MUQANNA QO’ZG’OLONI — Movaro-unnahrda Arab xalifaligiga qarshi ko’tarilgan xalq ozodlik xara- kati (8-a.ning 70-80-y.lari), Musan- na rahbarlik qilgan. Qo’zg’olonchilar oq kiyim kiyganlari uchun «oq kiy- imliklar qo’zg’oloni» nomi b-n ham mashqur. Qo’zg’olonda dehqonlar, qishloq hunarmandlari va mahalliy boylar- ning bir qismi qatnashgan. Muqanna Mazdakta’limotining davomchisi sifa- tida ijtimoiy tenglikni keng targ’ib qilganligi ta’sirida qo’zg’olonchilar iqtisodiy tengsizlik va o’lkada arablar qukmronligiga qarshi kurash boshla- ganlar. Muqanna o’ziga qarorgoh qilib Som tog’idagi qal’ani (Shaqrisabz sh. yaqinida) tanladi. Samarqand, Buxoro, Kesh, Narshax sh.lari qo’zg’olon markaziga aylangan. Xalifa Mansur 775 y.da ja- broil ibn Yahyoni Ozarbayjondan katta harbiy kuch b-n Movarounnaxrga. yubor- gan, ammo Jabroil qo’zg’olonchilardan engilgan. 10 ming askar b-n Jabroilga yordamga yuborilgan Uqaba ibn Salim bi- rinchi marta Kesh va Samarqandda G’aricha boshliq, ikkinchi marta 14 ming askar b-n Termiz yaqinida Sarxama va Kayyoki G’uziy boshliq qo’zg’olonchilar tomonidan tormor keltirildi. Natijada Naxshab va Chag’oniyon viloyatlari qo’zg’olonchilar qo’ligao’tdi. Qo’zg’olon 776 y.dan Buxoro vohasida kuchayib ketdi. Narshax qal’asi qo’zg’olonchilarning qo’rg’oniga aylanti- rilgan. Bunda «oq kiyimliklar»ning katta qismi to’plangan. Shu yili nar- shax qal’asi yaqinida «oq kiyimliklar» b-n arablardan Buxoro amiri Husayn ibn Maoz va Samarqand noibi Jabro- ilning Birlashgan qo’shinlari o’rtasida 4 oy mobaynida jang bo’ldi. Jangda «OK, kiyimliklar»ning qo’li baland keldi, ammo son jixatdan ko’p bo’lgan Arab qo’shinlari Narshax qal’asi devoir ostidan uzunasiga 50 gazlm la-him kav- lab, uni qulatgach, qal’aga bostirib kir- ganlar. Qal’a ichida davom etgan shiddat- li janglarda qo’zg’olonchilar engilgan, qo’zg’olon boshliqlaridan Hakim ibn Ahmad va Hashviylar o’ldirilgan. Nar- shaxdagi qo’zg’olon bostirilgach, arablar asosiy kuchni M.q.ning markazi bo’lgan Samarqand va Keshga tashladilar. Xali- FA Mahdiy 777 y.da M.q.ga zarba berish uchun Nisho-purga keldi. Xuroson Noi- bi Maoz va Hirot amiri Sayd Xarashiy boshliq katta qo’shin Samarqandga yubo- rildi. Qo’zg’olonchilar b-n bo’lgan jangda Arab qo’shinlari mag’lubiyatga uchradi. Na- tijada Maoz Xuroson noibligidan is- te’foga chikdi. 2 yillik to’qnashuvlardan so’ng Samarqand taslim bo’ldi. So’ngra arablarning Birlashgan qo’shinlari Muqannaga qarshi tashlandi. Narshax va Samarqandda «oq kiyimlilar» engil- gach, mahalliy boylar sotqinlik qilib, arablarga yordam bera boshladilar. Ular arablar b-n birga MuqannaningSom tog’idagi istehkomini qamal qilishda qatnashdilar. Uzoq davom etgan qamaldan so’ng tinkasi qurigan muqannachilar taslim bo’ldilar. Muqannaning ukase Qabzam 3000, som qo’rg’oni mudofaasiga qo’mondonlik qilayotgan Sarxama 3300 kishilik qo’shini b-n Sayd Xarashiyga taslim bo’ldilar. Ammo, arablarga tas- lim bo’lishni istamagan Muqanna o’zini yonib turgan tandirga tashlab halok bo’ldi. Ad.: Narshaxiy, Buxoro tarixi, T., 1991; O’zbekiston tarixi, T., 1997; Kari- mov Sh., Shamsutdinov R., Vatan tarixi, T., 1997. Nuriddin Musaev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
MUQANNA QO’ZG’OLONI — Movaro-unnahrda Arab xalifaligiga qarshi ko’tarilgan xalq ozodlik xara- kati (8-a.ning 70-80-y.lari), Musan- na rahbarlik qilgan. Qo’zg’olonchilar oq kiyim kiyganlari uchun «oq kiy- imliklar qo’zg’oloni» nomi b-n ham … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-117128","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117128"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117153,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117128\/revisions\/117153"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}