Metallar fizikasi — me- Tall va krtishmalarning atom tuzilishi hamda fizik xossalarini o’rganish b-n shu-g’ullanadigan fizika bo’limi; qattiq jism fizikasinint tarkibiy qismi. 20-a.boshlarida nemis olimi P. Drude metallarning tuzilish modelini taklif qilib, bu model yordamida ularning elektr va issiqlik o’tkazuvchanligini tushuntirdi. Shu modelga ko’ra, metal atomlari oralig’i «elektrongaz» b-n to’lgan. X. Lorents bu nazariyani rivoj- lantirdi va unga gazlar kinetik nazari- yasikya tatbiq qildi. Natijada metallar tuzilishiga oid Drude \u2014 Lorents naza- riyasi yuzaga keldi. M.f. metallshunosliknint nazariy asosini tashkil qiladi, metallar, turli qotishmalar olishda hamda ularga me- xaniktermik ishlov berish va ishlatish jarayonida paydo bo’ladigan fizik ja- rayonlarni o’rganadi. Bunda, ayniqsa, me- tallarning atom tuzilishi va kristall panjarasyani, shuningdek, elektronlar harakatini o’rganish mu-himdir. M.f. metall musbat ionlarini davriy (yoki kvazidavriy) elektrostatik maydonda harakatlanuvchi elektronlardan ibo- rat, deb tushuntiradigan kvant nazariya bo’limi; metall va krtishmalarning mu- vozanatlik sharti, ulardagi turli jara- yonlar kinetikasi bo’limi; turli sharo- itda (nagruzka, t-ra, nurlanish ta’siri- da) yangi materiallar yaratish, metall va krtishmalarning mustahkamligi hamda plastikligini o’rganish bo’limidan ibo- rat. Metallarning kvant nazariyasi da metallarning elektr, magnit, ba’zi hollarda mexanik tafeilotlari tax^il qilinadi. Bunda metallarning electron tuzilishi rentgenoskopiya, galvanomag- netik tekshirish, termoelektr effektlar va b. usullar b-n o’rganiladi. Metall va qotishmalarning muvoza- natlik shartlari (holat diagrammasini tuzish va sof metallar uchun faza o’tish nuqtalarini aniqlash) termodinamika krnunlariga asoslanadi. Bunda yuqori (yuz ming ATM gacha) bosimda fazalar mu- vozanati va fazalar o’zgarishi kinetika- si o’rganiladi. Rentgen spektral taxli- li, elektron mikroskopiya va neytrono- grafiya usullari M.f.ning rivojlani- shida, ayniqsa, yangi strukturali metal va qotishmalar olishda muhim ahamiyatga ega (yana q. Metallar).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Metallar fizikasi — me- Tall va krtishmalarning atom tuzilishi hamda fizik xossalarini o’rganish b-n shu-g’ullanadigan fizika bo’limi; qattiq jism fizikasinint tarkibiy qismi. 20-a.boshlarida nemis olimi P. Drude metallarning tuzilish modelini … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-120076","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120076","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=120076"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120076\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120096,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120076\/revisions\/120096"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=120076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=120076"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=120076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}