Mussonlar (Frans. moussons; Arab, mavsum \u2014 yil fasllari) \u2014 er yuza- sida va troposferaning quyi qismida doimo bir tomonga esadigan va faqat yil fasllarining almashinishi b-ngina o’z yo’nalishini qarama-qarshi tomonga o’zgartiradigan havo oqimi. Bunda quruq, kam bulutli havo o’rnini sernam, seryog’in havo oladi (yoki, aksincha bo’ladi). M.ning hosil bo’lishida materik b-n okeanning turlicha isishi sabab bo’ladi. Bunda bo- simning o’zgarishi hal qiluvchi o’rin egallaydi. Havo atmosfera bosimi yuqori bo’lgan sovuq joylardan bosimi past bo’lgan issiq joylarga siljiy- Di (M. yuqori bosimli va past bosimli mavsumiy joylar orasida vujudga kela- Di). Qishda bosim materik ustida yuqori bo’lganida M. materikdan okean tomon- ga, yozda esa bosim okean ustida yukrri bo’lganida teskari tomonga esadi. Qishki M. ketidan, albatta, yozgi M. keladi. M.ning tropik yoki ekvatorial va tropik bo’lmagan xillari bor. M. tro- pik mintaqada kuchliroq namoyon bo’lib, Hind okeanining shim. qismiga, Afri- kaning tropik qismiga, Osiyoning Jan., Hindiston, Hindixitoy yarim o.lari, Indoneziya o.lari va Avstraliyaning shim. iga esib turadi. Mo»tadil mintaqada Xitoyning sharqi, shim.-Sharq. qismiga, Yaponiya, Koreya yarim o.lariga, Rossiya- ning uzok. Sharqiga ta’sir etadi. Tropiklardagi M.lar (tropik M.) ek- vatorial Depresssiya va u b-n bog’liq kon- vergentsiya zonalari yil davomida oldin ekvatordan Jan. yarim sharga, so’ngra shim. yarim sharga, ya’ni joriy yarim yillikda yoz qaerda bo’lsa o’sha erga suriladi. Shu b-n bir katorda passat shamollarining Sharqiy maromi, ya’ni qishki M. garbiy shamollar maromi yozgi M. b-n almashadi. M. atmos-feraning pastki qatlamlarida xrsil bo’ladi, qalinligi 3-4 km ga eta- Di. M. materik ichkarisiga 1000 km gacha kirib borib, joyning asosiy ik^imiy xususiyatlarini belgilaydi. Tohir Muxtorov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mussonlar (Frans. moussons; Arab, mavsum \u2014 yil fasllari) \u2014 er yuza- sida va troposferaning quyi qismida doimo bir tomonga esadigan va faqat yil fasllarining almashinishi b-ngina o’z yo’nalishini qarama-qarshi tomonga … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-119636","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119636","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=119636"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119636\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":119637,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119636\/revisions\/119637"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=119636"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=119636"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=119636"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}