{"id":119718,"date":"2024-05-09T17:01:08","date_gmt":"2024-05-09T14:01:08","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=119718"},"modified":"2024-05-09T17:01:18","modified_gmt":"2024-05-09T14:01:18","slug":"morfema","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/morfema\/","title":{"rendered":"Morfema"},"content":{"rendered":"\n<p>Morfema (Yun. morphe \u2014 shakl) \u2014 o&#8217;ziga xos shakl va ma&#8217;noga ega bo&#8217;lgan, boshqa ma&#8217;noli qismlarga bo&#8217;linmaydigan, so&#8217;z (leksema) yasash yoki so&#8217;zning shaklini hosil qilish uchun xiz- mat qiladigan lisoniy birlik. Morfe- malar o&#8217;zbek tilida, asosan, affiks (q.) holatida bo&#8217;ladi. Mac, chi (kurashchi), -shunos (siyosatshunos), -q (taroq), ki (tepki), li (aklli), Chan (ishchan), la (tuz- la), -illa (taqilla), lar (bolalar), rok, (kattaroq), -mtir (krramtir) va b. M.lar asosiy vazifasiga ko&#8217;ra, 2 turga bo&#8217;linadi; so&#8217;z yasovchilar; so&#8217;zning shaklini yasovchilar. Suz yasovchi M.lar yangi-yangi leksemalar hosil qilish uchun qo&#8217;llanadi va o&#8217;zbek tili lug&#8217;at (leksik) qatlamining boyishida muhim rol o&#8217;ynaydi. So&#8217;z shakli hosil qiluvchi M.lar so&#8217;zning qo&#8217;shimcha ma&#8217;no ifoda- lovchi shaklini yasaydi. Mas, daraxt- lar (daraxt so&#8217;zining ko&#8217;plik shakli), balandroq (baland so&#8217;zining daraja shakli), sarg&#8217;ish (sariq so&#8217;zining ozay- tirma shakli) keldim (kel fe&#8217;lining o&#8217;tgan zamon birinchi shaxs birlik shak- li) va b. M.lar mustaqil qo&#8217;llanmaydi, lug&#8217;aviy ma&#8217;no ifodalay olmaydi, faqat so&#8217;zning lug&#8217;aviy va grammatik ma&#8217;nola- ri shakllanishiga xizmat qiladi. So&#8217;z tarkibida M. ishtirok etmasligi ham mumkin. &#171;M.&#187;termini va tushunchasini tilshu-noslikka polyakrus tilshunosi I.A.Boduen de Kurtene kiritgan. Lekin M.ning I.A.Boduen de Kurtene talqini b-n ushbu, hozirgi talqini o&#8217;rtasida bir qadar farq bor. Azim Hojiev, Ne&#8217;mat Mahkamov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Morfema (Yun. morphe \u2014 shakl) \u2014 o&#8217;ziga xos shakl va ma&#8217;noga ega bo&#8217;lgan, boshqa ma&#8217;noli qismlarga bo&#8217;linmaydigan, so&#8217;z (leksema) yasash yoki so&#8217;zning shaklini hosil qilish uchun xiz- mat qiladigan lisoniy &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/morfema\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-119718","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119718","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=119718"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119718\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":119731,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119718\/revisions\/119731"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=119718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=119718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=119718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}