MONUMENTAL Haykaltaroshlik \u2014 haykaltaroshlikttg me’morlik va shaharsozlik b-n bog’liq turi. O’z ko’rinishiga ko’ra, dumaloq (mukammal) va\/)elbe0 turlariga bo’linadi. M.h. asar- lari o’zida katta mazmun ifoda etadi hamda mustaqil ijtimoiy xususiyatga ega bo’lib, bevosita atrof muhit, me’- moriy binolar b-n uyg’unlashtiriladi. Asarlari uzokdan tomosha qilishga mo’ljallanganligi uchun kattakatta, yax- lit shakllardan keng foydalaniladi; maydonlar, istirohat bog’lari, xiyobon- lar, ko’cha va b.ga o’rnatiladi, shuningdek, bino devorlariga ishlangan haykallar ham M.h.ga taalluklidir. M.h.ga muhim tarixiy voqealar, atoqli shaxslar xo- tirasini abadiylashtirish maqsadida o’rnatilgan monument, yodgorliklar, haykaltaroshlik majmu-alari, shuning- dek, bezak haykaltaroshligi (mas, Navo- iy teatri binosi oldidagi favvora va b.) asarlari kiradi. Asar rangini haykal uchun ishlatilayotgan xom ashyo (marmar, granit, bronza va b.) belgilaydi. M.h. ijtimoiy taraqqiyot b-n bog’liq holda rivojlangan. Qad. Misrda, G’arbiy Osiyo, Hindiston, Xitoy va b. Sharq mam- lakatlarida muhim o’rin egallagan. Yuno- niston va Rimda uning Nodir namunala- ri yaratilgan. O’rta asr Evropa mamla- katlari san’atida muhim rol o’ynagan: sobor, ibodatxonalar, ularni o’rab tur- gan maydonlar haykaltaroshlik asar- lari b-n bezatilgan. Uyg’onish davrida insonparvarlik g’oyalari b-n sug’orilgan M.h. namunalari ishlandi (Donatello, Mikelanjelo va b.), 17-20-a.larda yangi mazmun va nafis g’oyalar b-n boyidi (L. Bernini, O. Roden, F. Kramer va b.). O’zbekiston hududi (Xolchayon, Dal- varzintepa, Ayritom, Quva va b.)da qadimda M.h.ning ajoyib namunalari yaratilgan. Arablar istilosidan ke-yin bu san’at turi amaliyotdan chiqib ketgan; faqat 19-a. oxiri \u201420-a. boshlaridan yana jonlandi. Toshkent, Samarqandda ilk namunalari (Samarqandda «ozod- lik», Toshkentda Navoiy haykali va h.k.) bunyod etildi. M.h.ning yangi taraqqiyot davri 60\u2014 80-y.larga to’g’ri keladi (A. Ikromov, Oy-bek, S. Rahimov, Hamid Olimjon va b. haykallar). Ayniqsa, mustaqillikdan keyin M.x,. yangi millim mavzular b-n boyidi: O’zbekistonning buyuk shaxsla- riga me’moriy haykaltaroshlik maj- mualari, mahobatli haykallar (Amir Temur, Alisher Navoiy, Bobur, Jalo- liddin Manguberdi, Al-Farg’oniy, Al- pomish va b.) barpo etildi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
MONUMENTAL Haykaltaroshlik \u2014 haykaltaroshlikttg me’morlik va shaharsozlik b-n bog’liq turi. O’z ko’rinishiga ko’ra, dumaloq (mukammal) va\/)elbe0 turlariga bo’linadi. M.h. asar- lari o’zida katta mazmun ifoda etadi hamda mustaqil ijtimoiy xususiyatga … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-117322","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117322"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117340,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117322\/revisions\/117340"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}