Pirmuhammadxon (? — 1567.12.3) — Balx hokimi (1546-67). Shayboniylarryan. Jonibek Sultonnint o’gli. P. davrida Balx hokimligi kucha- yib, to’liq mustaqil xonlikka aylan- gan. Buxoro xoni Abdulaziz (1540-50) Balxning mustaqilligiga barham be- rish maqsadida katta harbiy yurishga otlangan, biroq bu safar uning vafoti tufayli qoldirilgan. Buxoro taxtiga Muhammadyor Sulton o’tqazilgan. P. ta’- ziya izhor etish uchun Buxoroga kelib, turli nayranglar b-n taxtni egallab olgan (1550 y. 18 avg.). Biroq amaldor-lar va ulamolarning aksariyati P.ni qo’llab-quvvatlamagan. Jo’ybor xojala- ridan Xoja Muhammad Islom ham uni tan olmagan. P. shundan so’ng Buxoro taxtiga o’z kishisi \u2014 Shaybo-niylardan Umarg’ozi Sulton (O’zbekxon nomi b-n ko’proq mashhur)ni o’tqazishga uringan. U Buxoroda oliy hukmdor sifatida bir yilcha turgan, lekin amirlar va eshon Xoja Muhammad Islomdan ko’mak olol- magach, Buxoroni tark etishga, taxtni yana Muhammadyor Sultonga qaytarishga majbur bo’lgan. Movarounnahrdagi ichki nizolar kuchaygan davrda (1551-56) P. jiyani Abdullaxonni (q. Abdullaxon IF) Navro’zahmad-xoma qarshi kurashini quvvatlab turgan. Navro’z Ahmadxon va- fotidan foy-dalangan Abdullaxon Buxo- Roni egallagan. P. nomiga xutba O’qilgan. P. 1561 y. 18 apr.gacha shayboniylarning oliy xoni bo’lib qolgan, garchi uning no- miga xutba o’qilib, tanga zarb etilsada, u faqat nomigagina xon edi. Ba-daxshon va Balxdagi notinchliklar sa-babli P. Balxni tark etib, Buxoroga kela olmasdi. Shuning uchun bu erda 1557 y.dan amalda Abdullaxon hukmronlik qilgan. Badax- shon hokimi temuriy Sulaymonshoh 1560 y. iyul\u2014avg.da Balxga yurish qilganda P. Abdullaxondan yordam so’ragan. Chashmai koziron degan joydagi jangda Shaybo- niy sultonlar g’alaba qilishgan. Bundan ruhdangan P. Toxaristondagi Qunduz va Toliqon sh.larini egallash maqsadida 1560 y. 5 sent. da yurish qilgan. 1561 y. P. b-n Abdullaxon o’rtasida ixtilof yuzaga kelgan, bunga sabab P.ning Buxoro- ni Abdullaxondan tortib olib, evaziga unga Balxni bermoqchi ekanligi bo’lgan. Biroq, bunga P.ning o’g’li Dinmuhammad Sulton norozi bo’lib, otasiga qarshi isyon ko’targan. Xoja Muhammad Islom ham bunga qarshi chiqkan. Abdullaxon Kar- manadan otasi Iskandarxonni keltirib taxtga o’tqazgan (1561 y. may) va P. nomi- ni Xut-badan chiqarib tashlagan. P. faol ichki va tashqi siyosat yurgizgan. Uning davrida Balx xonligi Abivard, Marv viloyati va Termiz hisobiga kengaygan. Jan.dagi Gurzuvon va Garchiston viloyat- lari chegaralari mustahkamlangan. Ad.: Axmedov B. A., Istoriya Balxa, T., 1982. Faxriddin Hasanov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pirmuhammadxon (? — 1567.12.3) — Balx hokimi (1546-67). Shayboniylarryan. Jonibek Sultonnint o’gli. P. davrida Balx hokimligi kucha- yib, to’liq mustaqil xonlikka aylan- gan. Buxoro xoni Abdulaziz (1540-50) Balxning mustaqilligiga barham … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[226],"tags":[],"class_list":["post-118132","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-p-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118132"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118140,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118132\/revisions\/118140"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}