Preformizm (lot. praeformo \u2014 ol-dindan hosil qilaman) \u2014 organism jinsiy hujayralarida embrionning rivojlanishi va undan hosil bo’ladigan organizm xususiyatlarini oldindan belgilab beradigan moddiy tuzilma- larning bo’lishi to’g’risidagi ta’limot. Pre-formistik qarashlar tarixan uzok, vakt davomida shakllangan. Dastlabki mikro-skopistlar (ya. Svammerdam, M. Malpigi, A. Levenguk va b.) fikricha, tuxum (ovizm) yoki urug’ (animalkulizm) hujayrada barcha organlar batamom shak- llangan, juda kichik murtakcha mavjud; rivojlanish fakat murtak qismlarining Yi-riklashuvidan ibo-rat. Tuxum yoki urug hujayrani 1-o’ringa qo’yishiga ko’ra, preformistlarni ovistlar va ani- malkulistlarga ajratish mumkin. Pre- formistlar ilgari surgan g’oya manti-qiy jihatdan kreasionistlarning tirik or- ganizmlarni Xudoning o’zi yaratganligi to’g’risidagi g’oyasiga yaqin keladi (q. Kre- asionizm). Preformis-tik qarashlarni keyinchalik hayotning o’z-o’zidan paydo bo’lishi to’g’risidagi va b. g’oyalarning muxoliflari (A. Gal-ler, Sh. Bonne, L. Spalantsani va b.) rivojlantirishdi, 18-a.ning 2yarmidan boshlab organizm ri- vojlanishidagi izdan chiqishlar, ota-ona belgilarining irsiylanishi, organlar re-generasiyasi to’g’risida ma’lumotlar to’planib borishi b-n rivojlanish- da yangi belgilarning muayyan tartibda hosil bo’lishi to’g’risidagi ta’limot \u2014 epigenez shakllandi. T. Mopertyui, J. B. Byuffon, ayniqsa, K. Volf to-vuq tu- xumi va o’simlik murtagining rivojla- nishini kuzatish asosida bu ta’limotni yoqlab chiqishdi. 19-a.ning 2yarmida urug’lanish va hujayra bo’linishi (mitoz)NNT mo-qiyati ochib berilishi hamda irsiyat va rivoj — lanish mexanizmlarining hujayra yadro- sidagi xromosomalar b-n bog’liqligi to’g’risidagi ta’limot paydo bo’lishi b-n preformistik qarashlar yana qaytadan yuzaga chiqa boshlaydi. Rivojlanish- ni faqat tashki sharoit ta’siri (ekto- genez) yoki moddiy bo’lmagan omil b-n bog’liqligi to’g’risidagi (vitalizm) epi- genetik g’oyalar asossiz ekanligi isbot qilindi. 19-a.ning oxirida organizm tu- zilishi va rivojlanishi hujayra yadrosi b-n bog’liqligi, xromosomalarning indi- vidualligi, ularning urug’lanish va bel- gilarning irsiylanishidagi axamiyati to’g’risidagi ta’limot ham o’z mohiyatiga ko’ra dastlab preformizmga yaqin edi. 20-a. o’rtalarida genlar kimyoviy tabia- tining aniqlanishi, irsiy axborotning saqlanishi va irsiyatga berilishi mexa- nizmining aniqlanishi b-n P.ning ko’p asrlik va qaramaqarshiliklarga boy ta- rixi ham bar-ham topdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Preformizm (lot. praeformo \u2014 ol-dindan hosil qilaman) \u2014 organism jinsiy hujayralarida embrionning rivojlanishi va undan hosil bo’ladigan organizm xususiyatlarini oldindan belgilab beradigan moddiy tuzilma- larning bo’lishi to’g’risidagi ta’limot. Pre-formistik qarashlar … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[226],"tags":[],"class_list":["post-118073","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-p-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118073","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118073"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118073\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118078,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118073\/revisions\/118078"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118073"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118073"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118073"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}