{"id":118457,"date":"2024-05-09T12:38:57","date_gmt":"2024-05-09T09:38:57","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=118457"},"modified":"2024-05-09T12:39:02","modified_gmt":"2024-05-09T09:39:02","slug":"proton","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/proton\/","title":{"rendered":"Proton"},"content":{"rendered":"\n<p>Proton (Yun. protos \u2014 birinchi), r \u2014 musbat elektr zaryadi u=1,6021917- 10~&#187; kl ga ega barqaror elementar zar- ra. Tinch holatdagi massasi tr = 1,6726- 10~27 kg ga, spini 1\/2 ga va magnit mo- menti sr=2,792782 syad ga (syad \u2014 yadro magneto-ni) teng. P. kuchli, elektromag-nit, kuch-siz va gravitasion o&#8217;zaro ta&#8217;sir ja-rayonlarida qatnashadi va u barionlar sinfiga kiradi; Fermi \u2014Dirak sta- tistikasiga bo&#8217;ysunadi. U vodorodning eng engil izotopi \u2014 protiyning yadrosi hisoblanadi. P. barcha kimyoviy elementlar atomi- ning yadrosi tarkibiga kiradi. Yadrodagi P.lar soni kimyoviy elementning atom raqamini, ya&#8217;ni D. I. Mendeleev davriy sistemasisags o&#8217;rnini bildiradi. Chu- nonchi, vodorod atomi yadrosi 1 ta P.dan tashkil topgan. P. \u2014 birlamchi kosmik nurlarning asosiy qismi. Zaryadlangan zarralar tezlatkichlarida olingan P. dastalari yadro fizikasi va elementar zarralar Fi-zikasida asosiy tajriba quroli hisoblanadi. Radioaktivasiya tahlilida, shuningdek, radioaktiv izo- toplarni olishda P.dan foydalaniladi. Tabiatda P.ga antizarra hisoblanuvchi antiproton ham mavjud. Antiproton- ning hamma zaryadlarining ishorasi P. zaryadlariga teskari bo&#8217;ladi. P. haqidagi tasavvur 1910 y.larda barcha yadrolar vodorod atomi yadrosidan tuziladi, degan gipoteza tarzida yuzaga keldi. 1919-20 y.larda E. Rezer-Ford boshka elementlardan a-zarralar urib chiqargan vodorod yadrolarini tajriba- da kuzatdi va u 20-y.larda fanga &#171;P.\u00bb terminini kiritdi. Elementlar tartib rakamlarining atom massalaridan ki- chikligi haqidagi masala neytronning topilishi b-n 1932 y.da uzil-kesil hal qilindi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Proton (Yun. protos \u2014 birinchi), r \u2014 musbat elektr zaryadi u=1,6021917- 10~&#187; kl ga ega barqaror elementar zar- ra. Tinch holatdagi massasi tr = 1,6726- 10~27 kg ga, spini 1\/2 &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/proton\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[226],"tags":[],"class_list":["post-118457","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-p-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118457"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118504,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118457\/revisions\/118504"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}