Mustahkamlik, pishiqlik tor ma’noda \u2014 materiallar (metall, yog’och, temir-beton va b.)ning tashqi kuch ta’si- rida emirilishga chidamlilik xususiyati; ken g ma’noda \u2014 materiallarning ham emirilishga, ham shaklini o’zgartirishga (plastik deformasiya, ya’ni qaytmas shakl o’zgarishiga) qarshilik qilish xos- sasi. Materi-alning ham tashqi kuch, ham ichki kuch ta’sirida («o’z-o’zidan») emiri- lishga chidamliligi pishiqlik deb atala- Di. Pishiklik M.ni ham o’z ichiga oladi. M. jismni tashkil qiladigan atomlar, molekulalar va ionlarning o’zaro ta’- sirlashuv kuchlariga (bu kuchlarning kat- takichikligiga) bog’liq bo’ladi. M. faqat materialning o’ziga emas, balki uning qanchalik zo’riqqanligi (cho’zilganligi, qisilganligi, egilganligi va b.)ga, materialdan foydalanish sha- ro-iti [tra, kuch ta’sir etish tezligi va takrorlanish (tsikllari) soni, atrof muhitning ta’siri va b.]ga xam bog’liq bo’ladi. Yuqorida aytib o’tilgan omillarning qaysi biri mavjudligiga qarab, M. pi- shiklik chegarasi, oquvchanlik chegarasi, toliqish chegarasi va b. o’lchovlar b-n ifodalanadi. Materiallarning M.gi che- garalari qiymati davlat standartlarida belgilab qo’yiladi. M. shu qiymatga et- ganda materialdan foydalanish xavfli hisoblanadi. Materiallarning M. che- garasi N\/m2 (ya’ni muayyan yuzaga ta’sir qiladigan kuch) b-n o’lchanadi. Materiallarning M.gini oshirish juda muhim tadbir qisoblanadi. Buning uchun materialga termik (issiqlik) yoki mexanik ishlov beriladi, qotishmalarga legirlovchi qo’shimchalar qo’shiladi (q. Legirlash), material radioaktiv mod- dalar b-n nurlantiriladi, armaturalar va b. mustahkamlovchi elementlar b-n ku- chaytiriladi (mas, temir-beton materi- allarda beton ichiga temir armaturalar qo’yib ketiladi). Materiallarning M.gi masalalari b-n materiallar qarshiligi fani shu- g’ullanadi. Bironbir materialni mu- ayyan bir maqsadda ishlatish uchun (mas, mashina detallari yasash, imorat qurish, relelar tayyorlash va b.) u M.ka sinab ko’riladi (q. Materiallarni sinash). Buning uchun turli usullar, asboblar, mashinalar, stendlar, xisobkitoblar, formulalardan foydalaniladi. Si- nash natijalari davlat standartlari ko’rsatkichlariga, albatta, mos kelishi shart.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mustahkamlik, pishiqlik tor ma’noda \u2014 materiallar (metall, yog’och, temir-beton va b.)ning tashqi kuch ta’si- rida emirilishga chidamlilik xususiyati; ken g ma’noda \u2014 materiallarning ham emirilishga, ham shaklini o’zgartirishga (plastik deformasiya, … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-117709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117709","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117709"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117720,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117709\/revisions\/117720"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}