{"id":117125,"date":"2024-05-08T19:25:55","date_gmt":"2024-05-08T16:25:55","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=117125"},"modified":"2024-05-08T19:26:00","modified_gmt":"2024-05-08T16:26:00","slug":"mugqala-hujjatlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/mugqala-hujjatlari\/","title":{"rendered":"MUG&#8217;QAL&#8217;A HUJJATLARI"},"content":{"rendered":"\n<p>MUG&#8217;QAL&#8217;A HUJJATLARI \u2013 Mug&#8217;qal&#8217;a xarobalaridan topilgan hujjatlar majmuidan iborat o&#8217;ziga xos arxiv qoldig&#8217;i (mil. 7-a. oxiri \u2014 8-a. boshi). Uning tarkibidagi jami 80 xuj- jatdan 74 tasi fanda shartli ravishda &#171;milliy Sug&#8217;d yozuvi&#187; yoki Samarqand Sug&#8217;d yozuvi deb nomlangan yozuvda bitilgan. 3 ta hujjat Xitoy yozuvida bo&#8217;lib, mazkur arxiv mazmuniga daxldor emas. Xitoycha matn bitilgan qog&#8217;ozning orqa toza yuza- sidan yozuv materi-Ali sifatida foyda- lanilgan. 2 ta hujjat Arab yozuvini Kufa usulida bitilgan va arxiv mazmuniga aloqador. 1 ta hujjat teri yuzasiga qad. turkruniy yozuvda bitilgan. Hujjatlar bitilgan materiallar turlicha. 20 dan ortiqhujjat toldan kesilgan tayokcha- larda, 20 dan ortiqroq hujjat oshlangan teri yuzasida va bir qancha hujjat Xitoy qog&#8217;ozlarda etib kelgan. Hujjatlarning mazmun doira- si xilma-xil, ularning bir turkumi huquqiy (nikoh va bu munosabat b-n oila mulkiy munosabatlari haqidagi masala- larni aks ettiradi) munosabatlarga oid. Hujjatlarning yana biri tegirmon ija- rasi, ikkinchisi er mulkchiligi haqidagi hujjatlardir. Bir turkum hujjatlar diplomatic yozishmalar toifasiga kiradi. Hujjat mazmun e&#8217;tibori b-n Arab boskinchiligi voqealari b-n bevosita aloqador, unda xalifalik noibining Movarounnaxrda- gi omili Abdurrahmon binni subhning Panch hokimi Devashtichp ogohlantirish va do&#8217;q-po&#8217;pisasi ifoda topgan. Yana biri diplomatik maktub Devashtich tomonidan Rust xrkimi Afarunga yozilgan bo&#8217;lib arablarga qarshi harbiy kuchlarni bir- lashtirish masalasiga ishorat qiladi. Arxiv hujjatlarning kattagina guruhi framandar (xo&#8217;jalik ishlari bo&#8217;yicha nozir) nomiga yozilgan Devash- tichning buyruqlaridir. Yana bir qancha hujjatlar Sug&#8217;d davlatining xo&#8217;jalik munosabatlarini aks ettiradi. Ular orasida teri oshlash, charmgarlik, zi- roatchilik, bog&#8217;dorchilik va b. xo&#8217;jalik sohalarining Arab istilosi kunlari- dagi ahvolini ko&#8217;rsatuvchi bir qancha hujjat namunalari bor. Yana bir guruh hujjatlarda moliyaviy munosabatlar aks etgan bo&#8217;lib, avvalo saroy ehtiyojlari uchun xarajatlar ro&#8217;yxati, turli xil to&#8217;lovlar haqidagi axborotlar, soliq va boj yig&#8217;malari kabi bevosita moliya iqtisod munosabatlari aks etgan. M.q.h.ning tarixiy manbalik ahami- yati g&#8217;oyat darajada yuksak baholanadi. M.q.h. bugunga qadar to&#8217;liq ilmiy nashr etilgan. Ularning dastlabki ilmiy nashrlari rus olimlari A. A. Freyman, M. N. Bogolyubov, V. A. Livshis, O. I. Smirnovalar tomonidan 1960 &#8212; y.larning boshlarida amalga oshirilgan. 1990-92 y.larda sug&#8217;dshunos olim M. Ishoqov so&#8217;nggi davrlarda sug&#8217;dshunoslik sohasidagi yangi natija va xulosalar asosida M.q.h &#8212; katta turkumini o&#8217;zbek ti- liga tarjima qilib, ilmiy izoxlar b-n nashr ettirdi. Ad.: Sogdiyskiy Sbornik. Sbornik statey o pamyatnikax sogdiyskogo yazika i kulturi, naydennix na Gore Mug, L., 1934; Sogdiyskie dokumenti s gori Mug, M., 1962-63. Mirsodiq Ishoqov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MUG&#8217;QAL&#8217;A HUJJATLARI \u2013 Mug&#8217;qal&#8217;a xarobalaridan topilgan hujjatlar majmuidan iborat o&#8217;ziga xos arxiv qoldig&#8217;i (mil. 7-a. oxiri \u2014 8-a. boshi). Uning tarkibidagi jami 80 xuj- jatdan 74 tasi fanda shartli ravishda &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/mugqala-hujjatlari\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-117125","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117125"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117150,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117125\/revisions\/117150"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}