jiyirma \u2014 qirq, YuCh jiyirma \u2014 oltmish) kabilarni ko&#8217;rsa-tish mumkin. Leksikasida rus, osetin. adigey tillaridan o&#8217;mashgan so&#8217;zlar mavjud. O&#8217;tgan asrning 20-yillarida &#171;ch&#187; lovchi lahja asosida adabiy Qorachoy-bolqor tili shakllandi. Yozuvi 1924-26 yillarda Arab grafikasi, 1926-37 yillarda lotin grafikasi, shundan keyin rus grafikasi asosida shakllantirilgan. Ad.: Baskakov na.. Vvedenie v izuchenie tyurkskix Yazikov, 2-izd., M., 1969; Aliev U. B., Sintaksis Karachevo-balkarskoyu yazika, M., 1973; Problemm Semantiki i stilistiki Karachevo-balkarskogo yazika, Nalchik, 1987.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qorachoy-bolqor tili &#8212; turkiy tillarning qipchoq guruxiga mansub til; asosan, Rossiya Federatsiyasining Qorachoy-Cherkasiya Respublikasi, shuningdek, O&#8217;rta Osiyo, Qozog&#8217;iston, Turkiya, Suriya, AQShda yashovchi qorachoylarning hamda Rossiya Federatsiyasining Kabarda-Balkariya Respublikasi va unga &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/qorachoy-bolqor-tili\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[191],"tags":[],"class_list":["post-113166","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-q-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/113166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=113166"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/113166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":113183,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/113166\/revisions\/113183"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=113166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=113166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=113166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}