Mikelanjelo Buonarroti (Michelangelo Buonarroti) (to’liq nomi Mi- kelanolo Di Lodoviko Lionardo Di bu- onarroto Simoni; 1475.6.3, hoz. Kapre- Ze\u2014Mikelanjelo, Toskana \u2014 1564. 18.2, Rim) \u2014 italyan haykaltaroshi, rassomi, me’mori va shoir; Uyg’onish davrining buyuk arboblaridan. Rassom M. Girlan- dayo (1488-96) va haykaltarosh Bertol- do Di Jovanni (1489\u2014 90)dan ta’lim ol- gan. Jotto, Donatello, Mazachcho kabilar- ning asarlari va qad. Haykaltaroshlikni o’rganishi M. ning ijodiy kamolotiga muhim ta’sir ko’rsatgan. M.ning dast- labki asarlaridayoq uning ijodiga xos asosiy xususiyatlar \u2014 mahobatlilik, obrazlar shaklining qudrati va drama- tizmi, inson go’zalligiga ehtirom ko’zga tashlanadi: «zinapoya oldida turgan Madonna» va «Kentavrlar» releflari (ikkalasi ham marmar, taxm. 1490-92). «Vakx» haykali (1496-97, Rim), «Isoga motam» haykallar guruhi (1498\u2014 1501, Rimdagi Avliyo Pyotr ibodatxonasi)da an’anaviy gotika tasviriga yangi inson- parvarlik mazmunini sin-gdirgan. 1501 y.da Florentsiyaga qaytgan M. respublika fuqarolarining jasoratini ifodalov- chi «David» haykali (1501-04), «Ma- Donna» (1503), «Muqaddas oila» («Ma- Donna doni», 1503-05) kartinalarini yaratdi. M. 1505 y.dan Rim Papasining iltimosiga ko’ra, qabr yodgorligi yara- tish ustida ishladi, shular jumlasidan: buyuk jo’shqinlik va irodaga ega bo’lgan titan «Moisey» (1515-16, Rimdagi Cher- Kovda) yodgorlikning Markaziy bo’lagiga aylangan; «isyonkor qul» va «o’layotgan qul» (1513-16, Luvr) asarlarida kuch- qudratga to’liq kishanlarni uzayotgan va zanjirdagi o’limiga rozi bo’lgan ikki navqiron qarama-qarshi qo’yiladi. M. yaratgan asarlaridagi obrazlar yorqinligi b-n qimmatlidir. 1520 y.dan M.ning qarashlari fo- Jiali tus ola boshladi. 1534 y.da Rim- ga butunlay ko’chib o’tadi. Ijodidagi bu ohanglar Florentsiyadagi San-Lorentse cherkovida Lorenso va Juliano Medichi qabrlariga ishlagan yodgorliklarida o’z ifodasini topdi (1520-34). Vafot et- gan gersoglar qiyofasida portret xususi- yatlari yo’q, ular faol va samarali hayotni tarannum etuvchi obrazlardir, ularning oyoq tomonlarida tez oqib o’tayotgan vaqt (kun)ni ifodalovchi 4 ta haykal 2 juft holatida o’rnatilgan. Rimdagi Sikst kapellasida «Dah- shatli sud» freskasini yaratdi. Um-rining oxirigacha o’zining qabriga o’rnatiladigan yodgorlik \u2014 «Isoga mo- tam» haykallar guruhi ustida ishladi (1555-64), uning loyihasini shogird- lari nihoyasiga etkazgan. M. umri ning oxirgi yillarida she’- riyat va me’morlik b-n shug’ullandi. 1546 y.dan Rimdagi Avliyo Pyotr so-bori, ka- pitoliy maydoni ansambli me’morligi ustida ishladi, o’limidan so’ng uning loyihasi asosida qurib bitkazilgan. «She’rlar» kitobi vafotidan so’ng dast- lab 1623 y.da nashr qilingan. M. g’oyalari insonparvarlik, xalqchillik, realizm- ning keyingi rivojiga xizmat qildi. M. ijodi manerizm taraqqiyotini ta’- minlovchi omil bo’ldi, ulardan farqli o’laroq, M. asarlarida insonga muhabbat va uning ulug’vorligi hamda go’zalligiga ishonchni saqlab qola oldi va ifoda eta oldi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mikelanjelo Buonarroti (Michelangelo Buonarroti) (to’liq nomi Mi- kelanolo Di Lodoviko Lionardo Di bu- onarroto Simoni; 1475.6.3, hoz. Kapre- Ze\u2014Mikelanjelo, Toskana \u2014 1564. 18.2, Rim) \u2014 italyan haykaltaroshi, rassomi, me’mori va … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-119981","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=119981"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120003,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119981\/revisions\/120003"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=119981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=119981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=119981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}