Marketing (ing. market \u2014 bozor, bozordagi harakat, faoliyat) \u2014 korxona- ning tovarlar i.ch. va sotishini tashkil etish hamda boshqarish shakli. «M.»ata- masi iste’molga 19-a.ning 60-y.larida Makkovern tomonidan kiritilgan. M. nazariy kontsepsiya va tijorat faoliya- tining o’ziga xos hodisasi tarzida 20-a. boshlarida AQShda ilk bor qo’llanildi. I.ch. va kapitalning yuksak darajada to’planishi, iqtisodiyot tarmoqlarida monopoliyalar qukmronligining, xalqaro bozorda keskin raqobatning vujudga kelishi mahsulot sotish mu- ammosini ob’ektiv tarzda birinchi o’ringa chiqardi. 1908 y.da AQShda M. muammolarini o’rganadigan birinchi IX- tisoslashgan firma paydo bo’ldi. 1911 y.da esa o’sha davrdagi bir qator yirik kompaniyalar tijorat tadqiqotlari b-n shug’ullanadigan dastlabki bo’limlarni ochdi. Kompaniyalar huzurida bozorni o’rganish, reklama, xaridorlarga xiz- mat ko’rsatish va boshqarishning boshqa vazifalari b-n shug’ullanadigan M. bo’limlari ta’sis etila boshlandi. 1931 y.da Amerika M. jamiyati, 1937 y.da esa Amerika M. milliy uyushmasi tuzildi. 20-a.ning 50-60-y.larida xalqaro M. federasiyasi, jamoatchilik fikri hamda marketing bo’yicha Evropa jamiyati va Ev- ropa marketing akademiyasi kabi xalqaro M. tashkilotlari tuzildi. Bozorni bilish (iste’molchilarni har tomonlama o’rganish, ularning did va istaklarini bilish), bozorga mosla- shish, bozorga ta’sir o’tkazish M.ning asosiy tamoyillaridir. Shuningdek, M.ni qo’llash b-n bog’liq masalalarni kompleks ravishda o’rganish; mahsulot as- sortimentini rejalashtirish; talabni va savdoga rag’bat beradigan tadbirlar- ni shakllantirish; savdo va taqsimot; boshqarish va nazorat qilish M. faoliya- tining mazmunini belgilaydi. Mutaxas- sislar M.ning 9 ta asosiy vazifasini ko’rsatib o’tadilar: rejalashtirish va mahsulotni yaratish; mahsulotning navi va standartlarini belgilash; mahsulot xaridi va uni guruhlashtirish; sotish; omborga joylash; transport xizmati; M. faoliyatini moliyalash; xatarlar va bo- zorga oid axborotlar to’plash. ^ O’zbekistonda 1980-y.lardan boshlab iqtisodiyot o’quv yurtlarida M. kurslari o’qitila boshlandi. Shu yillari M. ma- salalari b-n S.Salimov, S. Fylomov, A. Bekmurodov, J. Jalolov, M. Qosimova, D. Muhitdinov, M. Nasreddinova, X. Ra- imov kabi olimlar i.t. ishlari olib bor- dilar. 1986 y.da «Sovplastital» qo’shma korxonasida birinchi bo’lib M. bo’limi tuzildi. Key-ingi yillarda «Toshkent to’qimachilik mashinasozlik zavodi» AK- tsiyadorlik jamiyati, «V. P. Chkalov no- midagi Toshkent aviasiya ishlab chiqarish birlashmasi» davlat-aktsiyadorlik bir- lashmasi, «Toshkent qishloq xo’jaligi mashinasozligi» aktsiyadorlik jamiyati kabi korxonalarda ham M. bo’limlari ochildi. Hoz. mamlakatimizda faoliyat kursatayotgan tijorat banklari, yirik i.ch. korxonalarining aksariyatida M. bo’limlari ish olib boradi (yana q. Mar- keting xizmatlari). Ad.: Kotler F., Osnovi marketin — ga, M, 1997; Nosirov P., Abdullaeva L., Marketing \u2014 bozor iqtisodiyoti asosi, T., 1995; Jalolov J. J., Marketing, T., 1999; G’ulomov S. S, marketing asoslari, T., 2002. Jamolxon Jalolov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Marketing (ing. market \u2014 bozor, bozordagi harakat, faoliyat) \u2014 korxona- ning tovarlar i.ch. va sotishini tashkil etish hamda boshqarish shakli. «M.»ata- masi iste’molga 19-a.ning 60-y.larida Makkovern tomonidan kiritilgan. M. nazariy … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-120691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=120691"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120715,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120691\/revisions\/120715"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=120691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=120691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=120691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}