Molekulyar fizika \u2014 fizika- ning modsa tuzilishini va uning xossa- larini shu moddaning zarra (molekula, atom, ion) lardan tashkil topganligi, bu zarralarning xamma vakt betartib harakat holida bo’lishi va ular orasida o’zaro ta’sir kuchlari mavjudligi asosi- da o’rganadigan sohasi. Har qanday modda bir turdagi juda ko’p sonli zarralardan tashkil topganligi uchun M.f. masalala- rini hal etishda statistik va termodi- Namik usullardan foydalaniladi. M.f. ning dastlab shakllangan bo’limi gazlar kinetik nazariyasitr — bu bo’limni ri- vojlantirishga J. K. Maksvell, L. Bol- Sman, J. U. Gibbs katta qissa qo’shdilar. Statistik usulni fizika faniga birin- chi bo’lib A. Bolsman 1868-77 y.larda kiritgan. 1877-1902 y.larda J. U. Gibbs uni rivojlantirib, klassik statistic fizika sohasini yaratilishiga zamin bo’ldi. Muayyan suyuklik ayrim qattiq jismlarni ho’llashi, boshqasini esa ho’llamasligi mumkin. Buning natija- sida ingichka naychalarda suyuklik sat-hi balandligining o’zgarish hodisasi, ya’ni kapillyarlik vujudga keladi. Molekula- larning o’zaro ta’sir kuchlari asosida kapillyarlik hodisalari nazariyasini yaratishda frantsuz olimlariA. Kle- ro(1743), P.Laplas (1806), T. Yung (1805), K. F. Gauss (1830-31), J. U. Gibbs va b. salmokli qissa qo’shgan. 20-a. boshlarida M. f. taraqqiyoti o’zining yangi bosqichiga ko’tarildi. Frantsuz fizigi J. Perren, A. Eynshteyn (1904), polshalik fizik M. Smoluxov- skiy (1906), frantsuz fiziklari P. Pan- jeven (1908), de-Broyl (1909) va b.ning Broun harakati, A. Eynshteyn tomoni- dan yaratilgan Broun harakati nazariyasi hamda Avogadro soninch aniqlash bo’yicha olib borilgan i.t. ishlari qator muqim xulosalar chiqarish b-n bir qatorda mo- lekulalarning haqiqatda mavjud ekan- ligini isbotladi. Keyinchalik rentgen, elektron va neytron nurlari yordamida suyuk, va qattiq jismlarning tuzili- shi o’rganildi. Modda tuzilishi, uning bir fazadan ikkinchi fazaga o’tishidagi o’zgarishi hamda modda tuzilishining t-raga, bosimga, elektr, magnit maydon- larga va b. para-metrlarga bog’liq ekan- ligi aniqlandi. M.f.ning eng katta masalalaridan biri berilgan jismning mexanik va dialektik xususiyatlari shu jismning kimyoviy tarkibiga, uni tashkil etuvchi molekulalarning tuzilishiga va nihoyat, molekulalarning bir-biriga nisba- tan qanday tartibda joylashganligiga bog’liqligini o’rganishdan iboratdir. Bu masalaning hal etilishi texnika va sanoatda zarur bo’lgan, ko’zlangan fizik xususiyatlarni o’zida mujassamlashtir- gan yangi metall qotishmalar, polimer materiallar, dielektriklar, qurilish materiallari va b. hosil qilishning yangi usullarini yaratishga imkon beradi. M.f.ning jadallik b-n ri- vojlanishi undan statistik fizika, fizik kinematika, qattiq jism Fi- zikasi, suyuqliklar fizikasi, fizik kimyo, molekulyar biol. kabi mustaqil bo’limlarining ajralib chiqishiga olib keldi. M.f.da erishilgan yutuqlar me- tallar fizikasi, polimerlar fizikasi, kristallografiya kabi sohalarning keng ko’lamda rivojlanishiga sabab bo’ldi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Molekulyar fizika \u2014 fizika- ning modsa tuzilishini va uning xossa- larini shu moddaning zarra (molekula, atom, ion) lardan tashkil topganligi, bu zarralarning xamma vakt betartib harakat holida bo’lishi va ular … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-117679","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117679","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117679"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117679\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117680,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117679\/revisions\/117680"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}