ISHLAB CHIQARISHNI KOOPERASIYALASH \u2014 i.ch. ni tashkil qilish shakli, ma’lum bir mahsulotni hamkorlikda tayyorlash uchun korxonalar o’rtasida maxsus i.ch. aloqalari. Ijtimo- iy mehnat taqsimoti chuqurlashgan sari I.ch.k. rivojlanib boradi va u, birinchi navbatda, korxonalarning cheklangan tur- dagi mahsulot, mahsulot qismlarini i. ch.ga ixtisoslashuvida ko’rinadi. Bu ja- rayon korxonalar o’rtasida raqobat kura- shini x.am oshiradi. I.ch.k. ixtisoslashtirish shakllari- dan biri bo’lib, korxona va tarmoqlar o’rtasidagi aloqalar ixtisoslashtirish- ning kengayishiga, yangi tarmoqlar Vu- judga kelishiga, eskilarning bo’linib ketishiga sabab bo’ladi (q. Ishlab chi- tsarishni ixtisoslashtirish). Koopera- tsiyalash xalq xo’jaligida i.ch. imkoni- yatlarini oshiruvchi vosita bo’lib, i.ch. quvvatlaridan yaxshiroq foydalanishga, i.ch. jarayonini tezlashtirishga, mahsulot tannarxini pasaytirishga imkon beradi, natijada mehnat unumdorligi oshadi. I . ch . k. agre-gatlar bo’yicha (predmetli) kooperasiyalash (murakkab maxsulot ish- lab chiqaruvchi bosh korxonaga bir qator korxonalar shu mahsulotni tayyorlash uchun zarur bo’lgan qismlar, mas, motor, nasos, kompressor va b. lar etkazib be- radi), detallar bo’yicha kooperasiyalash (bunda qator ixtisoslashgan korxonalar bosh korxonaga detal va qismlar \u2014 pod- shipnik, porshen, gilza, tsilindr, re- duktor va b. etkazib beradi); texnologik (bosqichli) kooperasiyalash (bir korxona ikkinchisi uchun alohida tex-nologik jarayonlar va ishlarni ba-jarib beradi) kabi ko’rinishlari bor. Hududiy jihatdan kooperasiyalash- ning mahalliy (shu xududning o’zidagi i.ch. korxonalari o’rtasidagi aloqa) va mintaqaviy (bir necha hududlardagi i.ch. korxonalari o’rtasidagi aloka) shakllari bor. Kooperasi-yalashgan aloqalar vaqt jihatidan D o -i m i i (bunda korxonalar i.ch. xarakteriga ko’ra, o’zaro bog’langan bo’ladi, ya’ni muayyan mahsulotning bir qismi birinchi korxonada tayyorlansa, boshqa qismi ikkinchi korxonada tay- yorlanadi) yoki vaqtinchalik (bunda kor- xonalar bir-biri b-n ehtiyojga ko’ra, vaqtincha bog’lanadi) bo’lishi mumkin. Kooperasiyalashgan aloqadagi korxona- lar soni va tayyor mahsulot tannarxida kooperasiya orqali etkazilgan de-tallar, uzellarning salmog’i I.ch.k. da-rajasi ko’rsatkichlari hisoblanadi. I.ch.ni IX- tisoslashtirish rivojlangan sari ko- operasiyalashgan aloqalar ham rivoj- lanib boradi. Bu jarayon avtomo-bil- sozlik, traktorsozlik, aviasozlik kabi sohalarda yaqqol ko’rinadi. Mac, dunyoga mashhur «Toyota» avtomobil Kompani- yasi minglab kichik va o’rta kompaniyalar b-n kooperasiyalashgan holda hamkorlik qiladi. O’zbekistonda I.ch.k. mashinasozlik, oziq-ovqat, to’qimachilik, qurilish Mate- riallari kabi sanoat tarmoklarida, q.x. da yaxshi rivojlangan. Mac, paxta teradi- gan mashinalar, traktorlar, samolyotlar, oziq-ovqat i.ch. da ko’plab mustaqil kor- xonalar o’zaro kooperasiya aloqalariga ega.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ISHLAB CHIQARISHNI KOOPERASIYALASH \u2014 i.ch. ni tashkil qilish shakli, ma’lum bir mahsulotni hamkorlikda tayyorlash uchun korxonalar o’rtasida maxsus i.ch. aloqalari. Ijtimo- iy mehnat taqsimoti chuqurlashgan sari I.ch.k. rivojlanib boradi va … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-116829","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116829"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116829\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":116830,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116829\/revisions\/116830"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}