Muhammad Haydar Dug’lot, Mirzo Haydar (1499, Toshkent \u2014 1551, Qashqar) \u2014 tarixchi, davlat ar-bobi. Muhammad Husayn Ko’ragonning o’g’li, onasi xub Nigorxonim Yunusxonning kichik qizi, Boburning onasi \u2014 Kutlug’ Nigorxonimning singlisi edi. 1508-09 y.larda Shayboniyxon buyrug’i b-n otasi qatl qilingach, yosh M.H.ning hayoti xavf ostida qoladi. Muhammad Husaynning ishonchli kishilaridan biri Mavlo- no Muhammad ko’p qiyinchiliklar b-n M.H.ni Buxorodan Badaxshonga olib qochadi. 1509 y. Kobulga \u2014 Bobur sa- royiga olib keladi. Bobur unga yuksak ehtirom ko’rsatadi. Mirzo Haydarning yozishicha, Bobur unga ota o’rnida otalik qiladi. 3 yildan so’ng Mirzo Haydar An- dijonga \u2014 Sulton Sa’idxon huzuriga ketadi va xonning oxirgi kunigacha u b-n birga bo’ladi. 1514 y. Qashqarda Sulton Sa’idxon hokimiyati o’rnatilgach, Mir- zo Xaydar u b-n birga Qashqarga keladi. Xon barcha qo’shin salohiyati va saltanat ishlarini unga ishonib topshirib, che- klanmagan huquqqa noyil qiladi, shu- ningdek, Sulton Sa’idxonning o’g’li \u2014 valiaxd Abdurashidning tarbiyasini xam unga topshiradi. Sulton Sa’idxon davrida Mirzo Haydar Badaxshon, ko- firiston, Tibet, Lodak va b. ko’pgina harbiy ekspedisiyalarga rahbarlik qiladi. 1533 y.da Sulton Sa’idxon va- FOT etgach, taxtga uning o’g’li Abdurashid o’tiradi. Ammo, Dug’lotlar xonadonida vujudga kelgan qarama-qarshiliklar M.H.ni mamlakatni tashlab ketishga majbur kidali. M.H. avval Badaxshonda sargardonlikda yurib, so’ngra Lohurga \u2014 Boburning o’g’li Komron Mirzo huzuriga boradi. 946\/1539\u201440 — y.larda M.H. Agrada Humoyunga qo’shiladi.948\/ 1541 y.da Qashqar zabt etilgach, M.H. Bobu- riylar nomidan Qashqarda hukmronlik qiladi. Haqiqatda esa o’z-o’ziga mustaqil hukmron edi. Tog’qabilalari b-n bo’lgan to’qnashuvda M.H. halok bo’lgan. M. H. mashhur «tarixi Rashidiy» nomli asar va «Jahonnoma» nomli Geo- grafiyaga oid turkiy she’riy risola mu-allifi. «Tarixi Rashidiy» Sharqiy Turkiston, Qozog’iston va O’rta Osiyo- ning 15\u2014 16-a. 1-yarmidagi tarixiga oid qimmatli manbadir. M.H. bu asa- rini Kashmirda, bir necha yil mobay- nida yozgan. Asar 2 qism \u2014 «daftar- lar» (kitoblar)dan iborat. 1qismda Mo’g’uliston va Qashqarda hukmronlik qilgan chig’atoiylar tarixi \u2014 Tug’luq Temur davridan Abdurashidxon (Rashid- xon) davrigacha izchil bayon etilgan bo’lib, u 1546 y., ya’ni 2qismdan keyin yozilgan. 2qism 1541-42 y.larda tugatilgan, u hajm jihatdan 1qismdan to’rt marta katta bo’lib, muallifning xotiralari- dan iborat. Bu asar «Boburnoma» kabi memuar adabiyotning yorqin namunasi hisoblanadi. As: Mirzo Muxammad Xaydar, Tarixi Rashidi (Vvedenie, Per. S Pers. A.Urunbaeva, R.P.Djalilovoy, L.M.Epifanovoy), T., 1996. Turg’un Fayziev<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Muhammad Haydar Dug’lot, Mirzo Haydar (1499, Toshkent \u2014 1551, Qashqar) \u2014 tarixchi, davlat ar-bobi. Muhammad Husayn Ko’ragonning o’g’li, onasi xub Nigorxonim Yunusxonning kichik qizi, Boburning onasi \u2014 Kutlug’ Nigorxonimning singlisi … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-117228","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117228"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117240,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117228\/revisions\/117240"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}