Paleomagnetizm (Paleo … va magnetizm) \u2014 tog’jinslari o’zining shakllanish davrida er magnit maydoni ta’sirida magnitlanish xususiyati va bu magnitlanish (qoldiq magnitlanish) ning keyingi davrlarda saqlanishi. Magnitlanishning ko’lami va yo’nalishi er yuzasining mazkur nuqtasida jins- ning hosil bo’lgan vaqtidagi, ya’ni mil- Lion yillar avvalgi magnit maydoni- ga muvofiq bo’ladi. P. tog jinslarida saqlanib qolgan magnitlanganlikni tadqiq etish orqali geomagnit maydoni (q. Er magnetizmi) tadrijini o’rganishga imkon beradi. Har bir jinsda ma’lum mikdorda ferro — yoki ferromagnit mi- nerallar (magnetit, titanomagnetit, gematit, ilmenit, maggemit, pirotin va b.) donachalari bo’ladi. Tog’jinslari shakllanish sharoitiga qarab intensiv- lik va barqarorlik (magnitsizlantiruv- chi ta’sirlarga chidamliligi) jihatdan turlicha magnitlanadi. P. uchun geomag- nit maydonida Kyuri nuqtasivyan yuqori t-Rada tog’jinslari sovitilayotganda hosil bo’ladigan qoldiq termomagnitla- nish (TRM) ahamiyatlidir. TRM, asosan, LAVA, intruziyalar soviyotganda vujud- ga kelib, otqindi jinslarga xosdir. Kimyoviy magnitlanish (CRM) magnit maydonda ferromagnit zarralarining ko’payishidan hosil bo’ladi. Yopishqoq qoldiq (VRM) magnitlanish jinsga magnit maydonining uzoq vaqt ta’siri natijasida (termoaktivasion va dif- fuzion jara-yonlar hisobiga) yuzaga keladi. Orientasion qoldiq magnitla- nish (DRM) cho’kindi jinslarda hosil bo’ladi. Bunda TRM va CRM ga ega bo’lgan yuvilgan kristall jinslarning magnit- langan donachalari suv havzalari va da- ryolar tubida cho’kib, magnit maydonida kompas strelkasi kabi orientirlanadi. Keyin zarrachalar cho’kin-Di qotayotganda unga tsementlanib yopishadi va o’zining orientasiyasini saqlab qoladi, bu jins- ning qoldiq mag-nitlanishini belgi- laydi. Cho’kindi jinslarda CRM shak- llanish davrida, shuningdek, keyinroq hosil bo’lishi mumkin. Otqindi jin- slarda esa CRM hamma vaqt ikkilamchi- dir, ya’ni key-inchalik vujudga keladi. VRM xdmisha ikkilamchi, binobarin u aniqyoshga ega emas. Shunday qilib, TRM va DRM jinsning shakllanish jarayoni b-n bog’liq. Agar jinsning yoshi ma’lum bo’lsa (q. Geoxronologiya), magnitlanish vujudga kelgan vaqt ham aniq bo’ladi \u2014 bu geomagnit maydonining vaqt ichida o’zgarishiga imkon beradi. Tog’jinsla- rining birlamchi magnitlanganligini o’rganib er magnit maydoni tarixini, ya’ni magnit qutblarining siljib yuri — shini kuzatish mumkin. Muntazam paleomagnit tadqiqotlar turli mamlakatlarda 20-a.ning 50-y.la- ridan olib borilmoqda. Tadqiqotlar natijasida keyingi 600 mln. yilda Geo- magnit maydonining kuchlanishi deyarli o’zgarmagan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Paleomagnetizm (Paleo … va magnetizm) \u2014 tog’jinslari o’zining shakllanish davrida er magnit maydoni ta’sirida magnitlanish xususiyati va bu magnitlanish (qoldiq magnitlanish) ning keyingi davrlarda saqlanishi. Magnitlanishning ko’lami va yo’nalishi er … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[226],"tags":[],"class_list":["post-118202","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-p-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118202"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118202\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118237,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118202\/revisions\/118237"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118202"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118202"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}